2023
Implementatieplan
VALPREVENTIE BIJ OUDEREN BIJ HET GEBRUIK VAN OPIATEN
STERRE HELMHOUT
Naam student: Sterre Helmhout
Studentnummer: 500749103
Klas: LV21-5A1
Examinatoren: Daphne Spoolder & ………….
Studieonderdeel: Afstuderen implementatieplan
Studiegidsnummer: 4518AFIPPA
Aantal woorden: 3.895
Datum: 8 mei 2023
,Inhoudsopgave
Inleiding...............................................................................................................................................................................3
Probleem..................................................................................................................................................................................................... 3
Huidige situatie........................................................................................................................................................................................ 3
Kwaliteitsverbetering........................................................................................................................................................................... 3
Doelstelling................................................................................................................................................................................................ 4
Doelgroep................................................................................................................................................................................................... 4
Achtergrondinformatie..................................................................................................................................................5
Setting en team........................................................................................................................................................................................ 5
Patiëntengroep........................................................................................................................................................................................ 5
Feitelijke zorg........................................................................................................................................................................................... 5
Probleemanalyse..............................................................................................................................................................6
Vergelijking huidige zorg met de gewenste zorg...................................................................................................................... 6
Nulmeting................................................................................................................................................................................................... 6
Analyse van de doelgroep.................................................................................................................................................................... 7
Stakeholders................................................................................................................................................................................ 8
Verbetering analyse.................................................................................................................................................................. 9
Analyse van de context......................................................................................................................................................................... 9
Sociale context............................................................................................................................................................................ 9
Organisatorische context..................................................................................................................................................... 11
Financieel-economische context........................................................................................................................................ 11
Implementatiediagnose...............................................................................................................................................12
Bevorderende factoren...................................................................................................................................................................... 12
Belemmerende factoren.................................................................................................................................................................... 12
Implementatiestrategieën..........................................................................................................................................12
Informerende strategie...................................................................................................................................................................... 13
Motiverende en draagvlak vergrotende strategie................................................................................................................. 13
Educatieve strategie........................................................................................................................................................................... 13
Organisatorische strategie............................................................................................................................................................... 13
Tijdspad en activiteitenschema................................................................................................................................14
Borging...............................................................................................................................................................................17
Evaluatie............................................................................................................................................................................17
Bronnen.............................................................................................................................................................................18
Bijlage 1.................................................................................................................................................................................................... 19
Bijlage 2.................................................................................................................................................................................................... 20
Bijlage 3.................................................................................................................................................................................................... 22
Bijlage 4.................................................................................................................................................................................................... 23
2
, Inleiding
Dit implementatieplan is opgesteld voor Afdeling 3 (A3) een interne afdeling binnen een
topklinisch ziekenhuis met als doel een kwaliteitsverbetering tot strand brengen binnen de
huidige zorgstandaard in de behandeling van valpreventie bij ouderen.
Probleem
Een frequent probleem binnen A3 betreft vallen. Valincidenten kunnen leiden tot diverse
complicaties, waaronder fracturen, langere opnameduur en in ernstige gevallen, overlijden.
Verscheidene factoren, zoals leeftijd, infecties en medicatiegebruik, kunnen bijdragen aan het
risico op vallen (1).
Uit onderzoek van het tijdschrift Age of Ageing in 2017 blijkt dat ouderen van 65 jaar
gemiddeld een kans hebben van 30% om ten minste één keer per jaar te vallen, waar dit
percentage in het ziekenhuis 3 tot 11 keer hoger ligt (2).
Een systematic review uit 2019 concludeerde bijvoorbeeld dat verpleegkundigen vaak
onvoldoende kennis hebben van de risicofactoren voor vallen bij oudere patiënten die opiaten
gebruiken. Ook bleek dat verpleegkundigen niet altijd op de hoogte zijn van de juiste
preventieve maatregelen en richtlijnen. Verpleegkunidgen zijn vaak drukker met het
verzorgen van de patiënt, waardoor er minder aandacht wordt besteed aan het vallen (3).
Huidige situatie
Op A3 wordt gedurende de opname meerdere keren het valrisico bepaald via een protocol.
Hierbij worden 7 vragen gesteld die met ‘ja’ en ‘nee’ beanwoord moeten worden (zie bijlage
1). De score die hieruit voortkomt geeft aan in welke maat er valrisico optreedt.
Om patiënten te ondersteunen in het verminderen van pijn als gevolg van ziekte, worden
doorgaans pijnstillers voorgeschreven. Echter, veelal betreffen dit opiaten die bijwerkingen
kunnen veroorzaken zoals sufheid, duizeligheid en desoriëntatie. Hierdoor bestaat een
verhoogd risico op valincidenten wanneer patiënten trachten op te staan uit bed of van hun
stoel te komen.
Binnen de betreffende afdeling is er een substantieel aantal oudere patiënten die opiaten
krijgen toegediend. Patiënten ervaren namelijk sneller duizeligheid bij het opstaan en worden
licht in het hoofd.
Kwaliteitsverbetering
Naarmate we ouder worden, neemt het gebruik van medicatie toe en groeit de kans op de
ontwikkeling van chronische aandoeningen. Dit brengt tevens een verhoogd risico met zich
mee op pijnklachten, wat op zijn beurt de toepassing van opiaten als pijnstillers vergroot,
zowel binnen als buiten de ziekenhuiscontext. Niettemin, opiaten zijn krachtige analgetica
met een aanzienlijk potentieel aan bijwerkingen en verslavingsrisico's. Om die reden is het
van essentieel belang dat ouderen zich bewust zijn van de gevaren van opiaatgebruik en
frequent contact onderhouden met hun arts voor controle. Binnen de ziekenhuisomgeving
wordt het gebruik van opiaten gemonitord door gekwalificeerde zorgprofessionals, zoals
verpleegkundigen en artsen (4).
3
Implementatieplan
VALPREVENTIE BIJ OUDEREN BIJ HET GEBRUIK VAN OPIATEN
STERRE HELMHOUT
Naam student: Sterre Helmhout
Studentnummer: 500749103
Klas: LV21-5A1
Examinatoren: Daphne Spoolder & ………….
Studieonderdeel: Afstuderen implementatieplan
Studiegidsnummer: 4518AFIPPA
Aantal woorden: 3.895
Datum: 8 mei 2023
,Inhoudsopgave
Inleiding...............................................................................................................................................................................3
Probleem..................................................................................................................................................................................................... 3
Huidige situatie........................................................................................................................................................................................ 3
Kwaliteitsverbetering........................................................................................................................................................................... 3
Doelstelling................................................................................................................................................................................................ 4
Doelgroep................................................................................................................................................................................................... 4
Achtergrondinformatie..................................................................................................................................................5
Setting en team........................................................................................................................................................................................ 5
Patiëntengroep........................................................................................................................................................................................ 5
Feitelijke zorg........................................................................................................................................................................................... 5
Probleemanalyse..............................................................................................................................................................6
Vergelijking huidige zorg met de gewenste zorg...................................................................................................................... 6
Nulmeting................................................................................................................................................................................................... 6
Analyse van de doelgroep.................................................................................................................................................................... 7
Stakeholders................................................................................................................................................................................ 8
Verbetering analyse.................................................................................................................................................................. 9
Analyse van de context......................................................................................................................................................................... 9
Sociale context............................................................................................................................................................................ 9
Organisatorische context..................................................................................................................................................... 11
Financieel-economische context........................................................................................................................................ 11
Implementatiediagnose...............................................................................................................................................12
Bevorderende factoren...................................................................................................................................................................... 12
Belemmerende factoren.................................................................................................................................................................... 12
Implementatiestrategieën..........................................................................................................................................12
Informerende strategie...................................................................................................................................................................... 13
Motiverende en draagvlak vergrotende strategie................................................................................................................. 13
Educatieve strategie........................................................................................................................................................................... 13
Organisatorische strategie............................................................................................................................................................... 13
Tijdspad en activiteitenschema................................................................................................................................14
Borging...............................................................................................................................................................................17
Evaluatie............................................................................................................................................................................17
Bronnen.............................................................................................................................................................................18
Bijlage 1.................................................................................................................................................................................................... 19
Bijlage 2.................................................................................................................................................................................................... 20
Bijlage 3.................................................................................................................................................................................................... 22
Bijlage 4.................................................................................................................................................................................................... 23
2
, Inleiding
Dit implementatieplan is opgesteld voor Afdeling 3 (A3) een interne afdeling binnen een
topklinisch ziekenhuis met als doel een kwaliteitsverbetering tot strand brengen binnen de
huidige zorgstandaard in de behandeling van valpreventie bij ouderen.
Probleem
Een frequent probleem binnen A3 betreft vallen. Valincidenten kunnen leiden tot diverse
complicaties, waaronder fracturen, langere opnameduur en in ernstige gevallen, overlijden.
Verscheidene factoren, zoals leeftijd, infecties en medicatiegebruik, kunnen bijdragen aan het
risico op vallen (1).
Uit onderzoek van het tijdschrift Age of Ageing in 2017 blijkt dat ouderen van 65 jaar
gemiddeld een kans hebben van 30% om ten minste één keer per jaar te vallen, waar dit
percentage in het ziekenhuis 3 tot 11 keer hoger ligt (2).
Een systematic review uit 2019 concludeerde bijvoorbeeld dat verpleegkundigen vaak
onvoldoende kennis hebben van de risicofactoren voor vallen bij oudere patiënten die opiaten
gebruiken. Ook bleek dat verpleegkundigen niet altijd op de hoogte zijn van de juiste
preventieve maatregelen en richtlijnen. Verpleegkunidgen zijn vaak drukker met het
verzorgen van de patiënt, waardoor er minder aandacht wordt besteed aan het vallen (3).
Huidige situatie
Op A3 wordt gedurende de opname meerdere keren het valrisico bepaald via een protocol.
Hierbij worden 7 vragen gesteld die met ‘ja’ en ‘nee’ beanwoord moeten worden (zie bijlage
1). De score die hieruit voortkomt geeft aan in welke maat er valrisico optreedt.
Om patiënten te ondersteunen in het verminderen van pijn als gevolg van ziekte, worden
doorgaans pijnstillers voorgeschreven. Echter, veelal betreffen dit opiaten die bijwerkingen
kunnen veroorzaken zoals sufheid, duizeligheid en desoriëntatie. Hierdoor bestaat een
verhoogd risico op valincidenten wanneer patiënten trachten op te staan uit bed of van hun
stoel te komen.
Binnen de betreffende afdeling is er een substantieel aantal oudere patiënten die opiaten
krijgen toegediend. Patiënten ervaren namelijk sneller duizeligheid bij het opstaan en worden
licht in het hoofd.
Kwaliteitsverbetering
Naarmate we ouder worden, neemt het gebruik van medicatie toe en groeit de kans op de
ontwikkeling van chronische aandoeningen. Dit brengt tevens een verhoogd risico met zich
mee op pijnklachten, wat op zijn beurt de toepassing van opiaten als pijnstillers vergroot,
zowel binnen als buiten de ziekenhuiscontext. Niettemin, opiaten zijn krachtige analgetica
met een aanzienlijk potentieel aan bijwerkingen en verslavingsrisico's. Om die reden is het
van essentieel belang dat ouderen zich bewust zijn van de gevaren van opiaatgebruik en
frequent contact onderhouden met hun arts voor controle. Binnen de ziekenhuisomgeving
wordt het gebruik van opiaten gemonitord door gekwalificeerde zorgprofessionals, zoals
verpleegkundigen en artsen (4).
3
