Strafrechtelijk ingrijpen
samenvatting
Week 1
Hoorcollege 1
Trends in jeugdcriminaliteit
Er is een daling van geregistreerde jeugdcriminaliteit:
Daling aantal verdachten
Daling geregistreerde verdachten
Daling strafrechtelijke daders: OM of rechter vindt dat zij schuldig zijn
Deze dalingen gelden ook voor zelfgerapporteerde daders
Verklaringen daling jeugdcriminaliteit
Geregistreerde jeugdige verdachten
- Dark number: niet alle strafbare feiten die worden gepleegd worden ook geregistreerd
- Verdenkingskans: het gaat niet alleen over de pakkans (kans dat je wel/niet gepakt wordt
door politie), maar er zijn meer factoren die bepalen of je in registratie terecht komt
- Daling; inzet/beroep op/uitvoering politie
Strafrechtelijke daders: in hoeverre gaat het OM door in het strafrechtelijk vervolgen
- Daling; vervolgingsbeleid
- Halt-afdoeningen
Zelfgerapporteerde jeugdcriminaliteit: veel stabielere cijfers (geen sterke daling)
- Inzicht in reële ontwikkeling jeugdcriminaliteit
- Sociale wenselijke antwoorden
- Overwegend lichte feiten (maar wil je die wel in het jeugdstrafrecht?)
Verklaringen reële daling jeugdcriminaliteit
Kunnen
- Beveiligingshypothese: het idee dat er meer camera’s, alarmen…etc. zijn dat het
moeilijker maakt om strafbare feiten te plegen
Willen: ze hebben meer te verliezen
- Daling middelengebruik
- Daling vroegtijdig schoolverlaters
- Hogere tevredenheid met het leven
- Vrije tijd: meer schermtijd, minder op straat
Mogen
- Normatieve klimaat: meer maatschappelijke afkeuring
- Jeugd hecht meer belang aan “traditionele burgerlijkheid” (huisje, boompje, beestje)
,Strafrechtelijke reacties
Er vinden “veel” registraties van verdachten plaats, maar er worden “weinig” rechtelijke beslissingen
genomen;
Niet alle verdenkingen leiden tot reactie/sanctie
- Mogelijk onvoldoende bewijs of uiterste maatregel
Halt-afdoening
- Bijna helft van reacties/sancties voor misdrijven minderjarigen
OM-afdoening met sanctie: relatief weinig (minder dan in 2013)
Klein deel van minderjarige verdachten komt voor rechter
- Kinderrechter legt vaakst een taakstraf op
Kenmerken van geregistreerde jeugdige verdachten
Er is een oververtegenwoordiging van jeugdigen met bepaalde (sociale) kenmerken in de
geregistreerde criminaliteit. De vraag is of die kenmerken delict-gedrag weerspiegelen? Of is er sprake
van ongelijkheid in het jeugdstrafrechtssysteem; hebben die jongeren een grotere kans om verdacht te
worden? Of is er sprake van causaliteit? (Maar, het hebben van de kenmerken is geen gegeven voor
geregistreerde criminaliteit!)
Leeftijd, geslacht, herkomst, huishoudinkomen, voortijdig schoolverlater,
huishoudsamenstelling, woongemeente, LVB, psychische problematiek
Selectiviteit/ongelijkheid in het jeugdstrafrecht
Verdenkingskans: (kans dat jij als verdachte in politieregistratie komt)
Jongens – meiden: 3x groter
VMBO – VWO: 4/5x groter
Stedelijk – ruraal: 2.5/3.5x groter
Migratie – geen migratie: 2.5/6x groter
- Na controle crimineel gedrag + demografische factoren, jeugd met migratieachtergrond:
2/3x grotere kans
- Criminaliteit uitverkocht in politiecijfers/criminaliteit jeugd zonder migratieachtergrond
onderbelicht
Voorlopige hechtenis:
Jeugdigen in voorlopige hechtenis significant meer kans op onvoorwaardelijke jeugddetentie
na veroordeling
,- Ongelijkheden in output ene actor (RvK) kunnen doorwerken in besluitvorming andere
actor (rechtercommissaris RC)
- Ongelijkheden in rechterlijke beslissingen (voorlopige hechtenis) kunnen doorwerken in
daarop volgende beslissingen (straf)
- Ongelijkheden in andere systemen (zoals onderwijs) kunnen doorwerken in
jeugdstrafrecht
, Is er sprake van verjonging en verharding?
Over het algemeen lijkt die trend er niet, maar er wordt niet gekeken naar specifieke buurten/delicten.
Landelijke trends laten zien dat er ogenschijnlijk geen sprake is van verharding, maar:
Jeugdcriminaliteit is sterk geconcentreerd in klein aantal buurten G5
- 21,5% van incidenten in 1% van de buurten
- Lokale variatie: in sommige buurten geen afname, maar toename jeugdcriminaliteit
Algemeen dalende trend jeugdcriminaliteit niet voor ieder type delict
- Drugs- en wapendelicten niet afgenomen sinds 2010 en toegenomen sinds 2015
- Drugs- en wapendelicten sterk geconcentreerd in klein aantal buurten
Doodslag: vaker messengebruik?
Wat wordt bedoeld met verharding?
Gewetensloosheid
Hardnekkige recidivisten
Geweld/wapens
Verharding: fenomenen
Wapens; vals gevoel van veiligheid
Routineus gewelddadige criminelen
Potentiële doorgroeiers
Vraag blijft of strafrechtelijk ingrijpen de oplossing is?
samenvatting
Week 1
Hoorcollege 1
Trends in jeugdcriminaliteit
Er is een daling van geregistreerde jeugdcriminaliteit:
Daling aantal verdachten
Daling geregistreerde verdachten
Daling strafrechtelijke daders: OM of rechter vindt dat zij schuldig zijn
Deze dalingen gelden ook voor zelfgerapporteerde daders
Verklaringen daling jeugdcriminaliteit
Geregistreerde jeugdige verdachten
- Dark number: niet alle strafbare feiten die worden gepleegd worden ook geregistreerd
- Verdenkingskans: het gaat niet alleen over de pakkans (kans dat je wel/niet gepakt wordt
door politie), maar er zijn meer factoren die bepalen of je in registratie terecht komt
- Daling; inzet/beroep op/uitvoering politie
Strafrechtelijke daders: in hoeverre gaat het OM door in het strafrechtelijk vervolgen
- Daling; vervolgingsbeleid
- Halt-afdoeningen
Zelfgerapporteerde jeugdcriminaliteit: veel stabielere cijfers (geen sterke daling)
- Inzicht in reële ontwikkeling jeugdcriminaliteit
- Sociale wenselijke antwoorden
- Overwegend lichte feiten (maar wil je die wel in het jeugdstrafrecht?)
Verklaringen reële daling jeugdcriminaliteit
Kunnen
- Beveiligingshypothese: het idee dat er meer camera’s, alarmen…etc. zijn dat het
moeilijker maakt om strafbare feiten te plegen
Willen: ze hebben meer te verliezen
- Daling middelengebruik
- Daling vroegtijdig schoolverlaters
- Hogere tevredenheid met het leven
- Vrije tijd: meer schermtijd, minder op straat
Mogen
- Normatieve klimaat: meer maatschappelijke afkeuring
- Jeugd hecht meer belang aan “traditionele burgerlijkheid” (huisje, boompje, beestje)
,Strafrechtelijke reacties
Er vinden “veel” registraties van verdachten plaats, maar er worden “weinig” rechtelijke beslissingen
genomen;
Niet alle verdenkingen leiden tot reactie/sanctie
- Mogelijk onvoldoende bewijs of uiterste maatregel
Halt-afdoening
- Bijna helft van reacties/sancties voor misdrijven minderjarigen
OM-afdoening met sanctie: relatief weinig (minder dan in 2013)
Klein deel van minderjarige verdachten komt voor rechter
- Kinderrechter legt vaakst een taakstraf op
Kenmerken van geregistreerde jeugdige verdachten
Er is een oververtegenwoordiging van jeugdigen met bepaalde (sociale) kenmerken in de
geregistreerde criminaliteit. De vraag is of die kenmerken delict-gedrag weerspiegelen? Of is er sprake
van ongelijkheid in het jeugdstrafrechtssysteem; hebben die jongeren een grotere kans om verdacht te
worden? Of is er sprake van causaliteit? (Maar, het hebben van de kenmerken is geen gegeven voor
geregistreerde criminaliteit!)
Leeftijd, geslacht, herkomst, huishoudinkomen, voortijdig schoolverlater,
huishoudsamenstelling, woongemeente, LVB, psychische problematiek
Selectiviteit/ongelijkheid in het jeugdstrafrecht
Verdenkingskans: (kans dat jij als verdachte in politieregistratie komt)
Jongens – meiden: 3x groter
VMBO – VWO: 4/5x groter
Stedelijk – ruraal: 2.5/3.5x groter
Migratie – geen migratie: 2.5/6x groter
- Na controle crimineel gedrag + demografische factoren, jeugd met migratieachtergrond:
2/3x grotere kans
- Criminaliteit uitverkocht in politiecijfers/criminaliteit jeugd zonder migratieachtergrond
onderbelicht
Voorlopige hechtenis:
Jeugdigen in voorlopige hechtenis significant meer kans op onvoorwaardelijke jeugddetentie
na veroordeling
,- Ongelijkheden in output ene actor (RvK) kunnen doorwerken in besluitvorming andere
actor (rechtercommissaris RC)
- Ongelijkheden in rechterlijke beslissingen (voorlopige hechtenis) kunnen doorwerken in
daarop volgende beslissingen (straf)
- Ongelijkheden in andere systemen (zoals onderwijs) kunnen doorwerken in
jeugdstrafrecht
, Is er sprake van verjonging en verharding?
Over het algemeen lijkt die trend er niet, maar er wordt niet gekeken naar specifieke buurten/delicten.
Landelijke trends laten zien dat er ogenschijnlijk geen sprake is van verharding, maar:
Jeugdcriminaliteit is sterk geconcentreerd in klein aantal buurten G5
- 21,5% van incidenten in 1% van de buurten
- Lokale variatie: in sommige buurten geen afname, maar toename jeugdcriminaliteit
Algemeen dalende trend jeugdcriminaliteit niet voor ieder type delict
- Drugs- en wapendelicten niet afgenomen sinds 2010 en toegenomen sinds 2015
- Drugs- en wapendelicten sterk geconcentreerd in klein aantal buurten
Doodslag: vaker messengebruik?
Wat wordt bedoeld met verharding?
Gewetensloosheid
Hardnekkige recidivisten
Geweld/wapens
Verharding: fenomenen
Wapens; vals gevoel van veiligheid
Routineus gewelddadige criminelen
Potentiële doorgroeiers
Vraag blijft of strafrechtelijk ingrijpen de oplossing is?
