1. Inleiding – demografie – principes
Vijf principes in geriatrie
1) Atypische presentatie van ziekte
Baby die ziek is: wenen, niet willen eten, ouders wakker houden ( kind vertoont altijd dezelfde
symptomen)
Oudere mensen hebben symptomen en ziekteverschijnselen in het orgaan waar we “ziek” zijn
“Een nieuwe ziekte heeft een invloed op het orgaan dat het meest vatbaar is door vooraf
bestaande fysiologische en pathologische veranderingen - the weakest link.“
“The Giants of Geriatrics” or “the four “I’s” (jaren 1980)
Instability and fall (immobiliteit)
Impaired cognition (dementia and delirium)
Infection
Incontinence
Voor de meeste geriatrische syndromen is de differentiaaldiagnose dezelfde.
2) Minder fysiologische reserve: frailty (= reserves nemen af)
Jonge mensen moeten niet veel doen om gebruik te kunnen maken van de reserves. Ze hebben
meer reserve dan oudere mensen.
Oudere mensen hebben minder reserve en moeten meer doen om die reserves te kunnen
gebruiken.
3) Meerdere homeostatische mechanismen kunnen tegelijk gecompromitteerd zijn.
4) De basisregel om alles te willen verklaren in de geneeskunde met één ziekte gaat niet op
omdat geriatrie symptomen een multifactoriële origine hebben.
5) Behandeling en preventie hebben minsten een even goed effect.
, 2. Frailty als geriatrisch syndroom
Wat is frailty?
Niet specifiek
Eerder negatief
(Nog) geen consensus over kliniek of operationele definitie
(Nog) geen wetenschappelijk erkend fysiopathologisch mechanisme
Frailty past niet in het klassiek ziektemodel want de patiënt presenteert zich niet met “de
ziekte” frailty
Als frailty aanwezig is, zal het subtiel zijn of asymptomatisch
Frailty wordt klinisch evident in de tijd door:
o Een hoge vatbaarheid voor stressfactoren
o Minder goed in staat zijn om homeaostase te bewaren na een destabiliserend event
Frailty is het resultaat van:
o De accumulatie van subklinische acute en chronische condities
o Gedrag en sociale factoren
Die het fysisch functioneren gaan bepalen
Deze kwetsbaarheid kan bestaan in de aan- of afwezigheid van ziekte en afhankelijkheid
Dit is juist de kern van frailty
Uitleg ChatGPT:
Frailty (= kwetsbaarheid) = een toestand van verminderde lichamelijke, psychische en/of sociale
reserves, waardoor een persoon minder goed in staat is om om te gaan met stressoren, zoals
een ziekte, operatie of plotselinge veranderingen. Het komt vooral voor bij ouderen en kan het
risico op complicaties en verlies van zelfstandigheid vergroten.
Definitie geriatrisch syndroom
Multifactoriële gezondheidstoestand die optreedt wanneer het geaccumuleerde effect van
beperkingen in meerdere systemen (een oudere) persoon kwetsbaar maakt voor
situationele uitdagingen.
De term wordt gebruikt om die klinische aandoeningen bij oudere personen te vangen die
niet in afzonderlijke ziektecategorieën passen.
Kenmerken Geriatrisch syndroom
Hoge prevalentie
Significant effect op QoL en functioneren
Multipele onderliggende factoren, die meerdere orgaansystemen betreffen
De belangrijkste klacht is niet representatief voor de specifieke pathologische conditie
GS overschrijden orgaansystemen en grenzen van medische disciplines
Vb. pneumonie presenteert zich door een delier en valpartij
Werkdefinitie geriatrisch syndroom
Een symptoom of een combinatie van symptomen
Met hoge prevalentie bij ouderen
Bij wie het diagnostisch proces moet bestaan uit het zoeken naar één of meerdere ziekten
die de symptomen voorafgaan en uit een assessment met multipele risico factoren
Klassiek syndroom vs GS
Vijf principes in geriatrie
1) Atypische presentatie van ziekte
Baby die ziek is: wenen, niet willen eten, ouders wakker houden ( kind vertoont altijd dezelfde
symptomen)
Oudere mensen hebben symptomen en ziekteverschijnselen in het orgaan waar we “ziek” zijn
“Een nieuwe ziekte heeft een invloed op het orgaan dat het meest vatbaar is door vooraf
bestaande fysiologische en pathologische veranderingen - the weakest link.“
“The Giants of Geriatrics” or “the four “I’s” (jaren 1980)
Instability and fall (immobiliteit)
Impaired cognition (dementia and delirium)
Infection
Incontinence
Voor de meeste geriatrische syndromen is de differentiaaldiagnose dezelfde.
2) Minder fysiologische reserve: frailty (= reserves nemen af)
Jonge mensen moeten niet veel doen om gebruik te kunnen maken van de reserves. Ze hebben
meer reserve dan oudere mensen.
Oudere mensen hebben minder reserve en moeten meer doen om die reserves te kunnen
gebruiken.
3) Meerdere homeostatische mechanismen kunnen tegelijk gecompromitteerd zijn.
4) De basisregel om alles te willen verklaren in de geneeskunde met één ziekte gaat niet op
omdat geriatrie symptomen een multifactoriële origine hebben.
5) Behandeling en preventie hebben minsten een even goed effect.
, 2. Frailty als geriatrisch syndroom
Wat is frailty?
Niet specifiek
Eerder negatief
(Nog) geen consensus over kliniek of operationele definitie
(Nog) geen wetenschappelijk erkend fysiopathologisch mechanisme
Frailty past niet in het klassiek ziektemodel want de patiënt presenteert zich niet met “de
ziekte” frailty
Als frailty aanwezig is, zal het subtiel zijn of asymptomatisch
Frailty wordt klinisch evident in de tijd door:
o Een hoge vatbaarheid voor stressfactoren
o Minder goed in staat zijn om homeaostase te bewaren na een destabiliserend event
Frailty is het resultaat van:
o De accumulatie van subklinische acute en chronische condities
o Gedrag en sociale factoren
Die het fysisch functioneren gaan bepalen
Deze kwetsbaarheid kan bestaan in de aan- of afwezigheid van ziekte en afhankelijkheid
Dit is juist de kern van frailty
Uitleg ChatGPT:
Frailty (= kwetsbaarheid) = een toestand van verminderde lichamelijke, psychische en/of sociale
reserves, waardoor een persoon minder goed in staat is om om te gaan met stressoren, zoals
een ziekte, operatie of plotselinge veranderingen. Het komt vooral voor bij ouderen en kan het
risico op complicaties en verlies van zelfstandigheid vergroten.
Definitie geriatrisch syndroom
Multifactoriële gezondheidstoestand die optreedt wanneer het geaccumuleerde effect van
beperkingen in meerdere systemen (een oudere) persoon kwetsbaar maakt voor
situationele uitdagingen.
De term wordt gebruikt om die klinische aandoeningen bij oudere personen te vangen die
niet in afzonderlijke ziektecategorieën passen.
Kenmerken Geriatrisch syndroom
Hoge prevalentie
Significant effect op QoL en functioneren
Multipele onderliggende factoren, die meerdere orgaansystemen betreffen
De belangrijkste klacht is niet representatief voor de specifieke pathologische conditie
GS overschrijden orgaansystemen en grenzen van medische disciplines
Vb. pneumonie presenteert zich door een delier en valpartij
Werkdefinitie geriatrisch syndroom
Een symptoom of een combinatie van symptomen
Met hoge prevalentie bij ouderen
Bij wie het diagnostisch proces moet bestaan uit het zoeken naar één of meerdere ziekten
die de symptomen voorafgaan en uit een assessment met multipele risico factoren
Klassiek syndroom vs GS
