SAMENVATTING
WERELDORIËNTATIE
Geowijzer
Samenvatting in verhalende vorm i.p.v. met kopjes en
afbeeldingen.
,1. Kaart en atlas
Atlas
Een kaart is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. De kaart bestaat
uit vlaksymbolen (bv. bosgebieden en meren) en lijnsymbolen (rivieren, hoogtelijnen
en wegen). Puntsymbolen geven dingen als campings of steden aan. Een atlas is
een boekwerk vol met kaarten. Er zijn twee soorten kaarten:
– Overzichtskaart: geeft een overzicht van een gebied, bv. staatkundig of
natuurkundig.
– Thematische kaart: toont een bepaald onderwerp, bv. bodemgebruik en talen.
Alle soorten kaarten worden gegeneraliseerd oftewel vereenvoudigd. Er wordt iets
weggelaten. Een topografische kaart geeft de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk
weer op schaal. De topografische kaart wordt als basis gebruikt voor verschillende
thematische kaarten. Alleen zeekaarten en waterkaarten gebruiken geen
topografische kaarten als basis, omdat die kaarten zo vaak veranderen.
Tegenwoordig zijn er allerlei moderne varianten bij kaarten en atlassen. Een
voorbeeld zijn geologische informatiesystemen (GIS), dat zijn
computersystemen die geografische data verwerken en opslaan. Ze geven een
duidelijk beeld in de vorm van een kaart van het te onderzoeken gebied. Via
satellieten kunnen we op afstand waarnemen, het zogenaamde remote sensing.
Ze maken ook global positioning system (Gps) mogelijk.
Bij alle methoden om het aardoppervlak op een plat vlak weer te geven
(kaartprojecties ) ontstaan vervormingen. Alle kaartprojecties hebben voor- en
nadelen. De meeste kaarten gebruiken de Projectie van Winkel. Bij deze projectie
dreigen sommige landen te groot getekend te worden, en daarom worden die landen
vervormd. De oppervlakten van de landen kloppen daardoor niet. Maar deze
projectie kijkt wel prettig.
Plaatsbepaling op de aarde
De evenaar is een denkbeeldige lijn op de aarde midden tussen de noordpool en
de zuidpool. De evenaar verdeelt de aarde in een noordelijk halfrond en een
zuidelijk halfrond. Evenwijdig aan de evenaar lopen 180 lijnen van oost naar west,
dat zijn de breedtegraden. Deze liggen parallel aan de evenaar en worden daarom
wel een parallel genoemd. De evenaar is de 0°-parallel, de noord- en zuidpool zijn
allebei 90°. De afstand tot de evenaar heet de breedteligging.
De lijnen die van de noordpool naar de zuidpool lopen, geven de geografische
lengte aan en heten meridianen. Er zijn 360 meridianen, de 0°-meridiaan loopt over
Greenwich vlak blij Londen. Je hebt 180 graden naar het westen en ook naar het
oosten, dat wordt westerlengte en oosterlengte genoemd.
In de atlas wordt om het zoeken makkelijker te maken vaak met een vakkenstelsel
gewerkt.
Het coördinatenstelsel is in feite ook een vakkenstelsel, maar dan een met heel veel
lijnen.
De geografische breedte en geografische lengte vormen samen het geografisch
coördinaat.
Een tijdzone is een gebied op aarde met gelijke tijd. Voor het berekenen van de tijd
wordt de nulmeridiaan bij Greenwich als centrum van de tijdsindeling genomen. Maar
omdat het nogal onoverzichtelijk zou worden als iedere meridiaan een eigen tijdzone
zou hebben, wordt er gewerkt met tijdzones van ongeveer 15°. In de praktijk volgen
tijdzones echter vaak landsgrenzen en hanteren landen uit praktische overwegingen
de tijdzones van een belangrijk buurland. De datumgrens volgt ongeveer de 180°-
, meridiaan, tussen Nieuw-Zeeland en Rusland aan de ene kant en anderzijds Alaska.
Dit is de lijn waar de datum het eerst van de ene dag in de volgende overgaat.
Oostelijk is van deze grens is de datum één dag eerder.
Topografie
Topografie is het onderdeel van aardrijkskunde waarbij geleerd wordt kenmerken van
een land of verschijnsel te koppelen aan de ligging ervan. Het gaat vooral om het
ontwikkelen van een kaartbeeld (mental map): basiskennis van de ligging van
landen, plaatsen, rivieren, etc. Dat helpt kinderen om dingen in de geografische
context te plaatsen.
WERELDORIËNTATIE
Geowijzer
Samenvatting in verhalende vorm i.p.v. met kopjes en
afbeeldingen.
,1. Kaart en atlas
Atlas
Een kaart is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. De kaart bestaat
uit vlaksymbolen (bv. bosgebieden en meren) en lijnsymbolen (rivieren, hoogtelijnen
en wegen). Puntsymbolen geven dingen als campings of steden aan. Een atlas is
een boekwerk vol met kaarten. Er zijn twee soorten kaarten:
– Overzichtskaart: geeft een overzicht van een gebied, bv. staatkundig of
natuurkundig.
– Thematische kaart: toont een bepaald onderwerp, bv. bodemgebruik en talen.
Alle soorten kaarten worden gegeneraliseerd oftewel vereenvoudigd. Er wordt iets
weggelaten. Een topografische kaart geeft de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk
weer op schaal. De topografische kaart wordt als basis gebruikt voor verschillende
thematische kaarten. Alleen zeekaarten en waterkaarten gebruiken geen
topografische kaarten als basis, omdat die kaarten zo vaak veranderen.
Tegenwoordig zijn er allerlei moderne varianten bij kaarten en atlassen. Een
voorbeeld zijn geologische informatiesystemen (GIS), dat zijn
computersystemen die geografische data verwerken en opslaan. Ze geven een
duidelijk beeld in de vorm van een kaart van het te onderzoeken gebied. Via
satellieten kunnen we op afstand waarnemen, het zogenaamde remote sensing.
Ze maken ook global positioning system (Gps) mogelijk.
Bij alle methoden om het aardoppervlak op een plat vlak weer te geven
(kaartprojecties ) ontstaan vervormingen. Alle kaartprojecties hebben voor- en
nadelen. De meeste kaarten gebruiken de Projectie van Winkel. Bij deze projectie
dreigen sommige landen te groot getekend te worden, en daarom worden die landen
vervormd. De oppervlakten van de landen kloppen daardoor niet. Maar deze
projectie kijkt wel prettig.
Plaatsbepaling op de aarde
De evenaar is een denkbeeldige lijn op de aarde midden tussen de noordpool en
de zuidpool. De evenaar verdeelt de aarde in een noordelijk halfrond en een
zuidelijk halfrond. Evenwijdig aan de evenaar lopen 180 lijnen van oost naar west,
dat zijn de breedtegraden. Deze liggen parallel aan de evenaar en worden daarom
wel een parallel genoemd. De evenaar is de 0°-parallel, de noord- en zuidpool zijn
allebei 90°. De afstand tot de evenaar heet de breedteligging.
De lijnen die van de noordpool naar de zuidpool lopen, geven de geografische
lengte aan en heten meridianen. Er zijn 360 meridianen, de 0°-meridiaan loopt over
Greenwich vlak blij Londen. Je hebt 180 graden naar het westen en ook naar het
oosten, dat wordt westerlengte en oosterlengte genoemd.
In de atlas wordt om het zoeken makkelijker te maken vaak met een vakkenstelsel
gewerkt.
Het coördinatenstelsel is in feite ook een vakkenstelsel, maar dan een met heel veel
lijnen.
De geografische breedte en geografische lengte vormen samen het geografisch
coördinaat.
Een tijdzone is een gebied op aarde met gelijke tijd. Voor het berekenen van de tijd
wordt de nulmeridiaan bij Greenwich als centrum van de tijdsindeling genomen. Maar
omdat het nogal onoverzichtelijk zou worden als iedere meridiaan een eigen tijdzone
zou hebben, wordt er gewerkt met tijdzones van ongeveer 15°. In de praktijk volgen
tijdzones echter vaak landsgrenzen en hanteren landen uit praktische overwegingen
de tijdzones van een belangrijk buurland. De datumgrens volgt ongeveer de 180°-
, meridiaan, tussen Nieuw-Zeeland en Rusland aan de ene kant en anderzijds Alaska.
Dit is de lijn waar de datum het eerst van de ene dag in de volgende overgaat.
Oostelijk is van deze grens is de datum één dag eerder.
Topografie
Topografie is het onderdeel van aardrijkskunde waarbij geleerd wordt kenmerken van
een land of verschijnsel te koppelen aan de ligging ervan. Het gaat vooral om het
ontwikkelen van een kaartbeeld (mental map): basiskennis van de ligging van
landen, plaatsen, rivieren, etc. Dat helpt kinderen om dingen in de geografische
context te plaatsen.
