Samenvatting H.7

Moleculaire celbiologie - H.7 – 27/09/2017
Centrale dogma: het proces dat de informatie uit genen omzet naar eiwitten

De efficiëntie van genexpressie wordt gereguleerd door vele aspecten zoals de hoeveelheid
RNA die van één gen wordt gemaakt of hoeveel eiwitten er van één RNA gemaakt worden.

Verschillen DNA en RNA:
 RNA heeft ribose als suikergroep i.p.v. deoxyribose
 RNA heeft de base Uracil i.p.v. thymine
 RNA is veel minder stabiel
 RNA is enkelstrengs en DNA dubbelstrengs
 Sommige regio’s van RNA zijn wel dubbelstrengs, alleen die hebben een andere helix
structuur dat DNA en de basenbindingen kunnen ook anders zijn.

Verschillende typen RNA:
 mRNA: codeert voor eiwitten.
 rRNA: voor de bouw van ribosomen.
 miRNA: reguleert gen-expressie.
 tRNA: als koppeling tussen aminozuren en mRNA.
 andere niet coderende RNAs: helpen bij splitsing, genregulatie en vele andere processen.

RNA polymerase:
 Een prokaryoot heeft maar één RNA polymerase en een Eukaryoot heeft er drie (type II
meest bekend)
 Trekt de DNA strengen uit elkaar
 Verbind RNA nucelotiden van 5’ naar 3’
 RNA polymerase heeft geen primer nodig
 Er zitten vaak meerder RNA polymerases aan één gen die hetzelfde eiwit maken




 RNA polymerase



Transcriptie maakt een complementaire streng van 5’ naar 3’ van de DNA template strand
(dus er wordt een streng gemaakt die gelijk is aan de coderende streng van het DNA, alleen is
de base Thymine dan vervangen door de base Uracil)



Transcriptie prokaryoot:

, 1. Initiatie: sigma factor bindt samen met RNA polymerase aan DNA bij de promotor. De
promotor is een bepaalde DNA sequentie bij -35 en -10. Bij deze sequentie bindt de sigma
factor. Bij +1 begint de transcriptie. Alles na +1 is downstream en alles onder -1 is
upstream.
2. Elongatie: Sigma laat los en RNA polymerase gaat RNA maken.
3. Terminatie: RNA polymerase laat los en stopt met RNA maken. RNA polymerase stopt
omdat:
 Er een ‘haarspeld’ ontstaat doordat 2 sequentie van het DNA aan elkaar gaan zitten
 Er een korte reeks U’s op het RNA zit.




 Transcriptie prokaryoot


Transcriptie eukaryoot:
1. De promotor van een eukaryoot is een TATA-box. Deze wordt herkend door het TATA-
binding protein (TBP) op TFIID. TFIID bindt aan de TATA box. Het TBP gedeelte van
TFIID bindt in een minor-groove van het DNA en buigt het DNA vervolgens open voor
andere bindingen
2. TFIIB bindt ook aan de TATA-box en aan TFIID
3. TFIIE en TFIIH binden samen met RNA polymerase (II) aan de DNA streng. Aan RNA
polymerase zijn ook een aantal basale transcriptiefactoren gebonden (initatie).

TFIIH (een kinase) heeft een aantal functies:
 Het opent de DNA helix met energie van ATP
 Het phosphoryleert de RNA polymerase staart
 Als het loslaat van het DNA, dan gaat RNA polymerase RNA maken
4. Bijna alle basale transcriptiefactoren los. Op de staart van RNA polymerase worden
fosfaatgroepen gebonden. RNA polymerase begint nu met de transcriptie (elongatie).
5. Aan de staart van RNA polymerase zijn ook RNA-processing factoren gebonden voor:
capping, splicing en poly-adenylering.
6. Capping: Aan het begin van de preRNA streng (5’ kant) wordt, nadat er ongeveer 20-40
nucleotide zijn gesynthetiseerd, een gemodificeerd GTP molecuul samen met 3
fosfaatgroepen gebonden. Dit dient als een soort van ‘kapje’ en is nodig voor de translatie.
7. Splicing: verwijdert de intronen uit het preRNA en maakt de exonen aan elkaar vast. In
een intron zit een A branchpoint. Dat brachpoint kan herkend worden doordat er een