De arresten samengevat
Probleem 1
4-MI arrest
De feiten
Er was sprake van een reeks van zestig observaties over een periode van 27 maanden,
waarbij de verdachte vanaf zijn woning werd gevolgd naar telefooncellen en Turkse
koffiehuizen. Daarnaast werd er ook een pand door camera’s geobserveerd
Rechtsvraag
Wordt, door de observaties die zich hier afspelen, een meer dan beperkte inbreuk gemaakt
op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte in de zin van art. 10 Gw jo art. 8 EVRM?
Overweging
De Hoge Raad sluit zich aan bij de overweging van het Hof. Er wordt gesteld dat er geen
recht is geschonden of een vorm is verzuimd. De Hoge Raad noemt zeven factoren die een
rol kunnen spelen bij het beantwoorden van de vraag of er sprake is van stelselmatigheid
- frequentie van de observatie
- duur van de observatie
- de plaatsen waar is geobserveerd
- de (technische) methoden die zijn toegepast
- het doel dat met observatie wordt nagestreefd
- de overlast die is veroorzaakt als gevolg van de observatie
- de graad van verdenking tegen de geobserveerde
Onderzoek Smartphone-arrest
De feiten
Een verdachte is op 22 februari 2015 aangehouden op luchthaven Schiphol wegens
verdenking van het medeplegen van het opzettelijk binnen het grondgebied van Nederland
brengen van drie kilo cocaïne.
In het geding is principieel verweer gevoerd over het gebruik van de smartphonegegevens
van verdachte. De raadsman heeft aangevoerd dat de wetgeving niet was gericht op
,inbeslagname en onderzoek van geautomatiseerde werken door een opsporingsambtenaar
ingevolge art. 94 Sv. De Raadsman vond het raar dat terwijl telefoontaps erge beperkingen
kent dit niet geldt voor het doorzoeken van een smartphone, terwijl dit het hele privéleven
van de verdachte heeft.
Rechtsvraag
Is het uitlezen van gegevens van de smartphone onrechtmatig/biedt art. 94 Sv hier te weinig
grondslag voor?
Overweging van het Hof
Het hof oordeelt dat art. 94 Sv voldoende wettelijke grondslag biedt. Hiertoe stelt zij vast
dat het onderzoek van computers al in 1994 was goedgekeurd en er geen reden is
onderscheid met een smartphone te maken
Overweging van de Hoge Raad
Volgens de Hoge Raad kan enkel een geringe inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer zijn gebaseerd op art. 94 Sv in verbinding met art. 95 en 96 Sv. Als het
onderzoek zo verstrekkend is dat min of meer een compleet beeld van de verdachte wordt
verkregen, kan het onderzoek onrechtmatig zijn. Hiervan is met name sprake als er een
technisch hulpmiddel wordt gebruikt. Bij meer dan beperkte inbreuken moet de officier van
justitie of de rechter-commissaris worden ingeschakeld. In dergelijke gevallen hoeft de
inbreuk geen schending van art. 8 EVRM op te leveren. De rechter-commissaris moet dan
wel worden ingeschakeld bij ingrijpende beperkingen op de persoonlijke levenssfeer.
College over bevoegdheden
Geweerarrest
De feiten
Een agent betreedt een kroeg om te controleren of de kroegeigenaar zich aan de Drankwet
houdt en treft hier een vuurwapen aan wanneer hij de kast opendoet gebruikmakend van
zijn bevoegdheid. De agent wil dit vuurwapen in beslag nemen, maar dit wordt bemoeilijkt
door de kroegeigenaar die het geweer wil afpakken. In cassatie stelt de kroegeigenaar dat
de agent zijn controlebevoegdheid te buiten ging door het geweer, buiten de Drankwet om,
in beslag te nemen
Rechtsvraag
, Mocht de agent het geweer in beslag nemen of mocht hij slechts kijken of er een
overtreding van de Drankwet plaatsvond?
Overweging
De Hoge Raad stelde dat de agent tijdens de rechtmatige uitoefening van zijn
controlebevoegdheid het geweer heeft ontdekt. Het is niet zo dat de agent bij de
rechtmatige uitoefening van een bepaalde bevoegdheid zijn andere bevoegdheid verliest.
Indien een agent tijdens een rechtmatige uitoefening van een bepaalde aan hem
toegekende bevoegdheid wegens bepaalde feiten en omstandigheden een redelijk
vermoeden krijgt dat een ander strafbaar feit wordt begaan, mag hij de aan hem
toegekende opsporingsbevoegdheid uitvoeren. De Hoge Raad noemt dit de voortgezette
toepassing van bevoegdheden. In casu had de agent het geweer dus in beslag mogen
nemen, ook al was hij bezig met een controlebevoegdheid.
Rechtsregel
Indien een agent tijdens de rechtmatige uitoefening van een bepaalde aan hem toegekende
bevoegdheid wegens bepaalde feiten en omstandigheden een redelijk vermoeden krijgt dat
een ander strafbaar feit wordt begaan, mag hij de aan hem toegekende
opsporingsbevoegdheid uitvoeren
Dynamische verkeerscontrole
De feiten
Bij een dynamische verkeerscontrole worden specifieke (dure) auto’s gecontroleerd vooral
met betrekking tot personen van wie de politie denkt dat zij crimineel actief zijn. Dit gebeurt
op basis van bepaalde risicokenmerken. In deze zaak werd de verdachte, een Oost-Europese
bestuurder met een Hindoestaans/Surinaamse man als bijrijder in een BMW X6, staande
gehouden, omdat de politie over informatie beschikte dat de autoverhuurbedrijf waarvan
deze auto gehuurd is auto’s verhuurt aan criminelen, en omdat het een opvallend dure auto
was voor de wijk waarin gereden werd. De combinatie van deze drie factoren trok de
aandacht van de politie. Na het controleren van het rijbewijs en de kentekenpapieren vroeg
de politie toestemming aan de bestuurder en bijrijder om hen te fouilleren en de auto te
doorzoeken. Een kilo wiet en enkele cannabis toppen werden gevonden
Rechtsvraag
Is het bewijs tegen de verdachte onrechtmatig verkregen?
Probleem 1
4-MI arrest
De feiten
Er was sprake van een reeks van zestig observaties over een periode van 27 maanden,
waarbij de verdachte vanaf zijn woning werd gevolgd naar telefooncellen en Turkse
koffiehuizen. Daarnaast werd er ook een pand door camera’s geobserveerd
Rechtsvraag
Wordt, door de observaties die zich hier afspelen, een meer dan beperkte inbreuk gemaakt
op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte in de zin van art. 10 Gw jo art. 8 EVRM?
Overweging
De Hoge Raad sluit zich aan bij de overweging van het Hof. Er wordt gesteld dat er geen
recht is geschonden of een vorm is verzuimd. De Hoge Raad noemt zeven factoren die een
rol kunnen spelen bij het beantwoorden van de vraag of er sprake is van stelselmatigheid
- frequentie van de observatie
- duur van de observatie
- de plaatsen waar is geobserveerd
- de (technische) methoden die zijn toegepast
- het doel dat met observatie wordt nagestreefd
- de overlast die is veroorzaakt als gevolg van de observatie
- de graad van verdenking tegen de geobserveerde
Onderzoek Smartphone-arrest
De feiten
Een verdachte is op 22 februari 2015 aangehouden op luchthaven Schiphol wegens
verdenking van het medeplegen van het opzettelijk binnen het grondgebied van Nederland
brengen van drie kilo cocaïne.
In het geding is principieel verweer gevoerd over het gebruik van de smartphonegegevens
van verdachte. De raadsman heeft aangevoerd dat de wetgeving niet was gericht op
,inbeslagname en onderzoek van geautomatiseerde werken door een opsporingsambtenaar
ingevolge art. 94 Sv. De Raadsman vond het raar dat terwijl telefoontaps erge beperkingen
kent dit niet geldt voor het doorzoeken van een smartphone, terwijl dit het hele privéleven
van de verdachte heeft.
Rechtsvraag
Is het uitlezen van gegevens van de smartphone onrechtmatig/biedt art. 94 Sv hier te weinig
grondslag voor?
Overweging van het Hof
Het hof oordeelt dat art. 94 Sv voldoende wettelijke grondslag biedt. Hiertoe stelt zij vast
dat het onderzoek van computers al in 1994 was goedgekeurd en er geen reden is
onderscheid met een smartphone te maken
Overweging van de Hoge Raad
Volgens de Hoge Raad kan enkel een geringe inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer zijn gebaseerd op art. 94 Sv in verbinding met art. 95 en 96 Sv. Als het
onderzoek zo verstrekkend is dat min of meer een compleet beeld van de verdachte wordt
verkregen, kan het onderzoek onrechtmatig zijn. Hiervan is met name sprake als er een
technisch hulpmiddel wordt gebruikt. Bij meer dan beperkte inbreuken moet de officier van
justitie of de rechter-commissaris worden ingeschakeld. In dergelijke gevallen hoeft de
inbreuk geen schending van art. 8 EVRM op te leveren. De rechter-commissaris moet dan
wel worden ingeschakeld bij ingrijpende beperkingen op de persoonlijke levenssfeer.
College over bevoegdheden
Geweerarrest
De feiten
Een agent betreedt een kroeg om te controleren of de kroegeigenaar zich aan de Drankwet
houdt en treft hier een vuurwapen aan wanneer hij de kast opendoet gebruikmakend van
zijn bevoegdheid. De agent wil dit vuurwapen in beslag nemen, maar dit wordt bemoeilijkt
door de kroegeigenaar die het geweer wil afpakken. In cassatie stelt de kroegeigenaar dat
de agent zijn controlebevoegdheid te buiten ging door het geweer, buiten de Drankwet om,
in beslag te nemen
Rechtsvraag
, Mocht de agent het geweer in beslag nemen of mocht hij slechts kijken of er een
overtreding van de Drankwet plaatsvond?
Overweging
De Hoge Raad stelde dat de agent tijdens de rechtmatige uitoefening van zijn
controlebevoegdheid het geweer heeft ontdekt. Het is niet zo dat de agent bij de
rechtmatige uitoefening van een bepaalde bevoegdheid zijn andere bevoegdheid verliest.
Indien een agent tijdens een rechtmatige uitoefening van een bepaalde aan hem
toegekende bevoegdheid wegens bepaalde feiten en omstandigheden een redelijk
vermoeden krijgt dat een ander strafbaar feit wordt begaan, mag hij de aan hem
toegekende opsporingsbevoegdheid uitvoeren. De Hoge Raad noemt dit de voortgezette
toepassing van bevoegdheden. In casu had de agent het geweer dus in beslag mogen
nemen, ook al was hij bezig met een controlebevoegdheid.
Rechtsregel
Indien een agent tijdens de rechtmatige uitoefening van een bepaalde aan hem toegekende
bevoegdheid wegens bepaalde feiten en omstandigheden een redelijk vermoeden krijgt dat
een ander strafbaar feit wordt begaan, mag hij de aan hem toegekende
opsporingsbevoegdheid uitvoeren
Dynamische verkeerscontrole
De feiten
Bij een dynamische verkeerscontrole worden specifieke (dure) auto’s gecontroleerd vooral
met betrekking tot personen van wie de politie denkt dat zij crimineel actief zijn. Dit gebeurt
op basis van bepaalde risicokenmerken. In deze zaak werd de verdachte, een Oost-Europese
bestuurder met een Hindoestaans/Surinaamse man als bijrijder in een BMW X6, staande
gehouden, omdat de politie over informatie beschikte dat de autoverhuurbedrijf waarvan
deze auto gehuurd is auto’s verhuurt aan criminelen, en omdat het een opvallend dure auto
was voor de wijk waarin gereden werd. De combinatie van deze drie factoren trok de
aandacht van de politie. Na het controleren van het rijbewijs en de kentekenpapieren vroeg
de politie toestemming aan de bestuurder en bijrijder om hen te fouilleren en de auto te
doorzoeken. Een kilo wiet en enkele cannabis toppen werden gevonden
Rechtsvraag
Is het bewijs tegen de verdachte onrechtmatig verkregen?
