Klinische anatomie van de borst, buik en
bekken
Keuzevak Q6/Q7
Rompwand en lieskanaal
Anatomie
Lagen van de rompwand
Als je bij de onderstaande foto met een naald door de weefsels zou gaan, dan ga je, van
buiten naar binnen, door:
• De huid
• Subcutis. Deze bestaat uit 2 lagen:
o Camper's fascia (=vet)
o Scarpa's fascia (=membraan)
Meer naar lateraal, ga je door:
• De m. externus obliquus abdominis
• De m. internus obliquus abdominis
• De m. transversus abdominis
• De transversalis fascia.
o Dit ligt tussen de m. transversus abdominis en de buikholte en het
bekleedt de buikholte.
• Extra peritoneale ruimte.
• Pariëtale peritoneum.
o Bekleedt de wanden van het abdomen. Het is een dun sereuze membraan
Als je wat meer medialer gaat, ga je door:
• De aponeuroses van de 3 bovengenoemde spieren.
Als je nog meer medialer gaat, dan ga je door:
• De rectusschede
• De m. rectus abdominis
Extraperitoneale ruimte
Tussen de fascia transversalis en het peritoneum
pariëtale ligt de extraperitoneale ruimte, die vet en
andere soorten bindweefsel bevat. Dit wordt ook
wel fascia extraperitonealis of preperitoneaal vet
genoemd. Binnen deze ruimte liggen ook
extraperitoneaal gelegen organen. Extraperitoneale
ruimte
,Lagen van de buikwand bij een appendectomie
Een klassieke open appendectomie wordt uitgevoerd via een schuine incisie bij het punt
van McBurney. Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg passeert dan de
volgende lagen:
• Huid (cutis) en subcutaan vet (subcutis)
• Fascia van Camper (oppervlakkig vetlaag)
• Fascia van Scarpa (diepere membraanachtige fascielaag)
• M. obliquus externus abdominis (wordt in de vezelrichting gespleten)
• M. obliquus internus abdominis (eveneens gespleten)
• M. transversus abdominis (eveneens gespleten)
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale (laatste laag voor toegang tot de buikholte)
Lagen van de buikwand bij een mediane laparotomie (midline incisie)
Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg passeert de volgende lagen:
• Huid en subcutaan vet
• Fascia superficialis (Camper en Scarpa)
• Linea alba (bindweefselstructuur zonder spiervezels, waardoor het een relatief
‘veilige’ incisie is)
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale
Mogelijke late complicatie:
• Incisionele hernia (littekenbreuk): Door onvoldoende genezing of verzwakking van
de fasciale structuren kan een uitpuiling van abdominale organen of vet optreden
op de plaats van de incisie. Oorzaak: Onvoldoende fasciale sluiting, infectie,
verhoogde intra-abdominale druk (bijv. door obesitas, hoesten, persen).
o Spieren zijn beter doorbloed en genezen sneller dan de fascia.
Lagen van de buikwand bij een cholecystectomie (subcostale incisie)
Een subcostale incisie (Kocher-incisie) wordt gemaakt onder de rechter ribboog om
toegang te krijgen tot de galblaas. Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg
snijdt door de volgende lagen:
• Huid (cutis) en subcutaan vet (subcutis)
• Fascia van Camper (oppervlakkige vetlaag)
• Fascia van Scarpa (diepere membraanachtige fascielaag)
• M. obliquus externus abdominis
• M. obliquus internus abdominis
• M. transversus abdominis
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale
Naast de subcostale incisie kan de chirurg ook kiezen voor een midline incisie. Hierbij
maakt de chirurg een incisie in de linea alba. Omdat de fascie minder sterk doorbloedt is
geneest het minder snel en goed, waardoor de kans op een hernia vergroot is.
2
,Zenuwen
De spinale zenuwen (nervi spinales) takken af van het ruggenmerg en sturen de spieren
van de extremiteiten en de ventrale rompwand aan. Elke zenuw splitst zich in een
dorsale (ramus posterior) en een ventrale tak (ramus anterior). De dorsale tak innoveert
de rugspieren, terwijl de ventrale tak de ventrale spieren aanstuurt. Op thoracaal niveau
worden de ventrale takken de nervi intercostales genoemd, die tussen de ribben lopen
en de buikspieren van Th7 tot Th12 innerveren.
Naast de nervi intercostales dragen ook de nervus iliohypogastricus en de nervus
ilioinguinalis bij aan de innervatie van de buikwand. De neurovasculaire bundels lopen
tussen de musculus obliquus internus en transversus abdominis, en geven takjes af die
zowel de spieren als de huid van de buikwand aansteken.
Op lumbaal en sacraal niveau vormen de spinale zenuwen de
plexus lumbosacralis, waaruit zenuwen zoals de n.
iliohypogastricus, n. ilioinguinalis, en n. femoralis ontstaan.
Een plexus is een netwerk van zenuwen die met elkaar
verbonden zijn, waardoor ze signalen kunnen doorgeven.
De sensibiliteit van het liesgebied wordt door vier
verschillende zenuwen verzorgd:
o n. iliohypogastricus à De n. iliohypogastricus
ontspringt ter hoogte van T12/L1 en loopt ventraal
over de musculus quadratus lumborum en
doorkruist geleidelijk de lagen van de buikwand
om uiteindelijk het suprapubische gebied van
gevoel te voorzien.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid
van de onderbuik en motorische innervatie
van de m. transversus abdominis en m.
obliquus internus abdominis.
o n. ilioinguinalis à De n. ilioinguinalis ontspringt
vanaf de dezelfde hoogte en volgt een vergelijkbaar
3
, traject. De basis van de penis en binnenzijde van het bovenbeen wordt van
gevoel voorzien.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid van de mons pubis, het
scrotum/labia majora, en het bovenste mediale deel van de dij. Ook
motorische innervatie van de m. obliquus internus abdominis en m.
transversus abdominis.
o n. genitofemoralis à De n. genitofemoralis takt af van L1/2, loopt grotendeels
ventraal op de m. iliopsoas en takt in een genitale en femorale tak. De genitale
tak loopt met de funiculus spermaticus/ligamentum rotundum mee en
innerveert het scrotum/labium. Deze is ook verantwoordelijk voor de
cremasterreflex bij een man. De femorale tak gaat richting het bovenbeen.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid in het liesgebied en
scrotum/labia majora, plus motorische innervatie van de m. cremaster
(bij mannen).
o n. cutaneus femoris lateralis.
§ Functie: Sensibele innervatie van de laterale zijde van de
dij.
Daarnaast heb je nog de n. femoralis die aftakt van L2-L4 en loopt diep langs
de m. psoas major, gaat onder het ligamentum inguinale door naar de
anterieure zijde van de dij. Deze zenuw zorgt voor motorische innervatie van
de quadriceps femoris, m. sartorius, en m. iliopsoas. Sensibele innervatie
van de voorzijde van de dij en via de n. saphenus ook van de mediale zijde
van het onderbeen.
Bloedvaten
De rompwand wordt voorzien van bloed door de volgende arteriën:
• A. epigastrica superior en Rr. intercostales anteriores
o De a. epigastrica superior is een slagader die vertrekt uit de a. thoracica
interna en naar het bovenste deel van de buikwand gaat.
o De rr. intercostales anteriores zijn de vertakkingen van de a. thoracica
interna die bloed leveren aan de spieren en huid tussen de ribben aan de
voorzijde van de thorax.
• Aa. intercostales posteriores
o De aa. intercostales posteriores zijn de slagaders die vertakken uit de
aorta thoracica en bloed leveren aan de spieren en huid tussen de ribben
aan de achterzijde van de thorax.
• A. epigastrica inferior
o De a. epigastrica inferior is een slagader die vertrekt uit de a. iliaca externa
en bloed levert aan de onderbuik en de onderste delen van de rectus
abdominis spier.
• Aa. lumbales
o De aa. lumbales zijn slagaders die vertakken uit de aorta abdominalis en
bloed leveren aan de spieren en structuren van de lumbale regio
(onderrug).
Van de a. subclavia takt de a. thoracica interna af, die in de kliniek ook vaak a.
mammaria interna genoemd wordt. Deze loopt lateraal van het sternum naar caudaal en
4
bekken
Keuzevak Q6/Q7
Rompwand en lieskanaal
Anatomie
Lagen van de rompwand
Als je bij de onderstaande foto met een naald door de weefsels zou gaan, dan ga je, van
buiten naar binnen, door:
• De huid
• Subcutis. Deze bestaat uit 2 lagen:
o Camper's fascia (=vet)
o Scarpa's fascia (=membraan)
Meer naar lateraal, ga je door:
• De m. externus obliquus abdominis
• De m. internus obliquus abdominis
• De m. transversus abdominis
• De transversalis fascia.
o Dit ligt tussen de m. transversus abdominis en de buikholte en het
bekleedt de buikholte.
• Extra peritoneale ruimte.
• Pariëtale peritoneum.
o Bekleedt de wanden van het abdomen. Het is een dun sereuze membraan
Als je wat meer medialer gaat, ga je door:
• De aponeuroses van de 3 bovengenoemde spieren.
Als je nog meer medialer gaat, dan ga je door:
• De rectusschede
• De m. rectus abdominis
Extraperitoneale ruimte
Tussen de fascia transversalis en het peritoneum
pariëtale ligt de extraperitoneale ruimte, die vet en
andere soorten bindweefsel bevat. Dit wordt ook
wel fascia extraperitonealis of preperitoneaal vet
genoemd. Binnen deze ruimte liggen ook
extraperitoneaal gelegen organen. Extraperitoneale
ruimte
,Lagen van de buikwand bij een appendectomie
Een klassieke open appendectomie wordt uitgevoerd via een schuine incisie bij het punt
van McBurney. Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg passeert dan de
volgende lagen:
• Huid (cutis) en subcutaan vet (subcutis)
• Fascia van Camper (oppervlakkig vetlaag)
• Fascia van Scarpa (diepere membraanachtige fascielaag)
• M. obliquus externus abdominis (wordt in de vezelrichting gespleten)
• M. obliquus internus abdominis (eveneens gespleten)
• M. transversus abdominis (eveneens gespleten)
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale (laatste laag voor toegang tot de buikholte)
Lagen van de buikwand bij een mediane laparotomie (midline incisie)
Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg passeert de volgende lagen:
• Huid en subcutaan vet
• Fascia superficialis (Camper en Scarpa)
• Linea alba (bindweefselstructuur zonder spiervezels, waardoor het een relatief
‘veilige’ incisie is)
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale
Mogelijke late complicatie:
• Incisionele hernia (littekenbreuk): Door onvoldoende genezing of verzwakking van
de fasciale structuren kan een uitpuiling van abdominale organen of vet optreden
op de plaats van de incisie. Oorzaak: Onvoldoende fasciale sluiting, infectie,
verhoogde intra-abdominale druk (bijv. door obesitas, hoesten, persen).
o Spieren zijn beter doorbloed en genezen sneller dan de fascia.
Lagen van de buikwand bij een cholecystectomie (subcostale incisie)
Een subcostale incisie (Kocher-incisie) wordt gemaakt onder de rechter ribboog om
toegang te krijgen tot de galblaas. Er wordt met de spiervezels meegesneden. De chirurg
snijdt door de volgende lagen:
• Huid (cutis) en subcutaan vet (subcutis)
• Fascia van Camper (oppervlakkige vetlaag)
• Fascia van Scarpa (diepere membraanachtige fascielaag)
• M. obliquus externus abdominis
• M. obliquus internus abdominis
• M. transversus abdominis
• Fascia transversalis
• Extraperitoneale ruimte
• Peritoneum pariëtale
Naast de subcostale incisie kan de chirurg ook kiezen voor een midline incisie. Hierbij
maakt de chirurg een incisie in de linea alba. Omdat de fascie minder sterk doorbloedt is
geneest het minder snel en goed, waardoor de kans op een hernia vergroot is.
2
,Zenuwen
De spinale zenuwen (nervi spinales) takken af van het ruggenmerg en sturen de spieren
van de extremiteiten en de ventrale rompwand aan. Elke zenuw splitst zich in een
dorsale (ramus posterior) en een ventrale tak (ramus anterior). De dorsale tak innoveert
de rugspieren, terwijl de ventrale tak de ventrale spieren aanstuurt. Op thoracaal niveau
worden de ventrale takken de nervi intercostales genoemd, die tussen de ribben lopen
en de buikspieren van Th7 tot Th12 innerveren.
Naast de nervi intercostales dragen ook de nervus iliohypogastricus en de nervus
ilioinguinalis bij aan de innervatie van de buikwand. De neurovasculaire bundels lopen
tussen de musculus obliquus internus en transversus abdominis, en geven takjes af die
zowel de spieren als de huid van de buikwand aansteken.
Op lumbaal en sacraal niveau vormen de spinale zenuwen de
plexus lumbosacralis, waaruit zenuwen zoals de n.
iliohypogastricus, n. ilioinguinalis, en n. femoralis ontstaan.
Een plexus is een netwerk van zenuwen die met elkaar
verbonden zijn, waardoor ze signalen kunnen doorgeven.
De sensibiliteit van het liesgebied wordt door vier
verschillende zenuwen verzorgd:
o n. iliohypogastricus à De n. iliohypogastricus
ontspringt ter hoogte van T12/L1 en loopt ventraal
over de musculus quadratus lumborum en
doorkruist geleidelijk de lagen van de buikwand
om uiteindelijk het suprapubische gebied van
gevoel te voorzien.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid
van de onderbuik en motorische innervatie
van de m. transversus abdominis en m.
obliquus internus abdominis.
o n. ilioinguinalis à De n. ilioinguinalis ontspringt
vanaf de dezelfde hoogte en volgt een vergelijkbaar
3
, traject. De basis van de penis en binnenzijde van het bovenbeen wordt van
gevoel voorzien.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid van de mons pubis, het
scrotum/labia majora, en het bovenste mediale deel van de dij. Ook
motorische innervatie van de m. obliquus internus abdominis en m.
transversus abdominis.
o n. genitofemoralis à De n. genitofemoralis takt af van L1/2, loopt grotendeels
ventraal op de m. iliopsoas en takt in een genitale en femorale tak. De genitale
tak loopt met de funiculus spermaticus/ligamentum rotundum mee en
innerveert het scrotum/labium. Deze is ook verantwoordelijk voor de
cremasterreflex bij een man. De femorale tak gaat richting het bovenbeen.
§ Functie: Sensibele innervatie van de huid in het liesgebied en
scrotum/labia majora, plus motorische innervatie van de m. cremaster
(bij mannen).
o n. cutaneus femoris lateralis.
§ Functie: Sensibele innervatie van de laterale zijde van de
dij.
Daarnaast heb je nog de n. femoralis die aftakt van L2-L4 en loopt diep langs
de m. psoas major, gaat onder het ligamentum inguinale door naar de
anterieure zijde van de dij. Deze zenuw zorgt voor motorische innervatie van
de quadriceps femoris, m. sartorius, en m. iliopsoas. Sensibele innervatie
van de voorzijde van de dij en via de n. saphenus ook van de mediale zijde
van het onderbeen.
Bloedvaten
De rompwand wordt voorzien van bloed door de volgende arteriën:
• A. epigastrica superior en Rr. intercostales anteriores
o De a. epigastrica superior is een slagader die vertrekt uit de a. thoracica
interna en naar het bovenste deel van de buikwand gaat.
o De rr. intercostales anteriores zijn de vertakkingen van de a. thoracica
interna die bloed leveren aan de spieren en huid tussen de ribben aan de
voorzijde van de thorax.
• Aa. intercostales posteriores
o De aa. intercostales posteriores zijn de slagaders die vertakken uit de
aorta thoracica en bloed leveren aan de spieren en huid tussen de ribben
aan de achterzijde van de thorax.
• A. epigastrica inferior
o De a. epigastrica inferior is een slagader die vertrekt uit de a. iliaca externa
en bloed levert aan de onderbuik en de onderste delen van de rectus
abdominis spier.
• Aa. lumbales
o De aa. lumbales zijn slagaders die vertakken uit de aorta abdominalis en
bloed leveren aan de spieren en structuren van de lumbale regio
(onderrug).
Van de a. subclavia takt de a. thoracica interna af, die in de kliniek ook vaak a.
mammaria interna genoemd wordt. Deze loopt lateraal van het sternum naar caudaal en
4
