Hoofdstuk 11 – Leven in een massasamenleving
11.1 Een moderne wereld
Een nieuwe eeuw breekt aan
De wereld zag er in 1900 totaal anders dan honderd jaar ervoor. Er gebeurde
van alles in de wereld, maar drie ontwikkelingen vielen erg op:
1. Er waren veel meer mensen – met name in de West-EU steden en
industriegebieden steeg het inwonertal snel
Bevolkingsgroei te danken aan: betere hygiëne - geleerden ontdekten
gevaarlijke ziektes, waardoor de bestrijding kon worden aangepakt
2. Mensen konden steeds sneller grotere afstanden overbruggen – door nieuwe
vervoermiddelen als de auto, metro, tram en het vliegtuig – veel geïnvesteerd
in de spoorwegen >> besparing tijd en brandstof
3. Nieuwe communicatiemiddelen konden cultuur, kennis en informatie op een
snellere manier overbrengen op een groot publiek – radio, bioscoop, en
telefoon
Door deze ontwikkelingen veranderde de samenleving in West-EU en de VS
ingrijpend, zeker in de steden (>> groter).
Mensen bewogen zich sneller, over grotere afstanden en op andere manieren
Ook eenvoudiger om kennis te verspreiden en over grote afstanden te
communiceren
Moderne samenleving, die in toenemende mate ook een massasamenleving
was
De Tweede Industriële Revolutie: nieuwe mogelijkheden, nieuwe problemen
Rond 1875 kwam vooral de technologische ontwikkeling in een stroomversnelling.
Dat was zo opvallend, dat men dit ook wel aanduidt met de term Tweede
Industriële Revolutie.
Deze Tweede Industriële Revolutie onderscheidde zich van de eerste door het
gebruik elektriciteit, staal en verbrandingsmotoren op diesel of benzine
Ontstonden geheel nieuwe industrieën, zoals de chemische en de
elektrotechnische industrie
Door nieuwe fase in industrialisatie kon men sneller en goedkoper produceren
(lopende band belangrijke rol)
Er kwamen nieuwe producten voor huishouden, betere
communicatiemiddelen en snellere vervoersmiddelen
, De vooruitgang in wetenschap en techniek leidde tot groot optimisme, maar ook tot
cultuurpessimisme
Voor sommigen leken de mogelijkheden van de mensen onbegrensd –
anderen zagen het ontstaan van de massasamenlevingen met zorg aan >>
vreesden dat de verfijnde westerse cultuur ten onder zou gaan in de barbarij
van de massa
Van sommige problemen werden overheden in EU zich spoedig bewust
Slechts een kleine groep profiteerde in de moderne massasamenleving
Groot deel bevolking leefde in armoede onder slechte omstandigheden >>
lukte hun niet om deze situatie op eigen kracht te veranderen
Overheden moesten een actievere rol spelen
Door wetgeving op verschillende gebieden welzijn verbeteren
Woningbouw bv. - door groeiende bevolking moesten er nieuwe woonwijken
worden aangelegd, die aan nieuwe overheidsregels moesten voldoen
Meer taken volksgezondhebeid – instanties opgericht om toezicht te houden
en regeringen te adviseren over de gezondheidszorg
Onderwijs voor meer mensen toegankelijk maken – leerplicht wet
Van andere problemen van de industriële en technische vooruitgang leken
overheden zich nog minder bewust.
In de loop van de 20e eeuw bleken de keerzijden van de radio en de bioscoop:
politieke partijen en regeringen bleken die te misbruiken voor het ophitsen van de
massa, voor misleiding en voor andere vormen van propaganda.
11.2 De Eerste Wereldoorlog
Een nieuw soort oorlog
In de zomer van 1914 was een oorlog uitgebroken tussen de centralen (DL en
Oostenrijk-Hongarije) en de geallieerden (FR, GB, RUS).
Partijen dachten dat alles snel voorbij zou zijn (voor het eind van jaar) >>
tegenovergestelde – het werd een slopende wereldoorlog
Deze oorlog onderscheidde zich van eerdere oorlogen door de inzet van enorme
hoeveelheden moderne wapens
Ontwikkeld door wetenschappers en ingenieurs – gemaakt aan lopende band
Soldaten te maken met gifgas, mitrailleurs, kanonnen
Zo modern als de wapens waren, zo traditioneel was de oorlogvoering zelf
Legerleiding hield vast aan tactiek van voortdurende aanvallen op de
loopgraven van de vijand >> situatie echter veranderd als gevolg van
technologische ontwikkelingen
Deze oorlog raakte de burgerbevolking meer dan ooit
11.1 Een moderne wereld
Een nieuwe eeuw breekt aan
De wereld zag er in 1900 totaal anders dan honderd jaar ervoor. Er gebeurde
van alles in de wereld, maar drie ontwikkelingen vielen erg op:
1. Er waren veel meer mensen – met name in de West-EU steden en
industriegebieden steeg het inwonertal snel
Bevolkingsgroei te danken aan: betere hygiëne - geleerden ontdekten
gevaarlijke ziektes, waardoor de bestrijding kon worden aangepakt
2. Mensen konden steeds sneller grotere afstanden overbruggen – door nieuwe
vervoermiddelen als de auto, metro, tram en het vliegtuig – veel geïnvesteerd
in de spoorwegen >> besparing tijd en brandstof
3. Nieuwe communicatiemiddelen konden cultuur, kennis en informatie op een
snellere manier overbrengen op een groot publiek – radio, bioscoop, en
telefoon
Door deze ontwikkelingen veranderde de samenleving in West-EU en de VS
ingrijpend, zeker in de steden (>> groter).
Mensen bewogen zich sneller, over grotere afstanden en op andere manieren
Ook eenvoudiger om kennis te verspreiden en over grote afstanden te
communiceren
Moderne samenleving, die in toenemende mate ook een massasamenleving
was
De Tweede Industriële Revolutie: nieuwe mogelijkheden, nieuwe problemen
Rond 1875 kwam vooral de technologische ontwikkeling in een stroomversnelling.
Dat was zo opvallend, dat men dit ook wel aanduidt met de term Tweede
Industriële Revolutie.
Deze Tweede Industriële Revolutie onderscheidde zich van de eerste door het
gebruik elektriciteit, staal en verbrandingsmotoren op diesel of benzine
Ontstonden geheel nieuwe industrieën, zoals de chemische en de
elektrotechnische industrie
Door nieuwe fase in industrialisatie kon men sneller en goedkoper produceren
(lopende band belangrijke rol)
Er kwamen nieuwe producten voor huishouden, betere
communicatiemiddelen en snellere vervoersmiddelen
, De vooruitgang in wetenschap en techniek leidde tot groot optimisme, maar ook tot
cultuurpessimisme
Voor sommigen leken de mogelijkheden van de mensen onbegrensd –
anderen zagen het ontstaan van de massasamenlevingen met zorg aan >>
vreesden dat de verfijnde westerse cultuur ten onder zou gaan in de barbarij
van de massa
Van sommige problemen werden overheden in EU zich spoedig bewust
Slechts een kleine groep profiteerde in de moderne massasamenleving
Groot deel bevolking leefde in armoede onder slechte omstandigheden >>
lukte hun niet om deze situatie op eigen kracht te veranderen
Overheden moesten een actievere rol spelen
Door wetgeving op verschillende gebieden welzijn verbeteren
Woningbouw bv. - door groeiende bevolking moesten er nieuwe woonwijken
worden aangelegd, die aan nieuwe overheidsregels moesten voldoen
Meer taken volksgezondhebeid – instanties opgericht om toezicht te houden
en regeringen te adviseren over de gezondheidszorg
Onderwijs voor meer mensen toegankelijk maken – leerplicht wet
Van andere problemen van de industriële en technische vooruitgang leken
overheden zich nog minder bewust.
In de loop van de 20e eeuw bleken de keerzijden van de radio en de bioscoop:
politieke partijen en regeringen bleken die te misbruiken voor het ophitsen van de
massa, voor misleiding en voor andere vormen van propaganda.
11.2 De Eerste Wereldoorlog
Een nieuw soort oorlog
In de zomer van 1914 was een oorlog uitgebroken tussen de centralen (DL en
Oostenrijk-Hongarije) en de geallieerden (FR, GB, RUS).
Partijen dachten dat alles snel voorbij zou zijn (voor het eind van jaar) >>
tegenovergestelde – het werd een slopende wereldoorlog
Deze oorlog onderscheidde zich van eerdere oorlogen door de inzet van enorme
hoeveelheden moderne wapens
Ontwikkeld door wetenschappers en ingenieurs – gemaakt aan lopende band
Soldaten te maken met gifgas, mitrailleurs, kanonnen
Zo modern als de wapens waren, zo traditioneel was de oorlogvoering zelf
Legerleiding hield vast aan tactiek van voortdurende aanvallen op de
loopgraven van de vijand >> situatie echter veranderd als gevolg van
technologische ontwikkelingen
Deze oorlog raakte de burgerbevolking meer dan ooit
