Samenvatting kwaliteit van leven bij mensen met ontwikkelingsstoornissen - orthopedagogie

KWALITEIT VAN LEVEN BIJ
MENSEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN

,HOOFDSTUK 1: WAT ZIJN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN?


Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)

Ontwikkelingsstoornis = neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting
komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere functiedomeinen
en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatig
functioneren.


® Neurobiologisch stoornis: de oorzaak van ontwikkelingsstoornis bevindt zich in onze hersenen
® Atypische hersenontwikkeling: overerving, verandering genen, prenatale of perinatale oorzaken
® In de vroege ontwikkelingsperiode: kenmerken zichtbaar in jonge kindertijd
® Ontwikkelingsachterstand: cognitief, motorisch, taal, sensomotoriek, sociaal-emotioneel, …
® Levenslange beperkingen: door medicatie/ therapie kan de stoornis niet weggewerkt worden



Verschillende ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)


- Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
Verstandelijke beperkingen
- Globale ontwikkelingsachterstand

- Taalstoornis
- Spraakstoornis
Communicatiestoornissen
- Otnwikkelingsstotteren
- Sociale (pragmtische) communicatiestoornis

Autismespectrumstoornis (ASS)

Aandachtsdeficiëntie-/
hyperactiviteitsstoornis (ADHD)

- Dyslexie
- Dysorthografie
(Specifieke) leerstoornissen
- Dyscalculie
- NLD (niet opgenomen in de DSM-5)

- Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
Motorische stoornissen - Ticstoornissen
- Stereotype- bewegingsstoornis




1

,Subtype ® fenotype/beeld

• Variaties hebben meestal dezelfde oorzaak
• Meer dimensioneel benaderen ipv sterk categoriaal
• Dynamische concept ipv statisch concept


Criteria ontwikkelingsstoornis

• Significant meer problemen dan gemiddeld
• Op verschillende dimensies
• De problemen zijn hardnekkig/persistent
• De problemen zijn pervasief
• Niet leeftijdsadequaat
• Significante belemmering in het dagdagelijkse leven



Classifica<e

• DSM IV => DSM-5 iets minder dimensioneel
• Voorbeelden: autismespectrumstoornis, graad van ernst bij ADHD



Kenmerken

• Primaire gedragskenmerken = kernsymptomen = diagnostische kenmerken
• Secundaire gedragskenmerken = gevolg van de primaire kenmerken


Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:

• Faalervaringen
• Grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
• Laag zelfbeeld
• Inadequate attributiestijl (groter risico op ‘fixed mindset’)
• Faalangstig
• Internaliserende problemen
• Externaliserende problemen
• Leerproblemen
• Afwijzing door leeftijdsgenoten
• Negatieve interacties met volwassenen
• Participatieproblemen


! Belang van de omgeving in verhogen psychosociaal welbevinden !

=> creëren van een stimulerende omgeving, kinderen zelf keuzes laten maken of betrekken, belang
van succeservaringen, steun en erkenning uit omgeving, psycho-educatie aan kind en omgeving


2

, Denkkaders

Twee visies:

1. Bio-ecologische visie (ontstaan) = BEM-model
2. Bio-psychosociale visie (functioneren met ontwikkelingsstoornis) = ICF-model


Het BEM-model ® Bio-ecologische en multifactoriële etiologie

• Multilevel model
• Multideficit model
• Transactioneel model




Neurofysiologie = werking van onze hersenen
Neurochemie = transmitterregulatie
Neuroanatomie = opbouw van onze hersenen


Risicofactoren & beschermende factoren die invloed hebben op niveau van functioneren


Risicofactoren Berschermende factoren

Kindfactoren Omgevingsfactoren Kindfactoren Omgevingsfactoren


Psychische problemen Hogere intelligentie
Lagere intelligentie Pos. gezinsklimaat
Negatieve interacties Goede emotieregulatie
Moeilijk temperament Begrip van leerkracht
Bekritiserende Sterke motivatie
Roken op jonge leeftijd Sociale steun
houding leerkracht Positief zelfbeeld



3