Samenvatting Aansprakelijkheidsrecht alle studiestof week 1

Leereenheid 1: plaatsbepaling en functies

Leerdoelen

Uitleggen wat de plaats van het aansprakelijkheidsrecht is in het
verbintenissenrecht.

Het aansprakelijkheidsrecht maakt deel uit van verbintenissenrecht. Het
verbintenissenrecht omvat regels betreffende verbintenissen.

Het aansprakelijkheidsrecht is een onderdeel van het verbintenissenrecht. Het
regelt de situaties waarin iemand schade toebrengt aan een ander, en onder
welke voorwaarden de schadeveroorzaker verplicht is om die schade te
vergoeden.

Een verbintenis is een vermogensrechtelijke rechtsverhouding tussen 2 of meer
personen krachtens welke de een tot een prestatie verplicht is (schuldenaar),
terwijl de ander (schuldeiser) tot die prestatie is gerechtigd.

Verbintenissen kunnen in beginsel slechts voortvloeien uit de wet of uit een ovk.
Grondslagen voor verbintenissen uit de wet:
 Onrechtmatige daad
 Zaakwaarneming
 Onverschuldigde betaling
 Ongerechtvaardigde verkrijging

,Toelichten wat het verschil is tussen contractuele en buitencontractuele
aansprakelijkheid

Contractuele aansprakelijkheid
 = aansprakelijkheid op grond van het niet nakomen van een ovk.
 Een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis uit
overeenkomst wordt wanprestatie genoemd en kan leiden tot een
vordering tot schadevergoeding

Buitencontractuele aansprakelijkheid
 = het recht m.b.t. aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad.

! Het kan voorkomen dat de gedragingen die aan de wanprestatie ten grondslag
liggen tevens een onrechtmatige daad opleveren: samenloop van rechtsgronden.
De vraag is op welke grondslag een vordering in dergelijke gevallen mag worden
gebaseerd. Uit vaste rechtspraak van HR blijkt dat de benadeelde zijn vordering
zowel op wanprestatie als op onrechtmatige daad (hij mag dus kiezen) wanneer
de gedraging ook onafhankelijk van de contractuele verhouding als (zelfstandige)
onrechtmatige daad is te kwalificeren.

, De functies van het (buitencontractuele) aansprakelijkheidsrecht beschrijven.

Functies aansprakelijkheidsrecht: preventie, compensatie, genoegdoening,
slachtofferbescherming, zuivere kostenallocatie en het bieden van procedurele
rechtvaardigheid.

Preventie van schade
 Speelt voornamelijk een rol in de predelictuele periode: de periode
voorafgaand aan de OD of de toerekenbare tekortkoming.
 De daarin besloten liggende normen worden geacht hun schaduw vooruit
te werpen. Het vooruitzicht van schadevergoedingsplicht zou mensen
aansporen tot zorgvuldig gedrag, waardoor het ontstaan van schade wordt
voorkomen.
 Ook nadat zich (toch een schadeverwekkende gebeurtenis heeft
voorgedaan speelt de preventiefunctie een rol: de aangesproken
normschender wordt aangezet tot normconform gedrag in de toekomst.

Compensatie van schade
 Wordt vooral opgelegd nadat de schadeverwekkende gebeurtenis heeft
plaatsgevonden.
 De inzet van het aansprakelijkheidsrecht zorgt er dan voor dat het
verstoren van de status quo niet zonder juridische reactie blijft.
 Het vergoeden van schade wordt wel gezien als de belangrijkste functie
van het aansprakelijkheidsrecht.

Genoegdoening na schade
 Doet zich voor nadat de schadeverwekkende gebeurtenis heeft
plaatsgevonden.
 Benadrukt dat normschendingen veelal – en zeker wanneer zij letsel tot
gevolg hebben – niet door enkel financiële compensatie goedgemaakt
kunnen worden; daarvoor zijn ook niet-financiële vormen van
genoegdoening van belang.
 Genoegdoening aan het slachtoffer, waarin recht doen aan de waarde v.h.
geschonden belang en aan de slachtofferervaring centraal staat.
 Genoegdoening door de normschender, staat het daderschap centraal: de
nadruk ligt dan op het feit dat een ‘opoffering’ van de normschender wordt
verlangd.