Ergotherapie Samenvatting 1.4. ouderen

1.4. heupfractuur & leefregels
Fracturen: -> breuken van het bot

Verschillende wijzen van naamgeving/indeling:

 Anatomische locatie -> benoem de breuk
 Mechanisme -> hoe de breuk ontstaan
 Richting/vorm
 Ernst

Mechanisme:

 Trauma  val of ongeluk
 Directe trauma  directe kracht en gelijkt breekt
 Indirect trauma  indirecte kracht en je vangt je op met je hand en het schiet door naar je
bovenarm en je breekt je sleutelbeen.
 Pathologische  normale kracht op een bot
 Normale kracht, abnormaal bot 
 Osteoporose  brosse bot, een zacht bot
 Stressfractuur  langdurige overbelasting/stress
 Scheurtjes door overbelasting
 Komt voorbij sporters of militairen die veel lopen

Richting/vorm:

 Dwars  horizontale breuk, dwarse breuk
 Schuin  schuine breuk
 Spiraal  ontstaat door een rotatie kracht waardoor dus niet recht/schuin breekt maar in een
spiraalvorm breekt.

Mate van verbrijzeling:

 Commutatief
 Greenstick  kleine inkeping, klein scheurtje erin zit. Komt vooral voor bij kinderen. Bij ouderen
heet het een viseur.

Ernst:

 Open/gesloten (compound/obiique) -> open breuk steekt die door de huid heen, zeer ernstig.
Gesloten breuk is het letsel minder ernstig.
 Verplaatsing (oblique displaced) -> het is een gesloten breuk maar wel met een kleine
verplaatsing van botten.
 Segmentaal -> is op 2 plaatste grebroken.
 Avulsed -> stukje bot is afgebroken.

,Genezing:

Essentieel:

 Stabiliteit (immobiliteit) -> doormiddel van operatie of gips
 Doorbloeding -> aanvoeren voedingsstoffen osteoblasten; dat zijn cellen die bot aanmaken.
Afvoer afvalstoffen osteoclasten; is het tegenover gestelde, zij breken bot af, zoals overtollig bot.

Heupgewricht:

Heupgewricht bestaat uit:

 Femur  bovenbeen
 Os coxea  heupbeen

Samen vormen die art. coxae -heupgewricht.

Caput femoris = kop van de femur

Collum femoris = hals van de femur

Trochanter minor & major = de uitsteksels

Intertrochantair gebied = zit er tussen (tussen minor & major)

Subtrochantair gebied = sub -> onderste gebied onder intertrochantiar gebied

Sub = onder

Heupfracturen:

Subcapitale collumfractuur  de breuk onder de kop, en in de hals.

Mediale collumfractuur  de breuk zit in het midden, en in de hals.

Intertrochantair fractuur  de breuk zit tussen 2 verschillende delen, in de hals.

Intra-en extracapselulaire fracturen:

 Intra = binnen in
 Extra = er buiten

Intracapsulair fractuur:

 Groot risico op verlies van botweefsel door verstoorde doorbloeding. Daar is vaak moeite om het
botweefsel te laten genezen.
 Voorkeur is zo snel mogelijke bewegen, door de bloeding weer goed te laten verlopen en ook te
stimuleren. Daardoor moet je een goeie mobiliteit te hebben, daardoor word het geopereerd.

Behandeling heupfracturen:

Conservatief -behandeling waarbij je niet word geopereerd, alleen als er sprake is van goed
botweefsel. (zelden bij ouderen)

, Operatie:

Interne fixatie  intern een bot gaat vast zetten.

 Heupschroef  word tegen elkaar aangedrukt
 Heupprothese  kunstbot

Heupschroef  afhankelijk van locatie en type breuk

Heupprothese:

Alleen kop  wel originele heup bot, moet wel een goeie bot structuur zijn.

= Hemiprosthesis

Compleet (kop & kom)  beide onderdelen van het heupgewricht vervangen.

Ongecementeerd  je hebt goeie stevige bot structuur nodig.

Gecementeerd  heb je minder goeie stevige bot structuur nodig, deze word vaak gebruikt bij
ouderen.

Leefregels:

Mensen leefregels meegeven om te voorkomen dat de kop niet uit de kom schiet. Voorkomen dat hij
niet uit elkaar schiet.

Gecementeerde complete heupprothese:

 Meteen stabiel = meteen volledig gewichtig dragen. Probleem echter zijn de spieren, banden en
ligamenten, die hebben wel schaden opgedaan.
 Beweging is goed.
 Slapen: op de rug, kussen tussen de benen -> zodat je horizontaal ligt, en de kop niet uit de kom
gaat.
 6 weken geen auto rijden (verzekering)
 2 weken niet in bad (douchen mag wel)

Geen flexie > 90% -> zo gaat de kop sneller uit de kom.

Aandachtspunten dagelijkse activiteiten:

 Niet naar voren buigen -> niet verder dan 90%
 Gebruiken hulp (middelen) -> zoals sokken aandoen niet verder dan 90%
 Wc verhonger -> waardoor je niet meer verder kan beugen dan 90%
 Lage banken en stoelen vermijden

Leefregels na heupprothese:

Voorste benadering = Anterior -> geen flexie > 90%, geen andere belangrijke heupspieren zijn
beschadigd. Vermijd exorotaite + extensie ‘’draai niet weg van je heup’’.

Achterste benadering = Posterior -> geen flexie > 90%, exorotoren worden beschadigd. Vermijd
endorotatie + adductie, ‘’niet bukken of benen naar binnen draaien’’.

Check verwijzing of vraag naar programma van de fysio.