Samenvatting Anatomie en Fysiologie - Bachelor 1 Logopedische en Audiologische Wetenschappen KU Leuven - Daan Dierickx

Samenvatting: Algemene anatomie & fysiologie



Hoofdstuk 4: Het weefselniveau
Wat is een weefsel?
= groep cellen met zelfde bouw en een gemeenschappelijke functie
 Soms meerdere celtypes in een weefsel
 Soms meerdere functies
 Histologie: studie van weefsels

Soorten weefsels
1. Epitheel
2. Bindweefsel
3. Spierweefsel
4. Zenuwweefsel

1. Epitheel
Kenmerken?
 Weinig extracellulaire stoffen => cellen vormen een aaneengesloten laag: bv.
huid (extracellulair: buiten de cel gelegen)
 Vrij apicaal (luminaal) oppervlak, waarop vaak gespecialiseerde structuren
(apicaal oppervlakte : oppervlakte wat zich bevindt aan de buitenkant)
-microvilli (vergroting oppervlakte)
-trilharen (verwijderen schadelijke deeltjes): bv. maag-darmstelsel; neus-
ademhalingstelsel
 Via basale membraan (netwerk van vezels) met onderliggend weefsel verbonden
 Zorgen voor stevigheid
 Vormen een barrière
 Eén/meerdere lagen
 Avasculaire structuur: structuur zonder bloedvaten
 Voortdurende regeneratie (deling van ongedifferentieerde cellen) bv. vervelling
van de huid

Uitzicht DIA 8
1) lumen (appicale zijde): holte waar het epitheel op uitkomt
2) basaalmembraan
3) extracellulaire ruimte

Waar?
Bekleding uitwendige Bekleding inwendige
lichaamsoppervlakten lichaamsoppervlakten
Huid (epidermis) Holten rond hart, longen & darmen

Inwendige transportbuizen Inwendige oppervlakten hart en bloed
(GIT, luchtwegen, UGT) (endotheel)

Hersenventrikels




Functies
1

, Samenvatting: Algemene anatomie & fysiologie




Functie Voorbeeld
Fysieke bescherming Huid
Regeling van doorlaatbaarheid Maag-darm
(absorptie)
Zintuigfunctie Huid: hand wegtrekken op warme plaat

Vorming van klierproducten Exocrien: externe secretie
(spijsvertering, huid)
Endocrien: interne secretie
(schildklier, pancreas)  hormonen

Toepassing : DIA 14
 Gastro-oesofageale reflux = chronische ziekte waarbij de maaginhoud terug kan
stromen naar de slokdarm doordat de kringspier onderaan de slokdarm niet goed
sluit
 Barrett slokdarm = een aandoening van het onderste deel van de slokdarm
waarbij het slijmvlies (de slokdarmbekleding) is veranderd

Weetje
Meest vloeibare epitheel: bloed  meest compacte epitheel: bot

2. Bindweefsel

Wat?
= een vorm van weefsel dat onderdeel uitmaakt van alle organen van het lichaam
 Bestaat grotendeels uit extracellulaire matrix ( epitheel)
 Verspreid over hele lichaam
 Geen verbinding met de buitenwereld ( epitheel)
 Bevatten veel bloedvaten ( epitheel)
 Variatie van vloeibaar tot zeer compact

(Extracellulaire) matrix
bestaat uit: 1. Gespecialiseerde cellen
2. Extracellulaire eiwitvezels
3. Grondsubstantie

Functies bindweefsel
 Stevigheid
 Bescherming
 Transport van stoffen (bevat bloedvaten en zenuwen) bv. bloed
 Opslag van energiereserves (vetcellen)
 Verdediging (grondsubstantie, cellen) bv. macrofagen, mastcellen




Belangrijkste typen bindweefsel


2

, Samenvatting: Algemene anatomie & fysiologie




Bv. vetweefsel Bv. pezen, ligamenten Bv. bloed & lymfe Bv. kraakbeen & beenweefsel

Bv. vetcellen è opslag energie,
bescherming Bv. rode bloedcellen è transport Vooral matrix è stevigheid


Extracellulaire matrix bestaat uit gespecialiseerde cellen, extracellulaire eiwitvezels
en grondsubstantie !

Bot: sterk bevloeid  kraakbeen: bevat geen bloedvaten (slecht herstel)

Toepassingen
Marfan Syndroom DIA 30
Alle bindweefsels zijn aangetast waardoor vele problemen ontstaan
 Lange mensen met lange armen, benen & lange dunne vingers en tenen
 Hartklepafwijkingen
 Oogproblemen: verplaatsing van de lens & bijziendheid
 Vaatproblemen: verwijding/dissectie van aorta

Ehler Syndroom DIA 31
Hypermobiliteit gewrichten (overstrekkingen)
Hyperextensibiliteit huid
Weefselfragiliteit

1 & 2 Combinatie van epitheel en bindweefsel = Membranen/vliezen

Membranen/vliezen
=combinatie van epitheel en bindweefsel
 Membranen (weefselniveau): ondersteund epitheel door bindweefsel
 Fysieke barrière
 Bedekken van lichaamsoppervlakten

4 types: DIA 33
1. Slijmvliezen
2. Sereuze membranen
3. Huid
4. Synoviaalvliezen (gewrichten)
1. Slijmvliezen (=mucosae)
 Bekleden holle ruimtes die in contact staan met de buitenwereld
Bv. GIT, luchtwegen, UGT
3

, Samenvatting: Algemene anatomie & fysiologie


 Worden voortdurend vochtig gehouden met slijm

Toepassing: DIA 33
Orale mucositis: mondprobleem veroorzaakt door chemotherapie/radiotherapie

2. Sereuze membranen
 Bekleden van inwendige oppervlakken bv. borst-buik- en bekkenholte
 Geen contact met de buitenwereld
 Drie sereuze membranen: Pleura; Peritoneum; Pericardium
 Bestaat uit visceraal en pariëtaal deel met ertussen waterige vloeistof waardoor
de wrijving vermindert (Visceraal: omgeeft buitenste oppervlakte van het orgaan)
(Pariëtaal: bekleedt binnenste oppervlakte van de holte)

Toepassingen: DIA 37
Pericarditis=ontsteking van het hartzakje
Pleuritis=ontsteking van longvlies of borstvlies
Peritonitis=buikvliesontsteking

3. Huid
Bevat een verhoornde buitenlaag  waardoor huid = dik; waterdicht; meestal droog

4. Synoviaalvliezen
 Vele gewrichten hebben een gewrichtsholte omgeven door synoviaal vlies
(gewrichten maken contact tussen beenderen)
 Bevatten vooral bindweefsel en weinig epitheel
 Maakt soepele bewegingen mogelijk

Toepassing: DIA 41
Synovitis= chronische ontsteking van het vlies van een gewricht

3. Spierweefsel
Wat?
= weefsel dat is opgebouwd uit spiercellen
 Opgebouwd uit lange, prikkelbare cellen
 Bestaat uit myofibrillen: actine & myosine

Functie
Contractie & relaxatie  beweging

3 types:
1. Spierweefsel (dwarsgestreept willekeurig): om te bewegen
2. Hartspierweefsel (gestreept onwillekeurig): in het hart
3. Glad spierweefsel (niet gestreept onwillekeurig): in organen bv. darmen
Willekeurig (controle)  onwillekeurig (geen controle) DIA 44

4. Zenuwweefsel
DIA 46
Hoofdstuk 5: De huid
Functies
 Bescherming (mechanisch, chemisch, micro-organismen, UV-straling)
4