Periode 2
Inleiding Internationaal Recht
Radboud Universiteit
Rechtsgeleerdheid Bachelor 1
Inleiding Internationaal Recht
AFLEVERINGEN
Periode 2
, College 1: Inleiding op de cursus en het vakgebied
1.0 Afleveringen
Aflevering 1 A – Hoe zit het vak in elkaar en wat is internationaal recht?
Het internationaal recht is het recht tussen verschillende landen.
Verder wordt in deze video uitgelegd hoe het vak in elkaar zit.
Aflevering 1 B – Internationaal publiekrecht, internationaal privaatrecht en het EU-recht
Het internationaal recht gaat om regels tussen verschillende landen. Het publieke deel in het
internationaal publiekrecht, gaat over de regels die zien op gemeenschappelijke overkoepelende
belangen die aan overheden zijn toevertrouwd. De Romeinen noemden dit de res publica
(publiekrecht) of ius gentium (volkenrecht).
Internationaal publiek en privaatrecht zijn verschillend. Bij internationaal privaatrecht gaat het om
botsingen tussen de privaatrechtelijke stelsels van verschillende landen. In deze cursus gaat het echt
om publiekrechtelijke aangelegenheden.
Internationaal en Europees recht verschillen van elkaar. Over de wereld zijn er verschillende actoren,
zoals landen, maar ook internationale verenigingen, zoals de VN. Ook de EU is een actor.
Een aantal eigenschappen van de EU zijn dat er sprake is van directe werking van verdragen, voorrang
van deze verdragen, een goed functionerend wetgevend apparaat en een direct verkozen Parlement.
Men zegt ook wel dat de EU constitutionele of quasi federale eigenschappen heeft gekregen.
EU recht is wel alleen relevant voor de 27 landen die lid zijn van deze unie. Internationaal recht is
daarentegen relevant voor alle actoren, landen, op de wereld.
Aflevering 1 C – Specifieke kenmerken van internationaal recht
Er is sprake van een horizontaal domein. Het zijn met name staten die samen zullen moeten werken.
Er is namelijk geen sprake van een hogere regering die over alle landen beslist. Deze horizontale
opbouw zorgt ervoor dat handhaving van internationaal recht lastig is. Er is wel sprake van getrouwe
naleving van de afspraken.
Individuen kunnen daarnaast een beroep doen op internationale colleges, zoals: internationaal
Gerechtshof, internationaal Strafhof en andere tribunalen. Dit kan via de rechterlijke instanties in de
eigen staat.
Supranationale organisaties (supra = latijn voor ‘boven’) hebben een meer verticale opbouw. De
commissie van de EU kan bijvoorbeeld wel regels geven aan de lidstaten. In Afrika heb je
bijvoorbeeld de Afrikaanse Unie, zij hebben zo’n zelfde systeem.
Deze organisaties streven naar verdergaande integratie. Er zullen dus besluiten genomen worden
zonder dat iedereen het er mee eens is.
In het internationaal recht is er sprake van bijzondere rechtsbronnen die niet op dezelfde manier tot
elkaar verhouden als we in het Nederlands recht gewend zijn.
College 2: Bronnen van internationaal recht
, 2.0 Afleveringen
Aflevering 2 A – Ontstaan regels internationaal recht en wie zijn erdoor gebonden
Er is in het volkenrecht geen centraal gezag en daardoor ook geen wetgevende macht. Er wordt om dit
samen uit te kunnen werken voornamelijk vanuit een positivistische blik gekeken. Er wordt dus niet
vanuit geloof, nationale normen of een natuurlijke rechtsbron gekeken. Het gaat juristen dus met name
om momenteel bestaande, geldende en bindende regels en wie daar verantwoordelijk voor zijn.
Hoe ontstaat recht? (rechtsvorming)
Het internationaal recht wordt gevormd door:
1. Staten in de vorm van verdragen en gewoonterecht.
2. Internationale organisaties, zoals VN, WTO (handelsorganisatie), ILO (arbeidsrechten) zijn
vakbonden die bestaan uit meerdere staten. Dit zijn dus niet-gouvernementele organisaties
(NGO), waarin het eigenlijk weer de staten zijn die de regels vormen.
Deze organisaties hebben wel een belangrijke rol. Binnen deze organisaties bestaan
vakbonden op nationaal niveau en federaties van vakbonden op internationaal niveau. Hier
spelen dus ook anderen, buiten staten, een rol bij totstandkoming van bepaalde besluiten.
3. Internationale tribunalen zijn bijvoorbeeld het internationaal Gerechtshof, Strafhof en
Zeerechttribunaal. Uitspraken van internationale tribunalen zijn echter geen algemene
rechtsbron, maar worden gezien als een hulpmiddel om te bepalen of een internationale regel
behoort tot het internationale recht of niet. De regels bedacht door de internationale tribunalen
hebben dus over het algemeen een stukje minder gewicht (subsidaire rechtsbron).
Wie zijn door internationale regels gebonden?
Het klassieke uitgangspunt is dat staten alleen aan deze regels worden gebonden als ze hiermee
instemmen. Het is dus niet zo dat een staat gewoon aan regels gebonden kunnen worden. Dit hangt
samen met het horizontale karakter van het internationaal recht.
Er is echter ook dwingend recht. Dit zijn regels waar iedereen zich aan moet houden en waar niemand
vanaf mag wijken. Dan kun je denken aan het verbod op genocide en slavernij.
Aflevering 2 B – De belangrijkste bronnen van internationaal recht
Het statuut van het Internationaal Gerechtshof is het belangrijkste internationale rechtscollege dat
gebonden is aan de VN. In artikel 38 van dit statuut wordt gesproken over beschaafde en minder
beschaafde naties, dit is eigenlijk zeer discriminerend.
Daarnaast mist er een rechtsbron, namelijk besluiten van internationale organisaties.
Als derde wordt in lid 1d gesproken over ‘de meest bevoegde schrijvers’, hier is tegenwoordig geen
sprake meer van.
Belangrijkste bronnen: Gewoonterecht, verdragen, besluiten van internationale organisaties,
algemene rechtsbeginselen.
Aflevering 2 C – De belangrijkste bronnen van het internationaal recht, nader beschouwd
Staan in artikel 38 Statuut Internationaal Gerechtshof
Gewoonterecht (opinio juris)
Vind je hier en daar wel nog terug in het nationaal recht, maar een stuk minder dan in het
internationaal recht.
Voor gewoonte recht is een algemene praktijk/gewoonte nodig. Dit houdt in het internationaal recht in
dat het moet gaan om een specifieke manier waarop een staat zich gedurende een bepaalde tijd
Inleiding Internationaal Recht
Radboud Universiteit
Rechtsgeleerdheid Bachelor 1
Inleiding Internationaal Recht
AFLEVERINGEN
Periode 2
, College 1: Inleiding op de cursus en het vakgebied
1.0 Afleveringen
Aflevering 1 A – Hoe zit het vak in elkaar en wat is internationaal recht?
Het internationaal recht is het recht tussen verschillende landen.
Verder wordt in deze video uitgelegd hoe het vak in elkaar zit.
Aflevering 1 B – Internationaal publiekrecht, internationaal privaatrecht en het EU-recht
Het internationaal recht gaat om regels tussen verschillende landen. Het publieke deel in het
internationaal publiekrecht, gaat over de regels die zien op gemeenschappelijke overkoepelende
belangen die aan overheden zijn toevertrouwd. De Romeinen noemden dit de res publica
(publiekrecht) of ius gentium (volkenrecht).
Internationaal publiek en privaatrecht zijn verschillend. Bij internationaal privaatrecht gaat het om
botsingen tussen de privaatrechtelijke stelsels van verschillende landen. In deze cursus gaat het echt
om publiekrechtelijke aangelegenheden.
Internationaal en Europees recht verschillen van elkaar. Over de wereld zijn er verschillende actoren,
zoals landen, maar ook internationale verenigingen, zoals de VN. Ook de EU is een actor.
Een aantal eigenschappen van de EU zijn dat er sprake is van directe werking van verdragen, voorrang
van deze verdragen, een goed functionerend wetgevend apparaat en een direct verkozen Parlement.
Men zegt ook wel dat de EU constitutionele of quasi federale eigenschappen heeft gekregen.
EU recht is wel alleen relevant voor de 27 landen die lid zijn van deze unie. Internationaal recht is
daarentegen relevant voor alle actoren, landen, op de wereld.
Aflevering 1 C – Specifieke kenmerken van internationaal recht
Er is sprake van een horizontaal domein. Het zijn met name staten die samen zullen moeten werken.
Er is namelijk geen sprake van een hogere regering die over alle landen beslist. Deze horizontale
opbouw zorgt ervoor dat handhaving van internationaal recht lastig is. Er is wel sprake van getrouwe
naleving van de afspraken.
Individuen kunnen daarnaast een beroep doen op internationale colleges, zoals: internationaal
Gerechtshof, internationaal Strafhof en andere tribunalen. Dit kan via de rechterlijke instanties in de
eigen staat.
Supranationale organisaties (supra = latijn voor ‘boven’) hebben een meer verticale opbouw. De
commissie van de EU kan bijvoorbeeld wel regels geven aan de lidstaten. In Afrika heb je
bijvoorbeeld de Afrikaanse Unie, zij hebben zo’n zelfde systeem.
Deze organisaties streven naar verdergaande integratie. Er zullen dus besluiten genomen worden
zonder dat iedereen het er mee eens is.
In het internationaal recht is er sprake van bijzondere rechtsbronnen die niet op dezelfde manier tot
elkaar verhouden als we in het Nederlands recht gewend zijn.
College 2: Bronnen van internationaal recht
, 2.0 Afleveringen
Aflevering 2 A – Ontstaan regels internationaal recht en wie zijn erdoor gebonden
Er is in het volkenrecht geen centraal gezag en daardoor ook geen wetgevende macht. Er wordt om dit
samen uit te kunnen werken voornamelijk vanuit een positivistische blik gekeken. Er wordt dus niet
vanuit geloof, nationale normen of een natuurlijke rechtsbron gekeken. Het gaat juristen dus met name
om momenteel bestaande, geldende en bindende regels en wie daar verantwoordelijk voor zijn.
Hoe ontstaat recht? (rechtsvorming)
Het internationaal recht wordt gevormd door:
1. Staten in de vorm van verdragen en gewoonterecht.
2. Internationale organisaties, zoals VN, WTO (handelsorganisatie), ILO (arbeidsrechten) zijn
vakbonden die bestaan uit meerdere staten. Dit zijn dus niet-gouvernementele organisaties
(NGO), waarin het eigenlijk weer de staten zijn die de regels vormen.
Deze organisaties hebben wel een belangrijke rol. Binnen deze organisaties bestaan
vakbonden op nationaal niveau en federaties van vakbonden op internationaal niveau. Hier
spelen dus ook anderen, buiten staten, een rol bij totstandkoming van bepaalde besluiten.
3. Internationale tribunalen zijn bijvoorbeeld het internationaal Gerechtshof, Strafhof en
Zeerechttribunaal. Uitspraken van internationale tribunalen zijn echter geen algemene
rechtsbron, maar worden gezien als een hulpmiddel om te bepalen of een internationale regel
behoort tot het internationale recht of niet. De regels bedacht door de internationale tribunalen
hebben dus over het algemeen een stukje minder gewicht (subsidaire rechtsbron).
Wie zijn door internationale regels gebonden?
Het klassieke uitgangspunt is dat staten alleen aan deze regels worden gebonden als ze hiermee
instemmen. Het is dus niet zo dat een staat gewoon aan regels gebonden kunnen worden. Dit hangt
samen met het horizontale karakter van het internationaal recht.
Er is echter ook dwingend recht. Dit zijn regels waar iedereen zich aan moet houden en waar niemand
vanaf mag wijken. Dan kun je denken aan het verbod op genocide en slavernij.
Aflevering 2 B – De belangrijkste bronnen van internationaal recht
Het statuut van het Internationaal Gerechtshof is het belangrijkste internationale rechtscollege dat
gebonden is aan de VN. In artikel 38 van dit statuut wordt gesproken over beschaafde en minder
beschaafde naties, dit is eigenlijk zeer discriminerend.
Daarnaast mist er een rechtsbron, namelijk besluiten van internationale organisaties.
Als derde wordt in lid 1d gesproken over ‘de meest bevoegde schrijvers’, hier is tegenwoordig geen
sprake meer van.
Belangrijkste bronnen: Gewoonterecht, verdragen, besluiten van internationale organisaties,
algemene rechtsbeginselen.
Aflevering 2 C – De belangrijkste bronnen van het internationaal recht, nader beschouwd
Staan in artikel 38 Statuut Internationaal Gerechtshof
Gewoonterecht (opinio juris)
Vind je hier en daar wel nog terug in het nationaal recht, maar een stuk minder dan in het
internationaal recht.
Voor gewoonte recht is een algemene praktijk/gewoonte nodig. Dit houdt in het internationaal recht in
dat het moet gaan om een specifieke manier waarop een staat zich gedurende een bepaalde tijd
