WFM samenvatting
Hoorcollege aantekeningen
Literatuurvragen (er kunnen enkele vragen ontbreken)
Aantekeningen hoorcollege WFM
Week 1.
Deel 1, Botsende visies op wetenschap
Wat houdt een cursus wetenschapsfilosofie in?
Filosofie
• Filo = liefde
• Sofia = Wijsheid
-> Liefde voor wijsheid
Maar ook: verduidelijking van concepten
Metatheorie: theorie over theorie
Wetenschapsfilosofie
Speciale tak van de filosofie: analyseert de onderzoeksmethoden die worden gebruikt in de
wetenschappen en hoe kennis te rechtvaardigen is
Het huidige probleem met feiten
Feiten staan ter discussie vandaag de dag
• Waarom is dat een probleem?
• Waarom is het belangrijk om feiten te weten
Waarom is het belangrijk om feiten te weten?
• Om keuzes te maken
• Om beslissingen te nemen
• Om beleid te maken
• Om onderscheid te kunnen maken tussen waar en niet waar
Waar kijken we meestal naar voor de feiten?
• Wetenschap: natuur- en sociale wetenschappen
• Wetenschap als het kroonjuweel van het menselijk denkvermogen "crowning achievement
of the human mind" (boek)
Twee filosofische posities t.o.v. wetenschap
• Niet iedereen is ervan overtuigd dat de verworvenheden van wetenschap (of wetenschap in
het algemeen) goed zijn
• Twijfel zaaien bijvoorbeeld over vaccins
Scepticisme
Wetenschap geeft geen zekerheid, het is gelijk aan andere vormen van kennis, wetenschap
is een geloof
Sciëntisme
Wetenschap is verreweg superieur aan alle andere pogingen om kennis te borgen:
wetenschappelijke wetten bieden zekerheid
Sciëntisme
Onze geeft is een perfecte spiegel van de werkelijkheid
,• Het tijdperk van de wetenschap is het tijdperk van de zekerheid
• Key words: feiten, zekere kennis, absolute waarheid, één wetenschappelijke rationaliteit
Geassocieerd met:
Hoog modernisme = modern denken: rationeel redeneren, zelf denken
Belangrijkste ideeën
Wetenschape is de enige methode om zekere kennis te verkrijgen, wetenschap gaat over
alles grenzeloos.
Scepticisme
Onze geest is een gebroken spiegel
• Kritische filosofie t.o.v. wetenschap
• Key words: kennis en feiten zijn sociale constructies, relativisme
Geassocieerd met
Postmodernisme = post (na) modernisme, pluralistisch denken
Belangrijkste ideeën
Geen objectiviteit, onzekerheid, kennis = onderdrukkende macht, wetenschap is een
ideologie
Anything goes
• Paul Feyerabend
• Icoon (= symbool of vertegenwoordiging) van scepticisme
In golden days, a glimpse of stocking Was looked on as something shocking Now heaven
knows, anything goes
Vormen van scepticisme
Scepticisme = de opvatting dat we niets zeker kunnen weten
• Filosofisch: twijfel aan de mogelijkheid van kennis
○ Dit is de vorm van scepticisme waar het boek het over heeft
• Voltairiaans: twijfel aan instituties
○ Niet alleen formele instituties, maar in het bijzonder traditionele en religieuze overtuigingen
en waarden
• Wetenschappelijk: Alle kennis/ bewijs benaderen met gerede twijfel totdat de waarde ervan
bewezen is
○ Kritisch denken over/ binnen de wetenschap - peer review systeem
• Dogmatisch: Twijfel aan alle kennis; kennis is altijd onmogelijk
○ Dogma = doctrine, onweerlegbaar waar
• Nihilistisch: Kennis is altijd onmogelijk en daarom moeten we ook niet handelen
○ Nihilisme = alles is betekenisloos/ zinloos
Dogmatisch/nihilistisch scepticisme in de samenleving
Een radicale interpretatie van het filosofisch scepticisme is als een uitslaande brand
geworden
Scepticisme in de filosofie heeft de sceptische krachten in de samenleving ontketend
Conclusies van het introductie hoofdstuk
• Twee tegengestelde filosofische posities t.o.v. wetenschap: sciëntisme (wetenschap
,produceert absolute zekerheid) en scepticisme (wetenschap produceert geen zekerheid en
we moeten twijfelen aan de mogelijkheid van kennis)
• Beide posities kloppen niet/niet haalbaar voor sociale wetenschappen zoals
communicatiewetenschap
Doorlopend historisch debat, centraal thema in geschiedenis van wetenschapsfilo.
Deel 2: De wereld wetenschappelijk verkennen
Hoe onderzoeken we de wereld?
Mensen zijn onderzoekende wezens: nieuwsgierigheid definieert het menselijk bewustzijn
• Observaties geven ons bewijzen voor onze verklaringen
• Wat voor soort onderzoek stijlen hebben we als mensen?
Twee basale onderzoekstijlen
• Naïef onderzoek: Niet-geformaliseerde, niet systematische en niet-gecontroleerde
vorm van het verzamelen en samenvatten van informatie tot naïeve theorieën
• De wetenschappelijke methode: 'zeer hoog geformaliseerde, systematische en
gecontroleerde vorm van onderzoek', bewust van 'observaties en redeneringen zijn
foutgevoelig (error prone)'
○ Door gebruik van de wetenschappelijke methode
Naïef onderzoek
Ook bekend als:
• Common sense: wat we in het dagelijks leven doen
• Pre-modern denken: religieus denken, geloof in en gegeven waarheid (bbv. Door
een god)
• Niet-geavanceerde (sophisticated) manieren van kennis van de werkelijkheid (fixed
belief)
Methoden van kennen
• Vasthoudendheid (tenacity): wat algemeen als waar wordt gezien
• Autoriteit: mensen met hoge status spreken de waarheid
• Redelijke mens: rede en logische consistentie zijn belangrijk
Associaties: Vooroordelen, overtuigingen, popyuair scepticisme, sommige vormen van
postmodernisme, mythes
Wetenschappelijk onderzoek
Wetenschap verschuift de locatie van de waarheid van individuen naar groepen, door een
aantal regels in te stellen die kunnen rekenen op wederzijdse instemmin
Ook bekend als:
• De wetenschappelijke methode
• Modern denken
• Analytisch-empriische benadering
Associaties:
, • Verschuiving naar ktisich-analytisch onderzoek doen vergeleken met naïef onderzoek
• Interne overtuigingen horen ondersteund te worden met extern bewijs (waarnemingen)
• Methodologisch strak, modelmatig
Slogan
Waarheid is een objectieve werkelijkheid 'buiten de mens', onze ideeën veranderen de
realiteit niet. We ontwikkelen theorieën die waar zijn
Wetenschappelijk onderzoek: theorie is de kern
"Een theorie is een verzameling van onderling samenhangende constructen (concepten),
definities en proposities die een systematisch beeld geven van de verschijnselen door
relaties tussen variabelen te specificeren, met als doel de verschijnselen te verklaren en te
voorspellen"
Verschillen tussen naïef en wetenschappelijk onderzoek: ontwikkelen en testen van
theorieën, het controleren van alternatieve verklaringen, de aard van relaties en
systematische observaties
Stappen in de wetenschappelijke methode:
1. Gebruik en selectie van concepten (variabelen)
2. Koppelen van concepten (variabelen) aan proposities (hypothesis)
3. Testen van theorie met waarneembaar bewijs
4. Definiëren van concepten (variabelen)
5. Publicatie van definities en procedures
6. Controle op alternatieve verklaringen
7. Onbevooroordeelde selectie van bewijzen
8. Reconciliëren van theorie en observatie
Laboratoria en experimenteel onderzoek zijn de symbolen van wetenschappelijk onderzoek
in de natuur- en sociale wetenschappen
• Gedaan in universiteiten, wetenschappelijke organisaties en bedrijven
Feiten en mythes over media en publiek
• Naïef onderzoek media effecten
○ De media hebben veel invloed op het publiek
○ Die invloed is slecht voor de mensen
○ Persoonlijk word ik niet door de media beïnvloed, maar andere mensen we
• Wetenschappelijk onderzoek media effecten
○ De media hebben heel beperkte invloed op het publiek: significante maar kleine correlaties
○ Media invloed kan positief en/of negatief zijn, afhankelijk van verschillende factoren
○ Iedereen wordt beïnvloed door media, denken dat dit niet zo is heet het derde persoons
effect
Week 2.
Hoorcollege 2.
Hoorcollege aantekeningen
Literatuurvragen (er kunnen enkele vragen ontbreken)
Aantekeningen hoorcollege WFM
Week 1.
Deel 1, Botsende visies op wetenschap
Wat houdt een cursus wetenschapsfilosofie in?
Filosofie
• Filo = liefde
• Sofia = Wijsheid
-> Liefde voor wijsheid
Maar ook: verduidelijking van concepten
Metatheorie: theorie over theorie
Wetenschapsfilosofie
Speciale tak van de filosofie: analyseert de onderzoeksmethoden die worden gebruikt in de
wetenschappen en hoe kennis te rechtvaardigen is
Het huidige probleem met feiten
Feiten staan ter discussie vandaag de dag
• Waarom is dat een probleem?
• Waarom is het belangrijk om feiten te weten
Waarom is het belangrijk om feiten te weten?
• Om keuzes te maken
• Om beslissingen te nemen
• Om beleid te maken
• Om onderscheid te kunnen maken tussen waar en niet waar
Waar kijken we meestal naar voor de feiten?
• Wetenschap: natuur- en sociale wetenschappen
• Wetenschap als het kroonjuweel van het menselijk denkvermogen "crowning achievement
of the human mind" (boek)
Twee filosofische posities t.o.v. wetenschap
• Niet iedereen is ervan overtuigd dat de verworvenheden van wetenschap (of wetenschap in
het algemeen) goed zijn
• Twijfel zaaien bijvoorbeeld over vaccins
Scepticisme
Wetenschap geeft geen zekerheid, het is gelijk aan andere vormen van kennis, wetenschap
is een geloof
Sciëntisme
Wetenschap is verreweg superieur aan alle andere pogingen om kennis te borgen:
wetenschappelijke wetten bieden zekerheid
Sciëntisme
Onze geeft is een perfecte spiegel van de werkelijkheid
,• Het tijdperk van de wetenschap is het tijdperk van de zekerheid
• Key words: feiten, zekere kennis, absolute waarheid, één wetenschappelijke rationaliteit
Geassocieerd met:
Hoog modernisme = modern denken: rationeel redeneren, zelf denken
Belangrijkste ideeën
Wetenschape is de enige methode om zekere kennis te verkrijgen, wetenschap gaat over
alles grenzeloos.
Scepticisme
Onze geest is een gebroken spiegel
• Kritische filosofie t.o.v. wetenschap
• Key words: kennis en feiten zijn sociale constructies, relativisme
Geassocieerd met
Postmodernisme = post (na) modernisme, pluralistisch denken
Belangrijkste ideeën
Geen objectiviteit, onzekerheid, kennis = onderdrukkende macht, wetenschap is een
ideologie
Anything goes
• Paul Feyerabend
• Icoon (= symbool of vertegenwoordiging) van scepticisme
In golden days, a glimpse of stocking Was looked on as something shocking Now heaven
knows, anything goes
Vormen van scepticisme
Scepticisme = de opvatting dat we niets zeker kunnen weten
• Filosofisch: twijfel aan de mogelijkheid van kennis
○ Dit is de vorm van scepticisme waar het boek het over heeft
• Voltairiaans: twijfel aan instituties
○ Niet alleen formele instituties, maar in het bijzonder traditionele en religieuze overtuigingen
en waarden
• Wetenschappelijk: Alle kennis/ bewijs benaderen met gerede twijfel totdat de waarde ervan
bewezen is
○ Kritisch denken over/ binnen de wetenschap - peer review systeem
• Dogmatisch: Twijfel aan alle kennis; kennis is altijd onmogelijk
○ Dogma = doctrine, onweerlegbaar waar
• Nihilistisch: Kennis is altijd onmogelijk en daarom moeten we ook niet handelen
○ Nihilisme = alles is betekenisloos/ zinloos
Dogmatisch/nihilistisch scepticisme in de samenleving
Een radicale interpretatie van het filosofisch scepticisme is als een uitslaande brand
geworden
Scepticisme in de filosofie heeft de sceptische krachten in de samenleving ontketend
Conclusies van het introductie hoofdstuk
• Twee tegengestelde filosofische posities t.o.v. wetenschap: sciëntisme (wetenschap
,produceert absolute zekerheid) en scepticisme (wetenschap produceert geen zekerheid en
we moeten twijfelen aan de mogelijkheid van kennis)
• Beide posities kloppen niet/niet haalbaar voor sociale wetenschappen zoals
communicatiewetenschap
Doorlopend historisch debat, centraal thema in geschiedenis van wetenschapsfilo.
Deel 2: De wereld wetenschappelijk verkennen
Hoe onderzoeken we de wereld?
Mensen zijn onderzoekende wezens: nieuwsgierigheid definieert het menselijk bewustzijn
• Observaties geven ons bewijzen voor onze verklaringen
• Wat voor soort onderzoek stijlen hebben we als mensen?
Twee basale onderzoekstijlen
• Naïef onderzoek: Niet-geformaliseerde, niet systematische en niet-gecontroleerde
vorm van het verzamelen en samenvatten van informatie tot naïeve theorieën
• De wetenschappelijke methode: 'zeer hoog geformaliseerde, systematische en
gecontroleerde vorm van onderzoek', bewust van 'observaties en redeneringen zijn
foutgevoelig (error prone)'
○ Door gebruik van de wetenschappelijke methode
Naïef onderzoek
Ook bekend als:
• Common sense: wat we in het dagelijks leven doen
• Pre-modern denken: religieus denken, geloof in en gegeven waarheid (bbv. Door
een god)
• Niet-geavanceerde (sophisticated) manieren van kennis van de werkelijkheid (fixed
belief)
Methoden van kennen
• Vasthoudendheid (tenacity): wat algemeen als waar wordt gezien
• Autoriteit: mensen met hoge status spreken de waarheid
• Redelijke mens: rede en logische consistentie zijn belangrijk
Associaties: Vooroordelen, overtuigingen, popyuair scepticisme, sommige vormen van
postmodernisme, mythes
Wetenschappelijk onderzoek
Wetenschap verschuift de locatie van de waarheid van individuen naar groepen, door een
aantal regels in te stellen die kunnen rekenen op wederzijdse instemmin
Ook bekend als:
• De wetenschappelijke methode
• Modern denken
• Analytisch-empriische benadering
Associaties:
, • Verschuiving naar ktisich-analytisch onderzoek doen vergeleken met naïef onderzoek
• Interne overtuigingen horen ondersteund te worden met extern bewijs (waarnemingen)
• Methodologisch strak, modelmatig
Slogan
Waarheid is een objectieve werkelijkheid 'buiten de mens', onze ideeën veranderen de
realiteit niet. We ontwikkelen theorieën die waar zijn
Wetenschappelijk onderzoek: theorie is de kern
"Een theorie is een verzameling van onderling samenhangende constructen (concepten),
definities en proposities die een systematisch beeld geven van de verschijnselen door
relaties tussen variabelen te specificeren, met als doel de verschijnselen te verklaren en te
voorspellen"
Verschillen tussen naïef en wetenschappelijk onderzoek: ontwikkelen en testen van
theorieën, het controleren van alternatieve verklaringen, de aard van relaties en
systematische observaties
Stappen in de wetenschappelijke methode:
1. Gebruik en selectie van concepten (variabelen)
2. Koppelen van concepten (variabelen) aan proposities (hypothesis)
3. Testen van theorie met waarneembaar bewijs
4. Definiëren van concepten (variabelen)
5. Publicatie van definities en procedures
6. Controle op alternatieve verklaringen
7. Onbevooroordeelde selectie van bewijzen
8. Reconciliëren van theorie en observatie
Laboratoria en experimenteel onderzoek zijn de symbolen van wetenschappelijk onderzoek
in de natuur- en sociale wetenschappen
• Gedaan in universiteiten, wetenschappelijke organisaties en bedrijven
Feiten en mythes over media en publiek
• Naïef onderzoek media effecten
○ De media hebben veel invloed op het publiek
○ Die invloed is slecht voor de mensen
○ Persoonlijk word ik niet door de media beïnvloed, maar andere mensen we
• Wetenschappelijk onderzoek media effecten
○ De media hebben heel beperkte invloed op het publiek: significante maar kleine correlaties
○ Media invloed kan positief en/of negatief zijn, afhankelijk van verschillende factoren
○ Iedereen wordt beïnvloed door media, denken dat dit niet zo is heet het derde persoons
effect
Week 2.
Hoorcollege 2.
