Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 1 Introductie Nucleaire Geneeskunde
Begrip Uitleg Beeld
Introductie - Beeldvormende techniek met behulp van
ioniserende straling
- Gebruikmakend van radioactieve stoffen en
een SPECT/CT of PET/CT-scanner
- In staat om (patho-) fysiologische
processen in het lichaam zichtbaar te
maken.
- De patiënt straalt
- Toepassingsgebied:
- 95% diagnostisch (aantonen van
pathologie)
- 5% therapeutisch (behandeling)
SPECT-CT - Gammacamera gecombineerd met CT-
scanner
- In draaiende stand SPECT
- Single Photon Emission Computerized
Tomography
- Zeer diverse indicaties
PET CT - PET gecombineerd met CT-scanner
- Postiron Emission Tomography
- Ontstekingen en tumoren
Radiofamacon Het is een speciaal medicijn dat radioactieve
stoffen bevat. Deze stoffen worden gebruikt voor
beeldvorming of diagnostiek in het lichaam. Het
belangrijkste doel van een radiofarmacon is om
specifieke organen en weefsels zichtbaar te maken
op scans.
Formule Radiofarmacon = radionuclide + tracer
Radionuclide Is een radioactief isotoop dat straling uitzendt om
zijn onstabiele kern te stabiliseren.
Tracer De straling die de tracer uitzendt, kan door speciale
scanners worden gedetecteerd waardoor artsen
gedetailleerde beelden krijgen van hoe weefsels en
organen functioneren.
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 1 Introductie Nucleaire Geneeskunde
Begrip Uitleg Beeld
Routing 1. Radioactief isotoop
Radionuclide 2. Vervalt in de patiënt
3. Gammastraling
4. Te detecteren met SPECT-camera
Routing Tracer 1. Chemische verbinding
2. Wordt opgenomen door een specifiek
orgaan/structuur
Radiofamaca Vallen onder de volgende wetten:
- Geneesmiddelenwet (GW)
- Kernenergiewet (KEW)
- Kwaliteitswet zorginstellingen
- Wet beroepen individuele gezondheidszorg
(BIG)
CAT Conventionele acquisitie technieken. De
verschillende scanprotocollen die gebruikt worden.
Statisch (detail) Een statisch beeld is een momentopname van de
tracer op het moment van de scan, zonder dat er
sprake is van beweging of tijdsverandering in de
afbeelding.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Inzicht in de verdeling
2. Het zien van afwijkingen
3. Orgaanfunctie
4. Bot- of orgaanschade
Dynamisch Je maakt een serie van beelden die gedurende een
bepaalde tijd worden verzameld, waarbij de
verdeling van het radiofarmacon in het lichaam
verandert. Dit zorgt ervoor dat je de functie en
beweging van organen of weefsels echt kan volgen
in plaats van een moment opname.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Functionele informatie
2. Observatie bloedstroom
3. Orgaan in actie zien
4. Afvoerfuncties
5. Afwijkende processen
Whole Body Je kan een volledig lichaamsbeeld maken om te
(WB) zoeken naar afwijkingen zoals tumoren, infecties of
andere ziekten.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Opsporen van tumoren
2. Opsporen van infecties
3. Botmetastasen
4. Afwijkingen
5. Voortgang ziekte
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 1 Introductie Nucleaire Geneeskunde
Begrip Uitleg Beeld
DMSA Het wordt vaak gebruikt als radiotracer voor
het scannen van nieren. Het wordt gelabeld
met een radioactieve stof waardoor het
tracermolecuul goed zichtbaar is tijdens een
SPECT-scan.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Beoordeling van de nierfunctie
2. Opsporen van infecties
3. Beoordelen van nier abcessen
4. Informatie nier structuur
Renogram Met een renogram wordt gekeken naar hoe
goed de nieren in het bloed filteren en hoe
goed ze de urine afvoeren.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Beoordeling van de nierfunctie
2. Opsporen naar blokkades
3. Opsporen naar nierziektes
4. Beoordeling van de nier
doorbloeding
5. Controle na nieroperatie
Workflow
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 2 Fysica & radioactiviteit
Begrip Uitleg Beeld
Atoombouw Atoom bestaat uit een kern (nucleus). En
in die kern daar zitten protonen en
neutronen.
Elektronenwolk (negatief)
Vaak is de kern van een atoom heel klein,
en de wolk eromheen ontzettend groot.
De afbeelding is dus niet goed in
verhouding. Als je in Groningen een
atoom neerlegt, dan komt de schil van het
atoom uit in Leeuwarden.
Nucleus Kern van een atoom met protonen en
neutronen. Met 1 proton in de kern, dan
heb je altijd te maken met waterstof. Heb
je 2 protonen in de kern, dan heb je altijd
te maken met helium.
Nucleonen Protonen en neutronen
Protonen (Z) Die bepalen welk element je hebt, daarom
heet het ook het Z-getal, oftewel, het
atoomnummer. Protonen zijn positief
geladen. Deze hebben positieve
elektrische lading.
Atoomnummer (Z), protonen
Massagetal (A) Protonen en neutronen bij elkaar opgeteld
Neutronen Neutraal, hebben geen elektrische lading,
Elektronenwolk Elektronen, negatief geladen.
Protonen Protonen en neutronen zijn samen ten
& opzichte van de elektronen heel zwaar.
Neutronen
Elektrisch ongeladen Als een heel atoom elektrisch ongeladen
is, dan betekent het dat als je bijvoorbeeld
bij technetium 43 protonen in de kern
zitten, dan zullen er in de elektronen wolk
ook 43 elektronen zitten, de + en –
worden dan tegen elkaar weggestreept en
dan is uiteindelijk je gehele atoom
ongeladen.
Eenheid+ Dan heb je te veel in aantal en dan is het
een positieve lading
Eenheid- Dan heb je te weinig in aantal en dan is
het een negatieve lading
Periodiek systeem Allemaal elementen
De kleuren zeggen iets over wat voor
soort stof je te maken hebt. Groepen van
bepaalde stoffen.
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 2 Fysica & radioactiviteit
Begrip Uitleg Beeld
Nuclidekaart Erg belangrijk binnen de radioactiviteit.
Waterstof heb je verschillende isotopen.
Dit geeft het verschil weer van stabiele en
niet-stabiele elementen. De rode lijn
(normaal zwart) geeft aan dat het niet
radioactief is, en alles daaromheen wel.
Nuclidekaart
Element radioactief Er zijn 2 manieren waarop een element
radioactief kan zijn.
1. De kern is instabiel, door een
onjuiste verhouding van protonen
en neutronen. (Gaat niet om
50/50, kijk de nuclidekaart)
2. De kern heeft een overschot aan
energie.
Instabiele kern naar Een instabiele kern die zal uiteindelijk
stabiele kern. vervallen naar een stabiele kern. En dat
kan in 1 stap of in meerdere stappen.
Voorbeeld:
Een kern is instabiel en die wilt stabiel
worden, dat betekent dat de kern gaat
vervallen.
Wanneer er een onjuiste verhouding is:
- A-verval
- B-verval
- EC-capture
- Spontane splijting
Energieoverschot kern:
- Isomeer verval (gamma verval)
- Interne conversie
B-verval Kern bevat te veel neutronen. Bij Bertha –
verval is er een overschot aan neutronen
in de kern. En wat de kern dan spontaan
doet = die zet een neutron om in een
proton de massa van een proton en
neutron die is ongeveer hetzelfde alleen
de lading is verschillend neutronen
hebben namelijk een neutrale lading, een
lading van 0 en een proton een positieve
lading. Op het moment dat dit gebeurt
wordt er ook een Berta- deeltje
uitgezonden (elektron). Als er iets
veranderd in de kern, dan verandert het
element.
Begrip Uitleg Beeld
Introductie - Beeldvormende techniek met behulp van
ioniserende straling
- Gebruikmakend van radioactieve stoffen en
een SPECT/CT of PET/CT-scanner
- In staat om (patho-) fysiologische
processen in het lichaam zichtbaar te
maken.
- De patiënt straalt
- Toepassingsgebied:
- 95% diagnostisch (aantonen van
pathologie)
- 5% therapeutisch (behandeling)
SPECT-CT - Gammacamera gecombineerd met CT-
scanner
- In draaiende stand SPECT
- Single Photon Emission Computerized
Tomography
- Zeer diverse indicaties
PET CT - PET gecombineerd met CT-scanner
- Postiron Emission Tomography
- Ontstekingen en tumoren
Radiofamacon Het is een speciaal medicijn dat radioactieve
stoffen bevat. Deze stoffen worden gebruikt voor
beeldvorming of diagnostiek in het lichaam. Het
belangrijkste doel van een radiofarmacon is om
specifieke organen en weefsels zichtbaar te maken
op scans.
Formule Radiofarmacon = radionuclide + tracer
Radionuclide Is een radioactief isotoop dat straling uitzendt om
zijn onstabiele kern te stabiliseren.
Tracer De straling die de tracer uitzendt, kan door speciale
scanners worden gedetecteerd waardoor artsen
gedetailleerde beelden krijgen van hoe weefsels en
organen functioneren.
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 1 Introductie Nucleaire Geneeskunde
Begrip Uitleg Beeld
Routing 1. Radioactief isotoop
Radionuclide 2. Vervalt in de patiënt
3. Gammastraling
4. Te detecteren met SPECT-camera
Routing Tracer 1. Chemische verbinding
2. Wordt opgenomen door een specifiek
orgaan/structuur
Radiofamaca Vallen onder de volgende wetten:
- Geneesmiddelenwet (GW)
- Kernenergiewet (KEW)
- Kwaliteitswet zorginstellingen
- Wet beroepen individuele gezondheidszorg
(BIG)
CAT Conventionele acquisitie technieken. De
verschillende scanprotocollen die gebruikt worden.
Statisch (detail) Een statisch beeld is een momentopname van de
tracer op het moment van de scan, zonder dat er
sprake is van beweging of tijdsverandering in de
afbeelding.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Inzicht in de verdeling
2. Het zien van afwijkingen
3. Orgaanfunctie
4. Bot- of orgaanschade
Dynamisch Je maakt een serie van beelden die gedurende een
bepaalde tijd worden verzameld, waarbij de
verdeling van het radiofarmacon in het lichaam
verandert. Dit zorgt ervoor dat je de functie en
beweging van organen of weefsels echt kan volgen
in plaats van een moment opname.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Functionele informatie
2. Observatie bloedstroom
3. Orgaan in actie zien
4. Afvoerfuncties
5. Afwijkende processen
Whole Body Je kan een volledig lichaamsbeeld maken om te
(WB) zoeken naar afwijkingen zoals tumoren, infecties of
andere ziekten.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Opsporen van tumoren
2. Opsporen van infecties
3. Botmetastasen
4. Afwijkingen
5. Voortgang ziekte
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 1 Introductie Nucleaire Geneeskunde
Begrip Uitleg Beeld
DMSA Het wordt vaak gebruikt als radiotracer voor
het scannen van nieren. Het wordt gelabeld
met een radioactieve stof waardoor het
tracermolecuul goed zichtbaar is tijdens een
SPECT-scan.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Beoordeling van de nierfunctie
2. Opsporen van infecties
3. Beoordelen van nier abcessen
4. Informatie nier structuur
Renogram Met een renogram wordt gekeken naar hoe
goed de nieren in het bloed filteren en hoe
goed ze de urine afvoeren.
Wat bereik je met dit beeld?
1. Beoordeling van de nierfunctie
2. Opsporen naar blokkades
3. Opsporen naar nierziektes
4. Beoordeling van de nier
doorbloeding
5. Controle na nieroperatie
Workflow
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 2 Fysica & radioactiviteit
Begrip Uitleg Beeld
Atoombouw Atoom bestaat uit een kern (nucleus). En
in die kern daar zitten protonen en
neutronen.
Elektronenwolk (negatief)
Vaak is de kern van een atoom heel klein,
en de wolk eromheen ontzettend groot.
De afbeelding is dus niet goed in
verhouding. Als je in Groningen een
atoom neerlegt, dan komt de schil van het
atoom uit in Leeuwarden.
Nucleus Kern van een atoom met protonen en
neutronen. Met 1 proton in de kern, dan
heb je altijd te maken met waterstof. Heb
je 2 protonen in de kern, dan heb je altijd
te maken met helium.
Nucleonen Protonen en neutronen
Protonen (Z) Die bepalen welk element je hebt, daarom
heet het ook het Z-getal, oftewel, het
atoomnummer. Protonen zijn positief
geladen. Deze hebben positieve
elektrische lading.
Atoomnummer (Z), protonen
Massagetal (A) Protonen en neutronen bij elkaar opgeteld
Neutronen Neutraal, hebben geen elektrische lading,
Elektronenwolk Elektronen, negatief geladen.
Protonen Protonen en neutronen zijn samen ten
& opzichte van de elektronen heel zwaar.
Neutronen
Elektrisch ongeladen Als een heel atoom elektrisch ongeladen
is, dan betekent het dat als je bijvoorbeeld
bij technetium 43 protonen in de kern
zitten, dan zullen er in de elektronen wolk
ook 43 elektronen zitten, de + en –
worden dan tegen elkaar weggestreept en
dan is uiteindelijk je gehele atoom
ongeladen.
Eenheid+ Dan heb je te veel in aantal en dan is het
een positieve lading
Eenheid- Dan heb je te weinig in aantal en dan is
het een negatieve lading
Periodiek systeem Allemaal elementen
De kleuren zeggen iets over wat voor
soort stof je te maken hebt. Groepen van
bepaalde stoffen.
, Nucleaire Geneeskunde hoorcollege 2 Fysica & radioactiviteit
Begrip Uitleg Beeld
Nuclidekaart Erg belangrijk binnen de radioactiviteit.
Waterstof heb je verschillende isotopen.
Dit geeft het verschil weer van stabiele en
niet-stabiele elementen. De rode lijn
(normaal zwart) geeft aan dat het niet
radioactief is, en alles daaromheen wel.
Nuclidekaart
Element radioactief Er zijn 2 manieren waarop een element
radioactief kan zijn.
1. De kern is instabiel, door een
onjuiste verhouding van protonen
en neutronen. (Gaat niet om
50/50, kijk de nuclidekaart)
2. De kern heeft een overschot aan
energie.
Instabiele kern naar Een instabiele kern die zal uiteindelijk
stabiele kern. vervallen naar een stabiele kern. En dat
kan in 1 stap of in meerdere stappen.
Voorbeeld:
Een kern is instabiel en die wilt stabiel
worden, dat betekent dat de kern gaat
vervallen.
Wanneer er een onjuiste verhouding is:
- A-verval
- B-verval
- EC-capture
- Spontane splijting
Energieoverschot kern:
- Isomeer verval (gamma verval)
- Interne conversie
B-verval Kern bevat te veel neutronen. Bij Bertha –
verval is er een overschot aan neutronen
in de kern. En wat de kern dan spontaan
doet = die zet een neutron om in een
proton de massa van een proton en
neutron die is ongeveer hetzelfde alleen
de lading is verschillend neutronen
hebben namelijk een neutrale lading, een
lading van 0 en een proton een positieve
lading. Op het moment dat dit gebeurt
wordt er ook een Berta- deeltje
uitgezonden (elektron). Als er iets
veranderd in de kern, dan verandert het
element.
