Samenvatten Registreren en Analyseren van Bewegingen (RAB)
− Fysiologie
= het bestuderen hoe het lichaam functioneert. Hoe de individuele cellen, de weefsels en de
organen los van elkaar kunnen functioneren en hoe ze samenwerken in het lichaam.
− Inspanningsfysiologie
= het bestuderen hoe het lichaam functioneert in reactie op inspanning (richt zich met name
op voor, tijdens en na inspanning).
IC 1 Vegetatieve regelsystemen
− Vegetatieve processen
= processen in het lichaam die buiten het bewustzijn om geregeld worden.
Bij actie/inspanning bij herstel/rust/groei
o Voldoende energie
o Cardiovasculaire functie
o Ventilatie/gaswisseling
Spieren spijsvertering/huid
− Vegetatieve regelsystemen
aanpassingen bij actie en rust
herstel/handhaven homeostase
Neuronaal → centrale, autonome & perifere zenuwstelsel
Endocrien → organen
− Endocriene regelsysteem → reguleert fysiologische processen via de binding van hormonen
aan receptoren.
Hormonen
= chemische signaalstoffen die in het ene weefsel worden afgegeven door de
bloedstroom naar doelcellen in andere weefsels worden vervoerd.
o Effecthormonen → hormonen die direct bepaalde lichaamsfuncties
beïnvloeden.
o Glandotrope hormonen → hormonen die andere hormoonklieren in het
lichaam reguleren
Endocriene cellen/klieren
= cellen die klierproducten aan de extracellulaire vloeistof afgeven.
Kenmerken:
o Langzame aanpassing
o Bereikt meerdere organen (globaal)
o Langer effect (langzame afbraak)
o Homeostase handhaven → aanpassing bij actie en rust/herstel
− Vegetatieve regelsystemen → centrale, autonome & perifere zenuwstelsel. Inwendige
organen & huid
Regulatie vanuit de hersenen, hypothalamus (+ hypofyse + hersenstam) → zorgt voor
homeostase
,− Hormonen endocriene regelsysteem:
Locatie aanmaak Doel Aanpassing Effect bij rust/actie
ACTH Hypothalamus Stimuleert de afgifte
(Adrenocorticotoop van steroïdhormonen
hormoon) door de bijnierschors
GH (Groeihormoon) Hypothalamus Stimuleert celdeling en - Houdt het lichaamsgewicht, de
groei energiebalans en de hartfunctie
op peil en speelt een rol in de
suikerstofwisseling, de
handhaving van de balans tussen
spier- en vetmassa en de
vetstofwisseling
- Beïnvloedt de botstructuur en
eventuele bloedvatverkalking
TSH (thyroïd Hypothalamus Stimuleert schildklier - Reguleert talrijke lichaamsfunctie,
stimulerend tot afgeven thyroxine zoals de hartslag, de
hormoon) lichaamstemperatuur, de
energiebehoefte en
(cel)stofwisselingsprocessen
ADH (Antidiuretisch Hypofyse Zorgen dat er minder - Zorgt ervoor dat de nieren
hormoon) water met de urine voldoende water vasthouden en
wordt uitgescheiden niet te veel water loslaten
- Vaatvernauwende werking
- Regelt hoogte van bloeddruk met
cortisol
Cortisol (stress) Bijnieren (cortex Homeostase - Remt bij acute stress de minder Bij toename duur inspanning
adrenalis) belangrijke orgaanfuncties , neemt cortisolproductie
- Beschermt lichaam tegen een toe
buitensporige reactie van het
immuunsysteem
Thyroxine Schildklier Beïnvloed de - Groei en ontwikkeling van het
(schildklierhormoon) celstofwisseling beenderstelsel en centrale
zenuwstelsel (kinderen)
, Parathormoon Bijschildklier Calcium concentratie - Afgifte opgeslagen calcium uit
(calcium laten afnemen beenweefsel
concentratie (homeostase) - Toegenomen terugresorptie
omhoog ) calcium in nieren
- Stimulering productie van
calcitriol in de nieren: toename
absorptie 𝐶𝑎2+ , 𝑃𝑂43− vanuit
spijsverteringskanaal
Calcitonine (calcium Schildklier Calcium concentratie - Toename uitscheiding calcium in
concentratie omlaag laten afnemen nieren + calciumafzetting
) (homeostase) beenderen
Insuline Eilandjes in Bloedsuikerspiegel
(bloedsuikerspiegel pancreas laten afnemen
omlaag ) (homeostase)
Glucagon Eilandjes in Bloedsuikerspiegel
(bloedsuikerspiegel pancreas laten toenemen
omhoog ) (homeostase)
− Fysiologie
= het bestuderen hoe het lichaam functioneert. Hoe de individuele cellen, de weefsels en de
organen los van elkaar kunnen functioneren en hoe ze samenwerken in het lichaam.
− Inspanningsfysiologie
= het bestuderen hoe het lichaam functioneert in reactie op inspanning (richt zich met name
op voor, tijdens en na inspanning).
IC 1 Vegetatieve regelsystemen
− Vegetatieve processen
= processen in het lichaam die buiten het bewustzijn om geregeld worden.
Bij actie/inspanning bij herstel/rust/groei
o Voldoende energie
o Cardiovasculaire functie
o Ventilatie/gaswisseling
Spieren spijsvertering/huid
− Vegetatieve regelsystemen
aanpassingen bij actie en rust
herstel/handhaven homeostase
Neuronaal → centrale, autonome & perifere zenuwstelsel
Endocrien → organen
− Endocriene regelsysteem → reguleert fysiologische processen via de binding van hormonen
aan receptoren.
Hormonen
= chemische signaalstoffen die in het ene weefsel worden afgegeven door de
bloedstroom naar doelcellen in andere weefsels worden vervoerd.
o Effecthormonen → hormonen die direct bepaalde lichaamsfuncties
beïnvloeden.
o Glandotrope hormonen → hormonen die andere hormoonklieren in het
lichaam reguleren
Endocriene cellen/klieren
= cellen die klierproducten aan de extracellulaire vloeistof afgeven.
Kenmerken:
o Langzame aanpassing
o Bereikt meerdere organen (globaal)
o Langer effect (langzame afbraak)
o Homeostase handhaven → aanpassing bij actie en rust/herstel
− Vegetatieve regelsystemen → centrale, autonome & perifere zenuwstelsel. Inwendige
organen & huid
Regulatie vanuit de hersenen, hypothalamus (+ hypofyse + hersenstam) → zorgt voor
homeostase
,− Hormonen endocriene regelsysteem:
Locatie aanmaak Doel Aanpassing Effect bij rust/actie
ACTH Hypothalamus Stimuleert de afgifte
(Adrenocorticotoop van steroïdhormonen
hormoon) door de bijnierschors
GH (Groeihormoon) Hypothalamus Stimuleert celdeling en - Houdt het lichaamsgewicht, de
groei energiebalans en de hartfunctie
op peil en speelt een rol in de
suikerstofwisseling, de
handhaving van de balans tussen
spier- en vetmassa en de
vetstofwisseling
- Beïnvloedt de botstructuur en
eventuele bloedvatverkalking
TSH (thyroïd Hypothalamus Stimuleert schildklier - Reguleert talrijke lichaamsfunctie,
stimulerend tot afgeven thyroxine zoals de hartslag, de
hormoon) lichaamstemperatuur, de
energiebehoefte en
(cel)stofwisselingsprocessen
ADH (Antidiuretisch Hypofyse Zorgen dat er minder - Zorgt ervoor dat de nieren
hormoon) water met de urine voldoende water vasthouden en
wordt uitgescheiden niet te veel water loslaten
- Vaatvernauwende werking
- Regelt hoogte van bloeddruk met
cortisol
Cortisol (stress) Bijnieren (cortex Homeostase - Remt bij acute stress de minder Bij toename duur inspanning
adrenalis) belangrijke orgaanfuncties , neemt cortisolproductie
- Beschermt lichaam tegen een toe
buitensporige reactie van het
immuunsysteem
Thyroxine Schildklier Beïnvloed de - Groei en ontwikkeling van het
(schildklierhormoon) celstofwisseling beenderstelsel en centrale
zenuwstelsel (kinderen)
, Parathormoon Bijschildklier Calcium concentratie - Afgifte opgeslagen calcium uit
(calcium laten afnemen beenweefsel
concentratie (homeostase) - Toegenomen terugresorptie
omhoog ) calcium in nieren
- Stimulering productie van
calcitriol in de nieren: toename
absorptie 𝐶𝑎2+ , 𝑃𝑂43− vanuit
spijsverteringskanaal
Calcitonine (calcium Schildklier Calcium concentratie - Toename uitscheiding calcium in
concentratie omlaag laten afnemen nieren + calciumafzetting
) (homeostase) beenderen
Insuline Eilandjes in Bloedsuikerspiegel
(bloedsuikerspiegel pancreas laten afnemen
omlaag ) (homeostase)
Glucagon Eilandjes in Bloedsuikerspiegel
(bloedsuikerspiegel pancreas laten toenemen
omhoog ) (homeostase)
