5 de tijd van ontdekkers en hervormers
De Renaissance
5.1 KA: Het veranderde mens en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
KA: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
-Welk mens en wereldbeeld ontstond in Italië
● Middeleeuwse mens gezien als slecht/zondig
● Van de wereld afwenden want die is in handen van de duivel geraakt
● Richten op God en hiernamaals. (God staat centraal)
zagen de wereld ook als schepping maar genoten hiervan
● Gods schepping vervolmaken
● Mens/leven staat centraal
Memento mori gedenk te sterven.
Carpe diem pluk de dag.
-Hoe kunstenaars en geleerden de klassieke oudheid navolgen
Rijke italiaans geven opdrachten aan kunstenaars
Italianse kunstenaars bestuurdere klassiek erfgoed (Grieks-Romeinse cultuur)
Renaissance staat voor wedergeboorte van de oudheid
Filippo Brunelleschi, bouwde met klassieke vormen (zuilen/ronde bogen/koepels)
schilderkunst, realistisch,perspectief, driedimensionale schilderijen/niet alleen religieus.
beeldhouwkunst, onderzochten anatomie/houdingen en gezichtsuitdrukkingen zodat
levensecht is.
Humanisten studeren van geschriften uit de oudheid.
probeerde de wereld beter te begrijpen(Vrijheid/waardigheid van de mens belangrijk vonden)
-Hoe de renaissance werd verspreid
buitenlanders reisden naar Italië en keerde terug met ideeën.
verspreidt zich door de boekdrukkunst (1438 door
Johannes Gutenberg) (kopie zonder te schrijven)
Zorgde ervoor dat teksten en ideeën snel
over heel Europa konden worden verspreid
Kunstenaars en humanisten in dienst van
vorsten
Humanisme ontwikkelde zich anders ten noorden van de Alpen.
Niet op herleving klassieke oudheid maar op wedergeboorte van oorspronkelijke
christendom. Erasmus bestudeerde christelijke teksten uit de oudheid en ontdekte veel
fouten in het huidige christenmdom
--------> Desiderius Erasmus vertaald het nieuwe testament
(Humanist)
, De Europese expansie
5.2 KA: Het begin van de europese overzeese expansie
-Waardoor en hoe de Europese overzeese expansie begon
Europese expansie: uitbreiding van activiteiten van Europeanen buiten Europa
oorzaken gevolgen
-stichting overzeese rijken (kolonisatie) mengen van culturen
-zoektocht handelsroutes katholicisme in Amerika
-christendom verspreiden inheemse rijken ten onder
-nieuwe handelswaar Europees bestuur in Amerika
meer inkomsten door handel
● Portugal eerste Europese land dat begint met ontdekkingsreizen: rondom/langs
Afrika
● Waarom? Handel en rijkdom; Goudkust en route naar Indië (overzee want land was
geblokkeerd door ottomanen)
● Na Portugal volgt Spanje: stuurt de Italiaan Columbus- 1492 (her)ontdekking
Amerika Amerika: West-Indië of de West want, origineel Indië is in het oosten (de
Oost)
● Werd ook wel de Nieuwe Wereld genoemd,totdat Amerigo Vespucci erachter kwam
dat het een nieuw continent was
-Welke activiteiten Spanjaarden en Portugezen ondernamen in Oost-Afrika en Azië
Oosten
● Verbetering in scheepsbouw: met kanonnen nu militair superieur aan de Aziaten
● Portugezen geen grote gebieden veroveren; in plaats daarvan
bouwen ze factorijen (handelsposten) van Oost-Afrika tot Japan
● Hierdoor nemen ze deel aan de handel in specerijen
-Welke activiteiten ze ondernamen in West-Afrika en Amerika
● Westen
● Portugezen dreven handel aan de Westkust van Afrika
● Ze haalde er goud,ivoor,zwarte slaven
● Deze Afrikanen werden gebracht naar de Portugese kolonie Brazilië waar ze
Indiaanse/Afrikaanse slaven laten werken op plantages
● Spanje ook actief in Midden- en Zuid-Amerika: snelle verovering door betere
wapens, angst voor grote dieren die ze niet kenden, hulp van andere inheemse
volken en onbedoeld Europese ziektes waarvoor de inheemse bevolking niet
bestemd was.
● Na kolonisatie komt migratie op gang van honderdduizenden Spaanse mannen
● Relaties met inheemse vrouwen: ontstaan etnisch gemengde bevolking: Mestiezen
Hoogontwikkelde landbouwstedelijke samenleving van de Azteken: Tenochtitlan
De Renaissance
5.1 KA: Het veranderde mens en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
KA: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
-Welk mens en wereldbeeld ontstond in Italië
● Middeleeuwse mens gezien als slecht/zondig
● Van de wereld afwenden want die is in handen van de duivel geraakt
● Richten op God en hiernamaals. (God staat centraal)
zagen de wereld ook als schepping maar genoten hiervan
● Gods schepping vervolmaken
● Mens/leven staat centraal
Memento mori gedenk te sterven.
Carpe diem pluk de dag.
-Hoe kunstenaars en geleerden de klassieke oudheid navolgen
Rijke italiaans geven opdrachten aan kunstenaars
Italianse kunstenaars bestuurdere klassiek erfgoed (Grieks-Romeinse cultuur)
Renaissance staat voor wedergeboorte van de oudheid
Filippo Brunelleschi, bouwde met klassieke vormen (zuilen/ronde bogen/koepels)
schilderkunst, realistisch,perspectief, driedimensionale schilderijen/niet alleen religieus.
beeldhouwkunst, onderzochten anatomie/houdingen en gezichtsuitdrukkingen zodat
levensecht is.
Humanisten studeren van geschriften uit de oudheid.
probeerde de wereld beter te begrijpen(Vrijheid/waardigheid van de mens belangrijk vonden)
-Hoe de renaissance werd verspreid
buitenlanders reisden naar Italië en keerde terug met ideeën.
verspreidt zich door de boekdrukkunst (1438 door
Johannes Gutenberg) (kopie zonder te schrijven)
Zorgde ervoor dat teksten en ideeën snel
over heel Europa konden worden verspreid
Kunstenaars en humanisten in dienst van
vorsten
Humanisme ontwikkelde zich anders ten noorden van de Alpen.
Niet op herleving klassieke oudheid maar op wedergeboorte van oorspronkelijke
christendom. Erasmus bestudeerde christelijke teksten uit de oudheid en ontdekte veel
fouten in het huidige christenmdom
--------> Desiderius Erasmus vertaald het nieuwe testament
(Humanist)
, De Europese expansie
5.2 KA: Het begin van de europese overzeese expansie
-Waardoor en hoe de Europese overzeese expansie begon
Europese expansie: uitbreiding van activiteiten van Europeanen buiten Europa
oorzaken gevolgen
-stichting overzeese rijken (kolonisatie) mengen van culturen
-zoektocht handelsroutes katholicisme in Amerika
-christendom verspreiden inheemse rijken ten onder
-nieuwe handelswaar Europees bestuur in Amerika
meer inkomsten door handel
● Portugal eerste Europese land dat begint met ontdekkingsreizen: rondom/langs
Afrika
● Waarom? Handel en rijkdom; Goudkust en route naar Indië (overzee want land was
geblokkeerd door ottomanen)
● Na Portugal volgt Spanje: stuurt de Italiaan Columbus- 1492 (her)ontdekking
Amerika Amerika: West-Indië of de West want, origineel Indië is in het oosten (de
Oost)
● Werd ook wel de Nieuwe Wereld genoemd,totdat Amerigo Vespucci erachter kwam
dat het een nieuw continent was
-Welke activiteiten Spanjaarden en Portugezen ondernamen in Oost-Afrika en Azië
Oosten
● Verbetering in scheepsbouw: met kanonnen nu militair superieur aan de Aziaten
● Portugezen geen grote gebieden veroveren; in plaats daarvan
bouwen ze factorijen (handelsposten) van Oost-Afrika tot Japan
● Hierdoor nemen ze deel aan de handel in specerijen
-Welke activiteiten ze ondernamen in West-Afrika en Amerika
● Westen
● Portugezen dreven handel aan de Westkust van Afrika
● Ze haalde er goud,ivoor,zwarte slaven
● Deze Afrikanen werden gebracht naar de Portugese kolonie Brazilië waar ze
Indiaanse/Afrikaanse slaven laten werken op plantages
● Spanje ook actief in Midden- en Zuid-Amerika: snelle verovering door betere
wapens, angst voor grote dieren die ze niet kenden, hulp van andere inheemse
volken en onbedoeld Europese ziektes waarvoor de inheemse bevolking niet
bestemd was.
● Na kolonisatie komt migratie op gang van honderdduizenden Spaanse mannen
● Relaties met inheemse vrouwen: ontstaan etnisch gemengde bevolking: Mestiezen
Hoogontwikkelde landbouwstedelijke samenleving van de Azteken: Tenochtitlan
