ONDERZOEKSPROJECT THEORIE
College 1 : inleidend college
WAT IS THEORIE
Het eerste interieur zijn wij als lichaam – we creëren daarna interieurs
= academische disciplines hebben altijd theorie, om fenomenen willen begrijpen en
onderzoeken -> gegoten in body of knowledge / body of theory
Theorie maakt meesterschap onmogelijk -> theorie is nooit af en kan steeds in vraag
worden gesteld – altijd in evolutie
Terminologie is ook een moeilijk aspect -> term wordt vaak als speculatie gebruikt, er
moet onderzoek voor gedaan worden om van theorie te spreken
Theorieontwikkeling leidt tot kennisontwikkeling (als er iets is dat we niet begrijpen gaan
we het onderzoeken) – als we die kennis samennemen
-> body of knowledge / body of theory
> Behoort tot tak van wetenschapsfilosofie -> deze behandelt :
o Ontologische kenmerken : het zijn van de dingen
o Epistemologische kenmerken: over weten, wat is het om te kennen
o Methodologsiche kenmerken : hoe is het om te onderzoeken, hoe kan ik
iets onderzoeken
o Sociaal-filosofische kenmerken : hoe beïnvloeden omgeving en onderzoek
elkaar
Paradigma
= overkoepelend, bril waardoor we kijken naar maatschappij -> gedeeld binnen
maatschappij en discipline -> is overkoepelend hoe groep mensen ernaar kijkt, bevat
waarden, concepten, percepties,… -> dominante denkkader
> Bestaat volgens Kuhn uit (paradigmatheorie)
o Vakwetenschappelijke theorieën van een discipline : theorieën zijn nodig
om een paradigma te kunnen vormen en die moeten gedeeld worden door
een meerderheid van de bevolking
o Filosofische vooronderstellingen
o Waarden
o Exemplarische voorbeelden (canon) : voorbeelden die we in discipline naar
voor schuiven, inspirerend voor discipline
1
, > Ontstaat uit 3 fasen:
o Preparadigmatische periode : hebt een discipline en educatie, maar geen
theorieën en geen wetenschappers, niet eens over de fundamentele
uitgangspunten
o Paradigmatische periode : normal-science, paradigma is gesetteld, hebt
opleiding, academische boeken,…
o Periode van paradigmatische omwenteling : verder gezocht, zaken in vraag
stellen, kan paradigma verschuiving ontstaan -> dan wordt nieuwe
stabiliteit gezocht
Theorie
= maakt deel uit van paradigma, samenhangende beschrijving / verklaring van
waargenomen fenomenen
Theorie verschilt van geschiedenis en kritiek :
> Geschiedenis : weergave, beschrijving, overlopen van zaken
> Kritiek : beoordeelt en interpreteert bestaande fenomenen
> Theorie : voegt iets toe op basis van onderzoek en niet mening
Conceptueel raamwerk
= organiserend apparaat binnen onderzoek – onderzoek visueel in
beeld door vb. model of grafiek
Taxonomie
= classificatie die duidt op hiërarchische ordening om greep krijgen op
werkelijkheid vb. piramide
Typologie
= onderverdeling van groepen, voorwerpen,… op basis van
gemeenschappelijke kenmerken
Algemene kenmerken van theorievorming
1. Ongoing proces : kunt nooit meesterschap bereiken, steeds in ontwikkeling en
herdacht -> steeds verfijndere theorievorming
2. Deel van culturele productie – contextueel : omgeving of cultuur waarbinnen
vorm krijgt heeft effect op theorievorming -> kan nooit lostrekken van de
maatschappij
3. Sterk interdisciplinair : 2 redenen:
a. Wereld steeds complexer -> evolutie zien we in theorievorming ->
problemen zo complex en overlappen over verschillende disciplines
b. Meeste disciplines worden steeds specifieker
2
,WAT IS BELANG VAN THEORIE
Karakteristieken van een academische discipline:
- Moet een object zijn om onderzoeken
- Specifieke onderzoeksmethode
- Moeten theorieën en concepten rond zijn
- Specifieke terminologie moet aanwezig zijn
- Specifieke onderzoeksmethoden
- Moet een institutionele vorm hebben
Verschil tussen wetenschap en ambacht :
> Nood aan kennis om van een wetenschap naar ambacht te gaan
> Bij wetenschap gaat het om systematisch denken – ambacht gaat om het ‘doen’ +
theorie gaat bevragen wat we zien en doen
> Theorie moet gedeeld worden om bruikbaar te zijn
Generalisatie = kennis generaliseren zodat ter beschikking voor iedereen -> processen
vlot laten verlopen -> evidence based ontwerpen
Probleem theorievorming binnen de ontwerpdisciplines : interieurarchitectuur vaak
geassocieerd met kunsten
> Theorie te ontwikkelen en onderzoek was moeilijk omdat ontwerpers vaak
praktijk zien als theorie
Samenvatting
- Wereld enorm complex
- Generalisatie : want te weinig tijd en middelen om steeds opnieuw onderzoek te
doen
- Nood aan generieke kennis
- Nood aan transformatie van ontwerpproces van arts and crafts naar
ontwerpwetenschap
3
, WAT IS BELANG VAN INTERIEURTHEORIE
Eerste toenadering theoretische onderbouwing op interieur omdat geen theorie over was
(was geen body of theory)
Moeten discipline definiëren door theoretische benadering om te kunnen begrijpen ->
nood is gegroeid
Kan geen onderzoek doen als nog niet weet wat het exact inhoudt
5-tal strekkingen in interieur om theorie onder te verdelen:
- Personal space
- Existing space
- Shared space
- Sensorial space
- Fluid space
4
College 1 : inleidend college
WAT IS THEORIE
Het eerste interieur zijn wij als lichaam – we creëren daarna interieurs
= academische disciplines hebben altijd theorie, om fenomenen willen begrijpen en
onderzoeken -> gegoten in body of knowledge / body of theory
Theorie maakt meesterschap onmogelijk -> theorie is nooit af en kan steeds in vraag
worden gesteld – altijd in evolutie
Terminologie is ook een moeilijk aspect -> term wordt vaak als speculatie gebruikt, er
moet onderzoek voor gedaan worden om van theorie te spreken
Theorieontwikkeling leidt tot kennisontwikkeling (als er iets is dat we niet begrijpen gaan
we het onderzoeken) – als we die kennis samennemen
-> body of knowledge / body of theory
> Behoort tot tak van wetenschapsfilosofie -> deze behandelt :
o Ontologische kenmerken : het zijn van de dingen
o Epistemologische kenmerken: over weten, wat is het om te kennen
o Methodologsiche kenmerken : hoe is het om te onderzoeken, hoe kan ik
iets onderzoeken
o Sociaal-filosofische kenmerken : hoe beïnvloeden omgeving en onderzoek
elkaar
Paradigma
= overkoepelend, bril waardoor we kijken naar maatschappij -> gedeeld binnen
maatschappij en discipline -> is overkoepelend hoe groep mensen ernaar kijkt, bevat
waarden, concepten, percepties,… -> dominante denkkader
> Bestaat volgens Kuhn uit (paradigmatheorie)
o Vakwetenschappelijke theorieën van een discipline : theorieën zijn nodig
om een paradigma te kunnen vormen en die moeten gedeeld worden door
een meerderheid van de bevolking
o Filosofische vooronderstellingen
o Waarden
o Exemplarische voorbeelden (canon) : voorbeelden die we in discipline naar
voor schuiven, inspirerend voor discipline
1
, > Ontstaat uit 3 fasen:
o Preparadigmatische periode : hebt een discipline en educatie, maar geen
theorieën en geen wetenschappers, niet eens over de fundamentele
uitgangspunten
o Paradigmatische periode : normal-science, paradigma is gesetteld, hebt
opleiding, academische boeken,…
o Periode van paradigmatische omwenteling : verder gezocht, zaken in vraag
stellen, kan paradigma verschuiving ontstaan -> dan wordt nieuwe
stabiliteit gezocht
Theorie
= maakt deel uit van paradigma, samenhangende beschrijving / verklaring van
waargenomen fenomenen
Theorie verschilt van geschiedenis en kritiek :
> Geschiedenis : weergave, beschrijving, overlopen van zaken
> Kritiek : beoordeelt en interpreteert bestaande fenomenen
> Theorie : voegt iets toe op basis van onderzoek en niet mening
Conceptueel raamwerk
= organiserend apparaat binnen onderzoek – onderzoek visueel in
beeld door vb. model of grafiek
Taxonomie
= classificatie die duidt op hiërarchische ordening om greep krijgen op
werkelijkheid vb. piramide
Typologie
= onderverdeling van groepen, voorwerpen,… op basis van
gemeenschappelijke kenmerken
Algemene kenmerken van theorievorming
1. Ongoing proces : kunt nooit meesterschap bereiken, steeds in ontwikkeling en
herdacht -> steeds verfijndere theorievorming
2. Deel van culturele productie – contextueel : omgeving of cultuur waarbinnen
vorm krijgt heeft effect op theorievorming -> kan nooit lostrekken van de
maatschappij
3. Sterk interdisciplinair : 2 redenen:
a. Wereld steeds complexer -> evolutie zien we in theorievorming ->
problemen zo complex en overlappen over verschillende disciplines
b. Meeste disciplines worden steeds specifieker
2
,WAT IS BELANG VAN THEORIE
Karakteristieken van een academische discipline:
- Moet een object zijn om onderzoeken
- Specifieke onderzoeksmethode
- Moeten theorieën en concepten rond zijn
- Specifieke terminologie moet aanwezig zijn
- Specifieke onderzoeksmethoden
- Moet een institutionele vorm hebben
Verschil tussen wetenschap en ambacht :
> Nood aan kennis om van een wetenschap naar ambacht te gaan
> Bij wetenschap gaat het om systematisch denken – ambacht gaat om het ‘doen’ +
theorie gaat bevragen wat we zien en doen
> Theorie moet gedeeld worden om bruikbaar te zijn
Generalisatie = kennis generaliseren zodat ter beschikking voor iedereen -> processen
vlot laten verlopen -> evidence based ontwerpen
Probleem theorievorming binnen de ontwerpdisciplines : interieurarchitectuur vaak
geassocieerd met kunsten
> Theorie te ontwikkelen en onderzoek was moeilijk omdat ontwerpers vaak
praktijk zien als theorie
Samenvatting
- Wereld enorm complex
- Generalisatie : want te weinig tijd en middelen om steeds opnieuw onderzoek te
doen
- Nood aan generieke kennis
- Nood aan transformatie van ontwerpproces van arts and crafts naar
ontwerpwetenschap
3
, WAT IS BELANG VAN INTERIEURTHEORIE
Eerste toenadering theoretische onderbouwing op interieur omdat geen theorie over was
(was geen body of theory)
Moeten discipline definiëren door theoretische benadering om te kunnen begrijpen ->
nood is gegroeid
Kan geen onderzoek doen als nog niet weet wat het exact inhoudt
5-tal strekkingen in interieur om theorie onder te verdelen:
- Personal space
- Existing space
- Shared space
- Sensorial space
- Fluid space
4
