Samenvatting lichaam en mond 1: ademhalingsstelsel

_______________________________________Ademhalingsstelsel:

Inleiding:
→ lichaamscellen hebben intensieve stofwisseling
​ ⤷ energie voor nodig
→ energie halen uit aerobe dissimilatie / celademhaling
​ ⤷ hiervoor zuurstof nodig
→ longen overgang tussen inwendige en uitwendige milieu
→ zuurstof naar cellen:

longen halen zuurstof uit lucht
⬇
bloed haalt zuurstof uit lucht in longen
⬇
inwendig milieu haalt zuurstof uit bloed
⬇
cellen halen zuurstof uit directe omgeving nl. inwendig milieu

→ bij elke verbruikte zuurstof molecuul ontstaat koolstofdioxide molecuul
​ ⤷ koolstofdioxide moet zo snel mogelijk afgevoerd worden

cellen geven CO₂ af aan weefselvocht
⬇
weefselvocht geeft CO₂ af aan bloed
⬇
bloed geeft CO₂ af aan de longen
⬇
longen geven CO₂ af aan het uitwendig milieu

→ staat in nauw verband met circulatiestelsel
​ ⤷ snelle aan- en afvoer via bloed
→ ademhalingsstelsel maakt gaswisseling mogelijk tussen inwendig en uitwendig milieu
→ is 1 van de 5 vegetatieve stelsels
​ ⤷ staat dus mee in levensonderhoud van cellen




1

,Luchtwegen:
1.​ Inleiding:
​ → vormen verbindingsweg tussen buitenweefsel en longweefsel
​ → via luchtwegen: - zuurstof getransporteerd naar longweefsel
​ ​ ​ - koolstofdioxide getransporteerd naar uitwendig milieu
​ → bekleed met epitheel
​ → wat behoort tot luchtwegen
​ ​ ⤷ neusholte, mondholte, keelholte (pharynx), strottenhoofd (larynx),
luchtpijp (trachea), bronchiën, bronchiolen en longblaasjes

2.​ Neusholte:
​ → verschillende vormen van neusbeenderen, neuskraakbeen en bedekkende huid
​ → bekleed met slijmvlies
​ ​ ⤷ eenlagig trilhaarepitheel met sereuze kliertjes en slijmcellen
​ ​ ⤷ capillair netwerk bevindt zich onder epitheellaag
→ reukepitheel boven in neusholte
​ → opbouw van de neusholte:
-​ bot begrenzing
​ ⤷ aan bovenkant: os sphenoidale, ethmoidale, frontale en nasale
-​ laterale wand
​ ⤷ bestaat uit delen van maxilla en uitlopers os ethmoidale
​ ⤷ heeft conchae (uitstekende botranden)
​ ↳ ontstaan neusgangen
​ ↳ onderste neusgang het grootst ⇒ meeste lucht doorheen
-​ medio-sagittaal septum nasi
​ ⤷ verdeeld neusholte in 2
​ ⤷ achterste deel bestaat uit bot
​ ⤷ voorste deel bestaat uit elastisch kraakbeen
-​ sinus paranasales
​ ⤷ • sinus maxillaris​ ​ ​ • sinus sphenoidalis
• sinus ethmoidalis ​​ ​ • sinus frontalis
​ ⤷ holten in aangrenzende schedelbeenderen
​ ⤷ maken geen deel uit van neusholte, staan wel in verbinding
​ ⤷ bekleed met trilhaarepitheel




​ ​


2

,​ → functies neusholte:
●​ zuivering van lucht
​ ⤷ neusharen aan ingang​ ⇒ bescherming grote deeltjes
​ trilharen neusepitheel ​ ⇒ opvanging verontreiniging
​ ⤷ bij stoffige omgeving extra prikkel voor slijmproductie
​ ⤷ trillende trilharen sturen slijmlaag met gevangen stoffen door
​ ↳ naar keelholte
​ ⤷ verontreinigd slijm grotendeels doorslikken
​ ↳ maag maakt ziektekiemen onschadelijk
​ ⤷ resterend slijm terug naar neusholte gestuurd
​ vb. weg door snuiten, niezen, snot, …

●​ verwarming van lucht
​ ⤷ buitenlucht kouder dan lichaamstemperatuur
​ ⤷ capillair netwerk in neusholte draagt warmte van bloed over
​ ⤷ snelle warmteoverdracht voorkomt afkoeling longweefsel

●​ bevochtiging van lucht
​ ⤷ uitdroging longweefsel tegengaan
​ ⤷ longweefsel moet vochtig zijn voor gaswisseling
​ ⤷ neusslijmvlies geeft vocht af aan inademingslucht
​ ⤷ lucht bevochtigd door verdamping traanvocht
​ ↳ komt van onderste neusgangen (uit traanbuizen)

●​ keuring van lucht
​ ⤷ gebeurd adhv reukepitheel
​ ⤷ geef info over kwaliteit lucht
​ ⤷ dient als bescherming en voor genieten

3.​ Mondholte:
​ → over tot mondademhaling bij stevige inspanning, verstopte neus, …
​ ​ ⤷ te veel lucht door nauwe doorgangen neus gaat niet
​ → geen zuivering, bevochtiging, verwarming en keuring
​ → belangrijke functie: klankvorming
​ ​ ⤷ geluid maakt bepaalde klank door vorm mond
​ ​ ⤷ ook invloed van tong, lippen, neusholten en bijholten

4.​ Keelholte:
​ → pharynx
​ → behoort zowel tot ademhaling- als spijsverteringsstelsel
​ → ter hoogte mond-keelholte: kruising voedselweg en luchtweg
​ → lucht ⇒ gaat ventraal strottenhoofd binnen
​ voedsel ⇒ gaat dorsaal slokdarm binnen
​ → luchtpijp staat altijd open
​ ​ ⤷ NIET: voedselbrok moet doorgeslikt worden
​ ​ ↳ strottenklep dekt strottenhoofd af
​ ​ ↳ spreken en ademen dan niet mogelijk




3

, 5.​ Strottenhoofd:
​ → larynx
​ → stevige koker van kraakbeenstukken
​ → verbonden met ligamenten
​ → omgeven door dwarsgestreepte spieren
​ → grotendeels bedekt met trilhaarepitheel
​ → opbouw van het strottenhoofd:
-​ bindweefselplaat
​ ⤷ verbonden met os hyoideum
-​ tongbeen / os hyoideum
​ ⤷ door spieren op plaats gehouden
​ ⤷ spieren vast aan onderkaak en schedelbasis
​ ⤷ bevat keelwandspieren aan onderkant
-​ cartilago thyroidea
​ ⤷ schildkraakbeen
​ ⤷ grootste kraakbeen stuk
​ ⤷ opbouw:
• buitenkant​ ⇒ deel van keelwand
• bovenrand​ ⇒ adamsappel
• achterkant​ ⇒ is open
• zijwanden​ ⇒ naar boven lopend: vormt bovenste hoorns
​ ​ ​ ⇒ naar beneden lopend: vormt onderste hoorns
• voorkant​ ⇒ alleen bedekt met huid
-​ epiglottis
​ ⤷ strottenklepje
​ ⤷ veerkrachtige kraakbeenplaatje
​ ⤷ kort uiteinde via ligament aan binnenkant schildkraakbeen
bevestigd
​ ⤷ in verticale stand tot boven tongbeen
​ ⤷ bij slikken duwt tongbasis het naar beneden over larynxopening
​ ↳ geen voedsel in luchtpijp
-​ cartilago cricoidea
​ ⤷ ringkraakbeen
​ ⤷ vorm van zegelring
​ ⤷ brede gedeelte ligt dorsaal omhoog tussen onderste hoorns
​ ⤷ smalle gedeelte ligt ventraal
​ ⤷ zijkant door gewrichten verbonden met cartilago thyroidea
​ ⤷ op achterrand zit binnen links en rechts cartilago arytenoidea
-​ cartilago arytenoidea
​ ⤷ beker kraakbeenstukjes
​ ⤷ via stembanden met cartilago thyroidea
​ ⤷ grote bewegingsvrijheid
​ vb. voorover kantelen, draaien, zijwaarts, …
​ ⤷ bewegingen invloed op stand en spanning stembanden
​ ↳ dus ook op stemvorming



4

, buitenaanzicht




mediane doorsnede




5