1
,Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van een cliënttevredenheidsonderzoek in verpleeghuis X, waaruit
bleek dat er niet genoeg aandacht werd besteed aan mentaal welbevinden.
In dit onderzoek is een antwoord gezocht op de vraag wat dimensies zijn van mentaal welbevinden
van cliënten met een chronisch somatische aandoening die verblijven op afdeling X in verpleeghuis
X. Ook is onderzocht hoe deze dimensies gesignaleerd kunnen worden.
Het doel van dit onderzoek is erachter te komen hoe praktisch vorm gegeven kan worden aan de
dimensies van mentaal welbevinden.
In dit onderzoek heeft er eerst een literatuurstudie plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze
literatuurstudie hebben er diepte-interviews plaatsgevonden met cliënten van afdeling X. Aan de
hand van de analyse van de diepte-interviews zijn een aantal kernthema’s naar voren gekomen.
Dit zijn: ‘spiritualiteit’, ‘autonomie’, ‘verlies’, ‘aandacht’ en ‘vrijetijdsbesteding’. Deze thema’s zijn te
plaatsen bij de dimensies, zoals ze genoemd zijn in de literatuur.
Vervolgens heeft er een focusgroep plaatsgevonden met zorgverleners van de desbetreffende
afdeling. Aan de hand van de analyse van de focusgroep zijn een aantal kernthema’s naar voren
gekomen. Dit zijn: ‘autonomie’, ‘verlies’ en ‘aandacht’.
De conclusie is, dat ouderen graag zelf willen beslissen hoe hun leven ingericht wordt. Ouderen
willen graag een stuk eigen regie en autonomie behouden en hebben behoefte aan individuele
aandacht.
Op basis van de conclusies zijn de aanbevelingen gedaan. De aanbevelingen zijn het werven van
vrijwilligers, het doen van vervolgonderzoek en het gebruik van een biografische paragraaf in het
zorgleefplan.
In de discussie wordt inhoudelijk en methodologisch ingegaan op mogelijke tekortkomingen van het
onderzoek.
2
,Samenvatting 3
Voorwoord 6
1. Inleiding 7
2. Literatuurverdieping 9
2.1 Mentaal welbevinden 9
2.1.1 Zes dimensies van mentaal welbevinden 9
2.1.2 Meten van mentaal welbevinden 10
2.1.3 Mentaal welbevinden in de praktijk 11
2.1.4 Vormgeven aan mentaal welbevinden 12
2.1.5 Mentaal welbevinden en geestelijke verzorging 13
2.1.6 Implementatie van mentaal welbevinden 14
2.2 Spiritualiteit 15
2.2.1 Neuman Systems Model 15
2.2.2 Spirituele variabele 16
2.2.3 Anamnese 16
2.2.4 Richtlijn spirituele zorg 17
2.3 Belevingsgerichte zorg 17
2.3.1 Hulpmiddelen voor belevingsgerichte zorg 17
2.3.2 Belevingsgerichte zorg in verpleeghuis X 18
2.4 Samenvatting 19
3. Methode van onderzoek 20
3.1 Typering van onderzoek 20
3.2 Onderzoekspopulatie 20
3.2.1 Steekproef 21
3.2.2 Inclusiecriteria 21
3.2.3 Exclusiecriteria 21
3.2.4 Ethische verantwoording 22
3.3 Meetinstrumenten 23
3.3.1 Diepte-interviews 23
3
, 3.3.2 Focusgroep 27
3.4 Samenvatting 30
4. Resultaten 31
4.1 Resultaten diepte-interviews 31
4.1.1 Kernthema’s 31
4.1.2 Overige labels 34
4.1.3 Member-checking 35
4.2 Resultaten focusgroep 35
4.2.1 Kernthema’s 35
4.2.2 Overige labels 37
4.3 Samenvatting 38
5. Conclusies en aanbevelingen 39
5.1 Conclusies 39
5.2 Aanbevelingen 41
5.2.1 Vrijwilligers 41
5.2.2 Vervolgonderzoek 42
5.2.3 Zorgleefplan 42
5.3 Samenvatting 43
6. Discussie 44
6.1 Methodologische discussie 44
6.2 Inhoudelijke discussie 45
6.3 Samenvatting 45
Literatuurlijst 46
Bijlage 1 Diepte-interview 49
Bijlage 2 Focusgroep 51
Bijlage 3 Uitnodigingsbrieven 52
Bijlage 4 Toestemmingsformulieren 54
Bijlage 5 Aanvullende resultaten 57
Bijlage 6 Biografische paragraaf mw. A. 69
4
,Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van een cliënttevredenheidsonderzoek in verpleeghuis X, waaruit
bleek dat er niet genoeg aandacht werd besteed aan mentaal welbevinden.
In dit onderzoek is een antwoord gezocht op de vraag wat dimensies zijn van mentaal welbevinden
van cliënten met een chronisch somatische aandoening die verblijven op afdeling X in verpleeghuis
X. Ook is onderzocht hoe deze dimensies gesignaleerd kunnen worden.
Het doel van dit onderzoek is erachter te komen hoe praktisch vorm gegeven kan worden aan de
dimensies van mentaal welbevinden.
In dit onderzoek heeft er eerst een literatuurstudie plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze
literatuurstudie hebben er diepte-interviews plaatsgevonden met cliënten van afdeling X. Aan de
hand van de analyse van de diepte-interviews zijn een aantal kernthema’s naar voren gekomen.
Dit zijn: ‘spiritualiteit’, ‘autonomie’, ‘verlies’, ‘aandacht’ en ‘vrijetijdsbesteding’. Deze thema’s zijn te
plaatsen bij de dimensies, zoals ze genoemd zijn in de literatuur.
Vervolgens heeft er een focusgroep plaatsgevonden met zorgverleners van de desbetreffende
afdeling. Aan de hand van de analyse van de focusgroep zijn een aantal kernthema’s naar voren
gekomen. Dit zijn: ‘autonomie’, ‘verlies’ en ‘aandacht’.
De conclusie is, dat ouderen graag zelf willen beslissen hoe hun leven ingericht wordt. Ouderen
willen graag een stuk eigen regie en autonomie behouden en hebben behoefte aan individuele
aandacht.
Op basis van de conclusies zijn de aanbevelingen gedaan. De aanbevelingen zijn het werven van
vrijwilligers, het doen van vervolgonderzoek en het gebruik van een biografische paragraaf in het
zorgleefplan.
In de discussie wordt inhoudelijk en methodologisch ingegaan op mogelijke tekortkomingen van het
onderzoek.
2
,Samenvatting 3
Voorwoord 6
1. Inleiding 7
2. Literatuurverdieping 9
2.1 Mentaal welbevinden 9
2.1.1 Zes dimensies van mentaal welbevinden 9
2.1.2 Meten van mentaal welbevinden 10
2.1.3 Mentaal welbevinden in de praktijk 11
2.1.4 Vormgeven aan mentaal welbevinden 12
2.1.5 Mentaal welbevinden en geestelijke verzorging 13
2.1.6 Implementatie van mentaal welbevinden 14
2.2 Spiritualiteit 15
2.2.1 Neuman Systems Model 15
2.2.2 Spirituele variabele 16
2.2.3 Anamnese 16
2.2.4 Richtlijn spirituele zorg 17
2.3 Belevingsgerichte zorg 17
2.3.1 Hulpmiddelen voor belevingsgerichte zorg 17
2.3.2 Belevingsgerichte zorg in verpleeghuis X 18
2.4 Samenvatting 19
3. Methode van onderzoek 20
3.1 Typering van onderzoek 20
3.2 Onderzoekspopulatie 20
3.2.1 Steekproef 21
3.2.2 Inclusiecriteria 21
3.2.3 Exclusiecriteria 21
3.2.4 Ethische verantwoording 22
3.3 Meetinstrumenten 23
3.3.1 Diepte-interviews 23
3
, 3.3.2 Focusgroep 27
3.4 Samenvatting 30
4. Resultaten 31
4.1 Resultaten diepte-interviews 31
4.1.1 Kernthema’s 31
4.1.2 Overige labels 34
4.1.3 Member-checking 35
4.2 Resultaten focusgroep 35
4.2.1 Kernthema’s 35
4.2.2 Overige labels 37
4.3 Samenvatting 38
5. Conclusies en aanbevelingen 39
5.1 Conclusies 39
5.2 Aanbevelingen 41
5.2.1 Vrijwilligers 41
5.2.2 Vervolgonderzoek 42
5.2.3 Zorgleefplan 42
5.3 Samenvatting 43
6. Discussie 44
6.1 Methodologische discussie 44
6.2 Inhoudelijke discussie 45
6.3 Samenvatting 45
Literatuurlijst 46
Bijlage 1 Diepte-interview 49
Bijlage 2 Focusgroep 51
Bijlage 3 Uitnodigingsbrieven 52
Bijlage 4 Toestemmingsformulieren 54
Bijlage 5 Aanvullende resultaten 57
Bijlage 6 Biografische paragraaf mw. A. 69
4
