Portfoliobewijsmateriaal – Competentie 4a - Bewijs 2
“Toepassing van psycho-educatie bij een cliënt - 1”
Niveau van Miller: DOES
1 maart 2024
Competentie 4: Transfer en brede inzetbaarheid
Indicator 4a: Relevante psycho-educatie geven aan cliënt
Samenvatting: In dit bewijs beschrijf ik hoe ik psycho-educatie over de dramadriehoek gaf aan een cliënt. Daarbij leg ik uit waarom ik
juist voor deze psycho-educatie heb gekozen, en wat het effect van de psycho-educatie op de cliënt en het begeleidingstraject was.
In Bewijs 46: “Uitleg over psycho-educatie” heb ik aangegeven dat psycho-educatie ertoe dient om cliënten via kennisoverdracht in
staat te stellen tot inzichten te komen over hun belevingswereld. Daarin bied ik als counselor informatie aan zonder dat ik mijn niet-
wetende rol vergeet te respecteren. De cliënt is immers de expert, en ik tracht hem vanuit oprechte nieuwsgierigheid te leren kennen en
ervaren tot op het niveau alsof ik de cliënt zelf ben (Slaats, 2017). In dit bewijs zal ik beschrijven hoe ik op deze professionele wijze
psycho-educatie over de dramadriehoek heb toegepast bij een cliënt, en hoe deze psycho-educatie verhelderend was om een blinde vlek
op te helderen.
De cliënt die ik ontving was een getrouwde vrouw van ongeveer 55 jaar oud met een inmiddels volwassen dochter. Ze nam contact
met mij op omdat ze vaak pijn ervoer in het contact met haar jongere zus. Om te verduidelijken hoe die pijn ontstond, paste ik technieken
uit Fase 1A van de gespreksmethodiek van Gerard Egan (Egan, 2012) toe. Door middel van de techniek eliciteren, waarin ik als counselor
met behulp van steekwoorden tracht de cliënt weer te laten associëren met bepaalde ervaringen (Slaats, 2017), kon de cliënt mij
mededelen dat ze het lastig vond dat haar jongere zus zo vaak de slachtofferrol inkroop. Als oudere zus voelde de cliënt zich gedwongen
om zich als redder op te stellen en de lieve vrede te bewaren. Die woordkeuze van de cliënt gaf bij mij het signaal dat de theorie van de
dramadriehoek (zie Bewijs 62: “Voorbeeld van een goed verlopen mens-mens contact”) wellicht helpend zou kunnen zijn om inzichten op
te doen over de relatie met haar zus. Toch besloot ik om die psycho-educatie niet gelijk te geven. Vanuit de praktijkdagen van de module
Professioneel Hulpverlenen uit het tweede studiejaar had ik immers geleerd dat het eerst van belang is het verhaal van de cliënt op te
helderen, bijvoorbeeld aan de hand van een PSA-schema (zie Bewijs 91: “Structuur aanbrengen in het verhaal van de cliënt aan de hand
van een PSA-schema”). Dan kan er een concrete hulpvraag geformuleerd worden die aanzet geeft om in Fase 1B van de
gespreksmethodiek de onderliggende belemmerende patronen en/of blinde vlekken op te helderen. Daarom zou ik nu graag met een
stukje dialoog willen illustreren hoe ik vanuit het PSA-schema en de formulering van de hulpvraag in Fase 1A de overstap maakte naar
psycho-educatie in Fase 1B.
IK – Graag zou ik de hoofdlijnen van het afgelopen half uur even samenvatten. Je bent aan het begin aangegeven dat je regelmatig
pijn ervaart in het contact met je jongere zus, die sinds enkele maanden met psychische klachten thuiszit. Dat maakt je vaak verdrietig,
en het geeft je soms zelfs een gevoel van machteloosheid. We hebben samen gekeken hoe je precies in het contact met je zus reageert.
1
“Toepassing van psycho-educatie bij een cliënt - 1”
Niveau van Miller: DOES
1 maart 2024
Competentie 4: Transfer en brede inzetbaarheid
Indicator 4a: Relevante psycho-educatie geven aan cliënt
Samenvatting: In dit bewijs beschrijf ik hoe ik psycho-educatie over de dramadriehoek gaf aan een cliënt. Daarbij leg ik uit waarom ik
juist voor deze psycho-educatie heb gekozen, en wat het effect van de psycho-educatie op de cliënt en het begeleidingstraject was.
In Bewijs 46: “Uitleg over psycho-educatie” heb ik aangegeven dat psycho-educatie ertoe dient om cliënten via kennisoverdracht in
staat te stellen tot inzichten te komen over hun belevingswereld. Daarin bied ik als counselor informatie aan zonder dat ik mijn niet-
wetende rol vergeet te respecteren. De cliënt is immers de expert, en ik tracht hem vanuit oprechte nieuwsgierigheid te leren kennen en
ervaren tot op het niveau alsof ik de cliënt zelf ben (Slaats, 2017). In dit bewijs zal ik beschrijven hoe ik op deze professionele wijze
psycho-educatie over de dramadriehoek heb toegepast bij een cliënt, en hoe deze psycho-educatie verhelderend was om een blinde vlek
op te helderen.
De cliënt die ik ontving was een getrouwde vrouw van ongeveer 55 jaar oud met een inmiddels volwassen dochter. Ze nam contact
met mij op omdat ze vaak pijn ervoer in het contact met haar jongere zus. Om te verduidelijken hoe die pijn ontstond, paste ik technieken
uit Fase 1A van de gespreksmethodiek van Gerard Egan (Egan, 2012) toe. Door middel van de techniek eliciteren, waarin ik als counselor
met behulp van steekwoorden tracht de cliënt weer te laten associëren met bepaalde ervaringen (Slaats, 2017), kon de cliënt mij
mededelen dat ze het lastig vond dat haar jongere zus zo vaak de slachtofferrol inkroop. Als oudere zus voelde de cliënt zich gedwongen
om zich als redder op te stellen en de lieve vrede te bewaren. Die woordkeuze van de cliënt gaf bij mij het signaal dat de theorie van de
dramadriehoek (zie Bewijs 62: “Voorbeeld van een goed verlopen mens-mens contact”) wellicht helpend zou kunnen zijn om inzichten op
te doen over de relatie met haar zus. Toch besloot ik om die psycho-educatie niet gelijk te geven. Vanuit de praktijkdagen van de module
Professioneel Hulpverlenen uit het tweede studiejaar had ik immers geleerd dat het eerst van belang is het verhaal van de cliënt op te
helderen, bijvoorbeeld aan de hand van een PSA-schema (zie Bewijs 91: “Structuur aanbrengen in het verhaal van de cliënt aan de hand
van een PSA-schema”). Dan kan er een concrete hulpvraag geformuleerd worden die aanzet geeft om in Fase 1B van de
gespreksmethodiek de onderliggende belemmerende patronen en/of blinde vlekken op te helderen. Daarom zou ik nu graag met een
stukje dialoog willen illustreren hoe ik vanuit het PSA-schema en de formulering van de hulpvraag in Fase 1A de overstap maakte naar
psycho-educatie in Fase 1B.
IK – Graag zou ik de hoofdlijnen van het afgelopen half uur even samenvatten. Je bent aan het begin aangegeven dat je regelmatig
pijn ervaart in het contact met je jongere zus, die sinds enkele maanden met psychische klachten thuiszit. Dat maakt je vaak verdrietig,
en het geeft je soms zelfs een gevoel van machteloosheid. We hebben samen gekeken hoe je precies in het contact met je zus reageert.
1
