Week 1
Orde = publiekrechtelijk lichaam met verordenende bevoegdheid.
- KNB mag verordeningen afgeven en iedereen is gebonden.
o KNB is een vereniging en iedereen is lid.
Notariële beroepsethiek = ethiek van de notaris. Ethiek = moraal/filosofie, dus het gaat om kennis van
de moraal (= kennis van goed en kwaad). Het gaat erom wat goed/juist en wat incorrect/fout/kwaad
handelen is.
Betamelijk is een oordeel over goed en kwaad en hierover oordeelt de tuchtrechter. Het gaat om
handelen van de notaris. In verloop van tijd verandert de moraal. Ministerieplicht = de plicht dat je
jouw dienst moet verlenen (art. 21 WNA), want je bent dienaar van je cliënt. Je hebt
domeinmonopolies (art. 16 WNA).
HR Novitaris: wanneer moet je dienstweigeren? De notaris dient dienst te weigeren wanneer o.g.v.
een door hem verricht onderzoek blijkt dat het recht van een derde een beletsel. Vormt voor de
beoogde levering/bezwaring dan wel aanleiding geeft tot gerede twijfel daarover, tenzij de derde
verklaart geen bezwaar te hebben tegen de levering/bezwaring.
Deontologie gaat ervan uit dat je als notaris plichten hebt. Je kijkt naar het resultaat (akte), als dat
niet klopt dan heb je niet aan je plicht voldaan. Tuchtrechtelijk makkelijk te controleren. Nadeel:
minimumethiek, want je gaat afvinklijstjes maken met wat wel/niet mag.
Deugdethiek kijkt meer naar de persoon van de notaris: deugt de man/vrouw? Lastiger te
beoordelen.
Nijmeegse leer: het gaat ook om de persoon notaris en niet alleen om zijn werk. Je moet een roeping
hebben om rechtvaardig te zijn en rekening houden met je cliënten. Lastig te boordelen.
- Commissie (toegang tot het notariaat) en als je benoemt wilt worden, moet je voldoen aan
de eisen, een ondernemingsplan overhandigen en gesprekken voeren. Het is een
psychologische test en er wordt gekeken naar persoonlijkheid.
Kenmerken van de notaris:
1. Ondernemer: notaris kan failliet gaan en dat is vreemd voor een ambtenaar. De notaris gaat
zelf over de omzet en salarissen.
2. Ambtenaar: je legt een ambtseed af (art. 3 WNA). De Awb is van toepassing. Je bent een
soort lichaam, een overheidsdienaar die een overheidstaak gedelegeerd heeft gekregen.
Benoemd bij koninklijk besluit. Waarneming wordt aangevraagd bij de rechtbank:
o Lichte waarneming: ziekte, dus overname voor een middag.
o Zware waarneming: overlijden.
3. Passeren authentieke akten: kerntaak. Het gaat om akten met authenticiteit, dus dwingende
bewijslast.
4. Adviseur: cliënten begeleiden, want de notaris is ook jurist. Hij is deskundig.
5. Vertrouwenspersoon: heeft geheimhoudingsplicht (art. 22 WNA) zowel wettelijk als
contractueel. Daarnaast bestaat verschoningsrecht: weigeren getuigenis af te leggen voor de
rechter over cliënten/dossiers. Notaris is steeds vaker poortwachter, hij wordt ingezet als
strijder tegen criminaliteit.
6. Ordening rechtsverkeer: rechtszekerheid, rechtsbescherming en wilscontrole (KNB-
stappenplan).
7. Onpartijdig: boven partijen staan (art. 17 WNA).
o Advocaten zijn partijdig (= verschil).
, o Compenserende onpartijdigheid: als je als notaris in de gaten hebt dat de ene partij
zwakker is, dan moet je om onpartijdigheid te waarborgen iets meer rekening
houden met de zwakkere partij.
8. Onafhankelijkheid: in financiële zin niet afhankelijk zijn van cliënten of toeleveranciers (art.
17 WNA). Gevaar is als je te afhankelijk wordt, je ook minder onpartijdig wordt, want je wil
hem te vriend houden.
Art. 16 WNA: werkzaamheden:
- Wettelijk: monopolies + ministerieplicht. Hierop is tuchtrecht van toepassing, samen met
onpartijdigheid en onafhankelijkheid.
- Buitenwettelijk: (advies)werk gieten in aktes wat niet noodzakelijk is. Ook tuchtrecht van
toepassing, samen met onpartijdigheid en onafhankelijkheid.
Hof Amsterdam = tuchtrechtspraak.
HR = civiele rechtspraak.
HR Groningse huwelijkse voorwaarden: functie van de notaris in het rechtsverkeer brengt met zich
dat hij beroepshalve is gehouden naar vermogen te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van
juridische onkunde en feitelijk overwicht. De notaris dient in voorkomende gevallen voorlichting te
geven over specifieke/bezwarende rechtsgevolgen voor de partijen die hij bijstand verleend.
- Codificatie in art. 43 lid 1 WNA.
- Niet beperkt tot passeren, maar geldt ook voor ambtelijke werkzaamheden.
HR Dicky Trading II: indien een gedraging die is aan te merken als onrechtmatige daad/wanprestatie,
een risico terzake het ontstaan van schade oproept en het risico zich daarna verwezenlijkt, is
daarmee het causaal verband tussen de gedraging en de schade gegeven. Het is dan aan degene die
o.g.v. de gedraging wordt aangesproken om te stellen + bewijzen dat die schade ook zonder zijn
gedraging zou zijn ontstaan.
- Bij schade geen tuchtrecht, maar civiel recht. De civiele rechter hanteert een civiele norm:
redelijk bekwaam handelen notaris i.p.v. behoorlijk handelen.
- Casus: abc-transactie met hoge prijs.
- HR Dicky Trading I: de notaris dient zich actief op te stellen teneinde rechtsbescherming te
bieden.
Tilburgse hypotheekbankarresten: je hebt een zekere zorg jegens derden. Rekening houden met de
gevolgen voor derden. In hoeverre bestaat een zorgplicht jegens derden die door de rechtshandeling,
waar de notaris aan meewerkt, worden geschaad? Dat de functie van de notaris in het rechtsverkeer
hem onder bijzondere omstandigheden ook verplicht tot een zekere zorg voor de belangen van
derden die mogelijkerwijs zijn betrokken bij de door zijn cliënt van hem verlangde rechtshandeling.
- Voorwaarde: vorm van betrokkenheid.
- Maatstaf:
o Discrepantie tussen koopsom en hoge lening;
o Bekende gegevens (koopprijs in het verleden); en
o Omstandigheden van andere aard die de notaris had moeten beseffen dat ernstig
gevaar bestond.
Terminologie tuchtrechtspraak:
- Rechtszekerheid = ‘sprake van schending zwaarwegende zorgplicht notaris’.
- Rechtsbescherming = ‘notariële zorgplicht’.
- Bescherming belangen van derden: ‘notaris heeft een zekere zorg gehad’.
Orde = publiekrechtelijk lichaam met verordenende bevoegdheid.
- KNB mag verordeningen afgeven en iedereen is gebonden.
o KNB is een vereniging en iedereen is lid.
Notariële beroepsethiek = ethiek van de notaris. Ethiek = moraal/filosofie, dus het gaat om kennis van
de moraal (= kennis van goed en kwaad). Het gaat erom wat goed/juist en wat incorrect/fout/kwaad
handelen is.
Betamelijk is een oordeel over goed en kwaad en hierover oordeelt de tuchtrechter. Het gaat om
handelen van de notaris. In verloop van tijd verandert de moraal. Ministerieplicht = de plicht dat je
jouw dienst moet verlenen (art. 21 WNA), want je bent dienaar van je cliënt. Je hebt
domeinmonopolies (art. 16 WNA).
HR Novitaris: wanneer moet je dienstweigeren? De notaris dient dienst te weigeren wanneer o.g.v.
een door hem verricht onderzoek blijkt dat het recht van een derde een beletsel. Vormt voor de
beoogde levering/bezwaring dan wel aanleiding geeft tot gerede twijfel daarover, tenzij de derde
verklaart geen bezwaar te hebben tegen de levering/bezwaring.
Deontologie gaat ervan uit dat je als notaris plichten hebt. Je kijkt naar het resultaat (akte), als dat
niet klopt dan heb je niet aan je plicht voldaan. Tuchtrechtelijk makkelijk te controleren. Nadeel:
minimumethiek, want je gaat afvinklijstjes maken met wat wel/niet mag.
Deugdethiek kijkt meer naar de persoon van de notaris: deugt de man/vrouw? Lastiger te
beoordelen.
Nijmeegse leer: het gaat ook om de persoon notaris en niet alleen om zijn werk. Je moet een roeping
hebben om rechtvaardig te zijn en rekening houden met je cliënten. Lastig te boordelen.
- Commissie (toegang tot het notariaat) en als je benoemt wilt worden, moet je voldoen aan
de eisen, een ondernemingsplan overhandigen en gesprekken voeren. Het is een
psychologische test en er wordt gekeken naar persoonlijkheid.
Kenmerken van de notaris:
1. Ondernemer: notaris kan failliet gaan en dat is vreemd voor een ambtenaar. De notaris gaat
zelf over de omzet en salarissen.
2. Ambtenaar: je legt een ambtseed af (art. 3 WNA). De Awb is van toepassing. Je bent een
soort lichaam, een overheidsdienaar die een overheidstaak gedelegeerd heeft gekregen.
Benoemd bij koninklijk besluit. Waarneming wordt aangevraagd bij de rechtbank:
o Lichte waarneming: ziekte, dus overname voor een middag.
o Zware waarneming: overlijden.
3. Passeren authentieke akten: kerntaak. Het gaat om akten met authenticiteit, dus dwingende
bewijslast.
4. Adviseur: cliënten begeleiden, want de notaris is ook jurist. Hij is deskundig.
5. Vertrouwenspersoon: heeft geheimhoudingsplicht (art. 22 WNA) zowel wettelijk als
contractueel. Daarnaast bestaat verschoningsrecht: weigeren getuigenis af te leggen voor de
rechter over cliënten/dossiers. Notaris is steeds vaker poortwachter, hij wordt ingezet als
strijder tegen criminaliteit.
6. Ordening rechtsverkeer: rechtszekerheid, rechtsbescherming en wilscontrole (KNB-
stappenplan).
7. Onpartijdig: boven partijen staan (art. 17 WNA).
o Advocaten zijn partijdig (= verschil).
, o Compenserende onpartijdigheid: als je als notaris in de gaten hebt dat de ene partij
zwakker is, dan moet je om onpartijdigheid te waarborgen iets meer rekening
houden met de zwakkere partij.
8. Onafhankelijkheid: in financiële zin niet afhankelijk zijn van cliënten of toeleveranciers (art.
17 WNA). Gevaar is als je te afhankelijk wordt, je ook minder onpartijdig wordt, want je wil
hem te vriend houden.
Art. 16 WNA: werkzaamheden:
- Wettelijk: monopolies + ministerieplicht. Hierop is tuchtrecht van toepassing, samen met
onpartijdigheid en onafhankelijkheid.
- Buitenwettelijk: (advies)werk gieten in aktes wat niet noodzakelijk is. Ook tuchtrecht van
toepassing, samen met onpartijdigheid en onafhankelijkheid.
Hof Amsterdam = tuchtrechtspraak.
HR = civiele rechtspraak.
HR Groningse huwelijkse voorwaarden: functie van de notaris in het rechtsverkeer brengt met zich
dat hij beroepshalve is gehouden naar vermogen te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van
juridische onkunde en feitelijk overwicht. De notaris dient in voorkomende gevallen voorlichting te
geven over specifieke/bezwarende rechtsgevolgen voor de partijen die hij bijstand verleend.
- Codificatie in art. 43 lid 1 WNA.
- Niet beperkt tot passeren, maar geldt ook voor ambtelijke werkzaamheden.
HR Dicky Trading II: indien een gedraging die is aan te merken als onrechtmatige daad/wanprestatie,
een risico terzake het ontstaan van schade oproept en het risico zich daarna verwezenlijkt, is
daarmee het causaal verband tussen de gedraging en de schade gegeven. Het is dan aan degene die
o.g.v. de gedraging wordt aangesproken om te stellen + bewijzen dat die schade ook zonder zijn
gedraging zou zijn ontstaan.
- Bij schade geen tuchtrecht, maar civiel recht. De civiele rechter hanteert een civiele norm:
redelijk bekwaam handelen notaris i.p.v. behoorlijk handelen.
- Casus: abc-transactie met hoge prijs.
- HR Dicky Trading I: de notaris dient zich actief op te stellen teneinde rechtsbescherming te
bieden.
Tilburgse hypotheekbankarresten: je hebt een zekere zorg jegens derden. Rekening houden met de
gevolgen voor derden. In hoeverre bestaat een zorgplicht jegens derden die door de rechtshandeling,
waar de notaris aan meewerkt, worden geschaad? Dat de functie van de notaris in het rechtsverkeer
hem onder bijzondere omstandigheden ook verplicht tot een zekere zorg voor de belangen van
derden die mogelijkerwijs zijn betrokken bij de door zijn cliënt van hem verlangde rechtshandeling.
- Voorwaarde: vorm van betrokkenheid.
- Maatstaf:
o Discrepantie tussen koopsom en hoge lening;
o Bekende gegevens (koopprijs in het verleden); en
o Omstandigheden van andere aard die de notaris had moeten beseffen dat ernstig
gevaar bestond.
Terminologie tuchtrechtspraak:
- Rechtszekerheid = ‘sprake van schending zwaarwegende zorgplicht notaris’.
- Rechtsbescherming = ‘notariële zorgplicht’.
- Bescherming belangen van derden: ‘notaris heeft een zekere zorg gehad’.
