Inleiding in de psychologie HBO-V jaar 1

HERK. INLEIDING IN DE PSYCHOLOGIE 1.1a

Factsheet brightspace: toetsstof
Studievragen beantwoorden
Hoorcollege 1
Naaldfobie: angst of paniekaanval bij het zien van een naald.
Injectie leidt tot:
 Flauwvallen
 Lage bloeddruk
 Zwakke hartslag
 Hartstilstand

6 (eigenlijk 5) perspectieven:
 Biologische perspectief
o Gedrag wordt verklaard door functioneren van genen,
hersenen, zenuwstelsel, hormoonstelsel
 Cognitieve perspectief
o Gedrag wordt bepaald door interpretaties/gedachtes over onze
omgeving.
o Het is niet de naald die de angst veroorzaakt, maar de
gedachten over de naald.
 Behavioristische perspectief
o Gedrag ontstaat als reactie op stimuli uit de omgeving
o Angst is aangeleerd door een negatieve ervaring met naalden
(conditionering)
 Ontwikkelingsperspectief
o Gedrag wordt bepaald door interactie tussen erfelijke
eigenschappen en onze omgeving.
o Aanleg & omgeving
 Socio-culturele perspectief
o Gedrag wordt bepaald door een sociale situatie en/of cultuur
waarin je je bevindt (kracht van de situatie)
o Voorbeeldgedrag van directie omgeving beïnvloedt angst
o Ziekenhuisomgeving/artsen/verpleegkundigen/medepatiënten
in de wachtkamer beïnvloeden angst
o Verschil tussen mannen en vrouwen in hoeverre emoties geuit
mogen/kunnen worden

Gezond verstand-model
Bedreiging  cognitieve/emotionele percepties  coping  beoordeling 
feedback loop

Gezondheidsvaardigheden:
De vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te
verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van
gezondheid gerelateerde beslissingen.

In het dagelijks leven hebben mensen die gezondheidsvaardig zijn o.a.
moeite met:

,  Medicijnen op de juiste manier innemen
 De weg vinden in het ziekenhuis
 Zoeken op het internet
 Brieven en mails begrijpen
 Folder, websites, formulieren, bijsluiters begrijpen
 Gesprekken met zorgverleners voeren
 Uitleg en adviezen begrijpen en in praktijk brengen
Wat wel werkt:
 Medewerkers moeten kennis en vaardigheden hebben om met
mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden om te gaan
 Werk samen met de doelgroep en bestaande netwerken
 Communiceer helder en eenvoudig en investeer in begrijpelijk
informatiemateriaal: gebruik filmpjes en verhalen en (eenvoudig)
geschreven materiaal i.p.v. digitale bronnen

Wat is ‘persoonlijkheid’?
Psychologische kenmerken die een zekere continuïteit verlenen aan het
gedrag van een individu in verschillende situaties en op verschillende
momenten.
Dit is deels aangeboren en deels aangeleerd.

Temperament: biologisch bepaalde eigenschappen in de persoonlijkheid
Karaktertrekken: meervoudige, stabiele persoonlijkheidskenmerken

Persoonlijkheid; perspectieven
 Volgens de psychoanalyse van Freud waarbij het onbewuste een
grote rol speelt
o Onbewuste verlangens, impulsen, ervaringen uit het verleden
en conflicten bepalen de persoonlijkheid
 Id: onbewust, primitieve behoeften, driften en instincten
 Superego: normen en waarden; ons geweten
 Ego: bewust, rationeel, sluit compromissen tussen het id
en het superego
 Volgens de humanistische stroming (Maslow/Rogers)
o Persoonlijkheid wordt bepaald door de behoefte om zich aan te
passen, te groeien, en uit te blinken
o Zelf actualiserende persoonlijkheid, hiërarchie van behoeftes
(Maslow)
o Volledig functionerende persoon (Rogers)
 Een zelfbeeld dat positief is en in overeenstemming met
de realiteit
 Eigen beperkingen accepteren
 Onveranderbare persoonlijkheidskenmerken (big five)
o 5 dominante persoonlijkheidsfactoren (karaktertrekken),
dimensies, waarmee je de persoonlijkheid van iemand kunt
beschrijven (‘meten’)
o Motivationele en emotionele componenten van de
persoonlijkheid