HOOFDSTUK 5: Galenische bereidingen op basis van
plantaardige grondstoffen
1 Farmacognosie versus fytotherapie
Farmacognosie: specifieke componenten worden volledig opgezuiverd uit plantaardige extracten en als zuivere
verbinding verwerkt in het geneesmiddel.
Bv. :
- Digoxine en digitoxine (aangewend bij voorkamerfibrillatie)
- Morfine en codeïne (narcotisch analgeticum en antitussivum)
- Curare (spierverlammer bij operaties)
- Vincristine en vinblastine (chemotherapeutica)
= > Chemische synthese mogelijk, maar economischer om uit plantenmateriaal op te zuiveren
= > Specifieke verbindingen ook aangewend voor semisynthese van complexe actieve stoffen
Bv. :
- Steroïdale saponinen (dioscine) na opzuivering omgezet in steroïdale hormonen en cortisone.
- Artemisinine omgezet in dihydroartemisinine.
Fytotherapie: natuurlijke grondstoffen worden aangewend voor de bereiding van niet opgezuiverde extracten die
dan rechtstreeks, of na verdere verwerking, worden aangewend voor de bereiding van geneesmiddelen.
2 Primaire bereidingen
Eindbereidingen van synthetische geneesmiddelen en fytotherapeutica:
- Tabletten
- Gelules
- Zetpillen
- Siropen
Eindbereidingen voor dermatologisch gebruik:
- Zalven
- Gelen
- Crèmes
= uitgangsmateriaal tussen beide totaal verschillend
Verschil tussen deze twee:
- Synthetische geneesmiddelen: activum vertegenwoordigd door een of enkele zuivere componenten.
- Fytotherapeuticum: vertrekken van niet ongezuiverd plantenextract. Werkingsmechanisme berust op
een complexe interactie tussen verschillende actieve inhoudsstoffen gelijktijdig aanwezig in het extract.
Verschil tussen de bereidingswijzen:
- Fytotherapeutica:
o Gedroogd plantenmateriaal vermalen en verwerkt in gelules of gesteriliseerde
plantenperssapen verwerkt in vloeibare bereidingen.
Plantenpoeders niet beschikbaar als wettelijk goedgekeurde farmaceutische grondstoffen +
mogen in apotheek niet verwerkt worden
Bv. Recepten met rabarberpoeder voor constipatie
MAAR: vervangen door droog rabarber extract na controleren vereiste dosissen +
berekenen gehalte actief bestanddeel
DUS: in praktijk hydroalcoholische extracten bereid
o Tincturen (= wanneer vertrokken van droog plantenmateriaal) of alcolaturen (=wanneer
vertrokken vanuit vers plantenmateriaal): extraheren plantenmateriaal in overeenkomstige
hydroalcoholische oplossing.
Vooraf vastgelegde recepturen en plant: extract verhoudingen (DER – drug extract
ratio) gevolg zoals vastgelegd in EMA-monografieën
Plantenmateriaal lange tijd ondergedompeld in overeenkomstige extractiemiddel
= macereren
o Infuus: plantenmateriaal enkele minuten geweekt in vooraf gekookt maar niet meer kokend water.
plantaardige grondstoffen
1 Farmacognosie versus fytotherapie
Farmacognosie: specifieke componenten worden volledig opgezuiverd uit plantaardige extracten en als zuivere
verbinding verwerkt in het geneesmiddel.
Bv. :
- Digoxine en digitoxine (aangewend bij voorkamerfibrillatie)
- Morfine en codeïne (narcotisch analgeticum en antitussivum)
- Curare (spierverlammer bij operaties)
- Vincristine en vinblastine (chemotherapeutica)
= > Chemische synthese mogelijk, maar economischer om uit plantenmateriaal op te zuiveren
= > Specifieke verbindingen ook aangewend voor semisynthese van complexe actieve stoffen
Bv. :
- Steroïdale saponinen (dioscine) na opzuivering omgezet in steroïdale hormonen en cortisone.
- Artemisinine omgezet in dihydroartemisinine.
Fytotherapie: natuurlijke grondstoffen worden aangewend voor de bereiding van niet opgezuiverde extracten die
dan rechtstreeks, of na verdere verwerking, worden aangewend voor de bereiding van geneesmiddelen.
2 Primaire bereidingen
Eindbereidingen van synthetische geneesmiddelen en fytotherapeutica:
- Tabletten
- Gelules
- Zetpillen
- Siropen
Eindbereidingen voor dermatologisch gebruik:
- Zalven
- Gelen
- Crèmes
= uitgangsmateriaal tussen beide totaal verschillend
Verschil tussen deze twee:
- Synthetische geneesmiddelen: activum vertegenwoordigd door een of enkele zuivere componenten.
- Fytotherapeuticum: vertrekken van niet ongezuiverd plantenextract. Werkingsmechanisme berust op
een complexe interactie tussen verschillende actieve inhoudsstoffen gelijktijdig aanwezig in het extract.
Verschil tussen de bereidingswijzen:
- Fytotherapeutica:
o Gedroogd plantenmateriaal vermalen en verwerkt in gelules of gesteriliseerde
plantenperssapen verwerkt in vloeibare bereidingen.
Plantenpoeders niet beschikbaar als wettelijk goedgekeurde farmaceutische grondstoffen +
mogen in apotheek niet verwerkt worden
Bv. Recepten met rabarberpoeder voor constipatie
MAAR: vervangen door droog rabarber extract na controleren vereiste dosissen +
berekenen gehalte actief bestanddeel
DUS: in praktijk hydroalcoholische extracten bereid
o Tincturen (= wanneer vertrokken van droog plantenmateriaal) of alcolaturen (=wanneer
vertrokken vanuit vers plantenmateriaal): extraheren plantenmateriaal in overeenkomstige
hydroalcoholische oplossing.
Vooraf vastgelegde recepturen en plant: extract verhoudingen (DER – drug extract
ratio) gevolg zoals vastgelegd in EMA-monografieën
Plantenmateriaal lange tijd ondergedompeld in overeenkomstige extractiemiddel
= macereren
o Infuus: plantenmateriaal enkele minuten geweekt in vooraf gekookt maar niet meer kokend water.
