Cyclus 2.14
ODONTOGENE ONTSTEKINGEN EN ACUTE PIJN
Onderdeel A t/m G (-C) | 2020 | LotteRug
Overlap met cyclus 2.13 is niet in dit document toegevoegd.
, Cyclus 2.14 2020 | LotteRug
a. Uitbreidingen peri-apicale odontogene ontstekingen
Redenen voor verwijzing naar de MKA-chirurg
Wanneer een ontsteking snel en progressief optreedt en zich presenteert met
zwellingen, koorts en heftige pijn kan er sprake zijn van een levensbedreigende
situatie. Wanneer de ontsteking zich uitbreid naar de weke delen, dan kan de
ademhaling worden bemoeilijkt, patiënt kan hierbij vaak niet liggen en praten en heeft
een zware ademhaling. Wanneer speeksel niet meer kan worden weggeslikt is er een
grote kans op acute obstructie van de ademwegen. Verder bij hoge koorts (>39.5),
trismus (mond opening van <5mm) en sepsis dreiging dient de patiënt door te worden
gestuurd naar SEH.
Peri-coronaire ontsteking
Kan ontstaan bij elk doorbrekend gebitselement van zowel
de blijvende- als de melkdentitie, meest voorkomend bij
de M3’s in de OK. De kaken worden steeds kleiner
(fylogenetische reductie) en de langzame doorbreektijd
van een M3 zorgt voor een langdurige aanwezige ruimte
tussen de doorbrekende gebitselement. Wanneer een
element is doorgebroken kan er nog steeds een pocket
aanwezig zijn distaal van het gebitselement, dit is een
pseudo-pocket. Er is altijd sprake van een chronische
ontsteking, acute peri-coronitis is een exacerbatie van dit
proces. Als dd. moet hierbij worden gedacht aan een peri-
apicale ontsteking van de M2. Zonder behandeling kan de
ontsteking zich ontwikkelen tot een zelfstandige
ontsteking in de weke delen. Hierbij zijn de submanidbulaire lymfeklieren vaak
elastisch gezwollen en palpatie gevoelig, hierdoor is de OK niet meer af te grenzen.
- Acute peri-coronitis; wordt gekenmerkt door pijn en roodheid van het operculum
en gingiva. Slikken is pijnlijk wanneer het oedeem van het operculum zich heeft
uitgebreid naar de farynxbogen. Op de wang zit een oedemateuze zwelling, die
zich uit kan breiden naar de submanidbulaire loges en vaak is er sprake van foetor
ex ore. De kaakhoek is niet goed begrensd en de zwelling voelt elastisch aan en is
niet fluctuerend. Oedeem in de kauwspieren zorgt voor een trismus die niet meer
dan één á twee vingerbreedtes bedraagt. Als behandeling dient er lokale anesthesie
te worden gegeven, vervolgens dient het operculum en de pseudopocket met 1.5%
waterstofperoxide te worden uitgespoten. Daarbij moet worden uitgekeken dat het
waterstofperoxide zich niet verspreid in de weke delen, zo wordt er emfyseem
veroorzaakt. Uitspuiten dient dagelijks te worden uitgevoerd door behandelaar of
patiënt, totdat de acute fase voorbij is. Er kan alleen overgegaan worden op een
extractie indien het proces zich beperkt tot het operculum en het element
makkelijk te extraheren is. Vervolgens kan er behandeld worden net als bij de
chronische vorm, mocht het operculum niet goed toegankelijk zijn kan er een
stukje worden uitgesneden. Indien er >39,5 graden koorts optreedt of wanneer de
ontsteking dreigt uit te breiden naar de weke delen, dient de patiënt doorverwezen
te worden naar de MKA-chirurg.
- Chronische peri-coronitis; is langdurig aanwezig, vaak zonder zwelling of trismus.
Bij zuigen aan de M3 kan pus worden geproefd, vaak zij foetor ex ore en zwelling
van de submanidbulaire lymfeklieren de enige klacht van de patiënt. Vaak is hierbij
sprake van recidiverende exacerbaties. Wanneer het element moet blijven
PAGINA 1
, Cyclus 2.14 2020 | LotteRug
behouden dient er een volledige operculotomie te worden uitgevoerd. Anders kan
het element worden geëxtraheerd. Ter voorkoming van een verspreiding van de
ontsteking kan alvorens de behandeling het operculum worden gespoeld met
waterstofperoxide.
- Pseudo-peri-coronitis; ontstaan van ontsteking van de bedenkkende mucosa door
traumatiserende invloed van de knobbels van de antagonist. Beide M3’s dienen dan
geëxtraheerd te worden.
Niet-odontogene ontstekingen
Op basis van trauma of iatrogene ontstekingen kan er een steekinfectie ontstaan.
Actinomycose wordt veroorzaakt door de actinomyces en komt het meest voor in het
hh-gebied. De bacterie dient geïnoculeerd te worden in beschadigd weefsel, zoals bij
een extractie groot carieus element. De initiële manifestatie is vaak in de parotis of
submanidbulaire regio. Verschil met odontogene loge abcessen is dat een
actinomycose niet de anatomische vlakken volgt, maar zich uitbreid in verschillende
weefsels als ‘pseudotumor’, na verloop van tijd ontstaan er multipele fistels in het
ontstoken gebied. De diagnose wordt aan de hand van een kweek gesteld. Er worden
veel facultatief anaerobe gram-positieve staven gezien. De behandeling is een
antibiotica kuur van 3 á 4 maanden, soms dient het gebied eerst chirurgisch schoon te
worden gemaakt.
Alveolitis
Belangrijk hierbij is dat er moet worden beoordeeld of de ontsteking het periost
(periostitis) betreft of dat ook het kaakbot (osteomyelitis) is aangedaan.
Alveolitis is een acute ontsteking van alveolaire bot, optredend 2 tot 4 dagen als
complicatie na extractie. Kenmerkend is dat er een stolsel in de extractiewond
ontbreekt. Kenmerkend is een zeer pijnlijk alveole met een grijs foetide beslag op de
wanden in afwezigheid van zwelling. Op een röntgenopname is niks te zien, wel dient
deze te worden gemaakt om wortelresten of een afgesloten stuk botsegment
(sequester) uit te sluiten. Alveolitis ontstaat vaak in de (pre)molaarstreek in de OK en
kan worden behandeld, na lokale anesthesie, door de alveole te reinigen met 1.5%
waterstofperoxide 2 á 3x per dag, gedurende enkele dagen. Curettage vertraagd de
genezing. Bij heftige pijn kan de alveole worden getamponneerd met een anesthetica
zalf en een bacteriocine. Voor de pijnbestrijding kan paracetamol 500mg met 20mg
codeïne, naproxen 500mg of ibuprofen 600mg worden voorgeschreven.
Acute osteomyelitis
Gaat uit van een odontogene ontsteking veroorzaakt door een fractuur, lang aanwezige
osteosynthesplaat of het iatrogeen wegboren van bot. Kenmerkt zich door acute pijn,
koorts, gezwollen lymfeklieren in de hals en soms paresthesie van de onderlip. Na één
week zijn er pas röntgenologische afwijkingen te zien, in de vorm van sequesters. Bij
de dd. moet een maligne afwijking van het kaakbot worden gedacht. Er wordt
behandeld met een antibioticakuur en eventueel een drainage.
Chronische osteomyelitis
Heeft weinige klinische kenmerken en komt voornamelijk in OK voor. De pijn is mild
en gelokaliseerd, maar kan ook uitstralen. Sensibiliteitstoornissen komen niet vaak
voor, wel gaat een zwelling gepaard met dit ziektebeeld. Gebitselementen in de
aangedane regio vertonen vaak een verhoogde mobiliteit.
PAGINA 2
ODONTOGENE ONTSTEKINGEN EN ACUTE PIJN
Onderdeel A t/m G (-C) | 2020 | LotteRug
Overlap met cyclus 2.13 is niet in dit document toegevoegd.
, Cyclus 2.14 2020 | LotteRug
a. Uitbreidingen peri-apicale odontogene ontstekingen
Redenen voor verwijzing naar de MKA-chirurg
Wanneer een ontsteking snel en progressief optreedt en zich presenteert met
zwellingen, koorts en heftige pijn kan er sprake zijn van een levensbedreigende
situatie. Wanneer de ontsteking zich uitbreid naar de weke delen, dan kan de
ademhaling worden bemoeilijkt, patiënt kan hierbij vaak niet liggen en praten en heeft
een zware ademhaling. Wanneer speeksel niet meer kan worden weggeslikt is er een
grote kans op acute obstructie van de ademwegen. Verder bij hoge koorts (>39.5),
trismus (mond opening van <5mm) en sepsis dreiging dient de patiënt door te worden
gestuurd naar SEH.
Peri-coronaire ontsteking
Kan ontstaan bij elk doorbrekend gebitselement van zowel
de blijvende- als de melkdentitie, meest voorkomend bij
de M3’s in de OK. De kaken worden steeds kleiner
(fylogenetische reductie) en de langzame doorbreektijd
van een M3 zorgt voor een langdurige aanwezige ruimte
tussen de doorbrekende gebitselement. Wanneer een
element is doorgebroken kan er nog steeds een pocket
aanwezig zijn distaal van het gebitselement, dit is een
pseudo-pocket. Er is altijd sprake van een chronische
ontsteking, acute peri-coronitis is een exacerbatie van dit
proces. Als dd. moet hierbij worden gedacht aan een peri-
apicale ontsteking van de M2. Zonder behandeling kan de
ontsteking zich ontwikkelen tot een zelfstandige
ontsteking in de weke delen. Hierbij zijn de submanidbulaire lymfeklieren vaak
elastisch gezwollen en palpatie gevoelig, hierdoor is de OK niet meer af te grenzen.
- Acute peri-coronitis; wordt gekenmerkt door pijn en roodheid van het operculum
en gingiva. Slikken is pijnlijk wanneer het oedeem van het operculum zich heeft
uitgebreid naar de farynxbogen. Op de wang zit een oedemateuze zwelling, die
zich uit kan breiden naar de submanidbulaire loges en vaak is er sprake van foetor
ex ore. De kaakhoek is niet goed begrensd en de zwelling voelt elastisch aan en is
niet fluctuerend. Oedeem in de kauwspieren zorgt voor een trismus die niet meer
dan één á twee vingerbreedtes bedraagt. Als behandeling dient er lokale anesthesie
te worden gegeven, vervolgens dient het operculum en de pseudopocket met 1.5%
waterstofperoxide te worden uitgespoten. Daarbij moet worden uitgekeken dat het
waterstofperoxide zich niet verspreid in de weke delen, zo wordt er emfyseem
veroorzaakt. Uitspuiten dient dagelijks te worden uitgevoerd door behandelaar of
patiënt, totdat de acute fase voorbij is. Er kan alleen overgegaan worden op een
extractie indien het proces zich beperkt tot het operculum en het element
makkelijk te extraheren is. Vervolgens kan er behandeld worden net als bij de
chronische vorm, mocht het operculum niet goed toegankelijk zijn kan er een
stukje worden uitgesneden. Indien er >39,5 graden koorts optreedt of wanneer de
ontsteking dreigt uit te breiden naar de weke delen, dient de patiënt doorverwezen
te worden naar de MKA-chirurg.
- Chronische peri-coronitis; is langdurig aanwezig, vaak zonder zwelling of trismus.
Bij zuigen aan de M3 kan pus worden geproefd, vaak zij foetor ex ore en zwelling
van de submanidbulaire lymfeklieren de enige klacht van de patiënt. Vaak is hierbij
sprake van recidiverende exacerbaties. Wanneer het element moet blijven
PAGINA 1
, Cyclus 2.14 2020 | LotteRug
behouden dient er een volledige operculotomie te worden uitgevoerd. Anders kan
het element worden geëxtraheerd. Ter voorkoming van een verspreiding van de
ontsteking kan alvorens de behandeling het operculum worden gespoeld met
waterstofperoxide.
- Pseudo-peri-coronitis; ontstaan van ontsteking van de bedenkkende mucosa door
traumatiserende invloed van de knobbels van de antagonist. Beide M3’s dienen dan
geëxtraheerd te worden.
Niet-odontogene ontstekingen
Op basis van trauma of iatrogene ontstekingen kan er een steekinfectie ontstaan.
Actinomycose wordt veroorzaakt door de actinomyces en komt het meest voor in het
hh-gebied. De bacterie dient geïnoculeerd te worden in beschadigd weefsel, zoals bij
een extractie groot carieus element. De initiële manifestatie is vaak in de parotis of
submanidbulaire regio. Verschil met odontogene loge abcessen is dat een
actinomycose niet de anatomische vlakken volgt, maar zich uitbreid in verschillende
weefsels als ‘pseudotumor’, na verloop van tijd ontstaan er multipele fistels in het
ontstoken gebied. De diagnose wordt aan de hand van een kweek gesteld. Er worden
veel facultatief anaerobe gram-positieve staven gezien. De behandeling is een
antibiotica kuur van 3 á 4 maanden, soms dient het gebied eerst chirurgisch schoon te
worden gemaakt.
Alveolitis
Belangrijk hierbij is dat er moet worden beoordeeld of de ontsteking het periost
(periostitis) betreft of dat ook het kaakbot (osteomyelitis) is aangedaan.
Alveolitis is een acute ontsteking van alveolaire bot, optredend 2 tot 4 dagen als
complicatie na extractie. Kenmerkend is dat er een stolsel in de extractiewond
ontbreekt. Kenmerkend is een zeer pijnlijk alveole met een grijs foetide beslag op de
wanden in afwezigheid van zwelling. Op een röntgenopname is niks te zien, wel dient
deze te worden gemaakt om wortelresten of een afgesloten stuk botsegment
(sequester) uit te sluiten. Alveolitis ontstaat vaak in de (pre)molaarstreek in de OK en
kan worden behandeld, na lokale anesthesie, door de alveole te reinigen met 1.5%
waterstofperoxide 2 á 3x per dag, gedurende enkele dagen. Curettage vertraagd de
genezing. Bij heftige pijn kan de alveole worden getamponneerd met een anesthetica
zalf en een bacteriocine. Voor de pijnbestrijding kan paracetamol 500mg met 20mg
codeïne, naproxen 500mg of ibuprofen 600mg worden voorgeschreven.
Acute osteomyelitis
Gaat uit van een odontogene ontsteking veroorzaakt door een fractuur, lang aanwezige
osteosynthesplaat of het iatrogeen wegboren van bot. Kenmerkt zich door acute pijn,
koorts, gezwollen lymfeklieren in de hals en soms paresthesie van de onderlip. Na één
week zijn er pas röntgenologische afwijkingen te zien, in de vorm van sequesters. Bij
de dd. moet een maligne afwijking van het kaakbot worden gedacht. Er wordt
behandeld met een antibioticakuur en eventueel een drainage.
Chronische osteomyelitis
Heeft weinige klinische kenmerken en komt voornamelijk in OK voor. De pijn is mild
en gelokaliseerd, maar kan ook uitstralen. Sensibiliteitstoornissen komen niet vaak
voor, wel gaat een zwelling gepaard met dit ziektebeeld. Gebitselementen in de
aangedane regio vertonen vaak een verhoogde mobiliteit.
PAGINA 2
