Samenvatting immunologie 1
DEEL 1: Inleiding tot de hematologie .............................................................................................. 4
Hoofdstuk 1 + 2 + 3 : Functies en samenstelling van het bloed ..................................................... 4
1 Functies van bloed .............................................................................................................. 4
2 Samenstelling van bloed ..................................................................................................... 4
2.1 Bloedcellen ..................................................................................................................... 5
2.2 Bloedplasma ................................................................................................................... 5
2.3 Verdeling van bloedcellen in het bloed .............................................................................. 5
3 bloedafname en soorten bloedstalen ................................................................................... 6
Deel 2: De verschillende bloedcellen ............................................................................................. 7
Hoofdstuk 4: Witte bloedcellen of leukocyten............................................................................. 7
4.1 Neutrofielen..................................................................................................................... 8
4.2 Eosinofielen ..................................................................................................................... 9
4.3 Basofiel ......................................................................................................................... 10
4.4 Monocyten..................................................................................................................... 10
4.5 Lymfocyten .................................................................................................................... 11
4.6 Analyses op witte bloedcellen ........................................................................................ 12
Hoofdstuk 5: Rode bloedcellen of erytrocyten .......................................................................... 13
5.1 Morfologie ..................................................................................................................... 13
5.2 Bloedgroepsystemen ..................................................................................................... 14
5.3 Functie van de rode bloedcellen ..................................................................................... 16
5.4 Analyses op rode bloedcellen ......................................................................................... 18
Hoofdstuk 6: Bloedplaatjes of trombocyten.............................................................................. 19
6.1 Morfologie ..................................................................................................................... 19
6.2 Functie van trombocyten ................................................................................................ 19
6.3 Analyses op trombocyten ............................................................................................... 21
DEEL 3: Immuunsysteem ............................................................................................................ 22
Hoofdstuk 7: Het niet-specifieke / aangeboren immuunsysteem ............................................... 22
Hoofdstuk 8: Specifieke, verworven of adaptieve immuunsysteem ........................................ 24
Hoofdstuk 9: Immuunrespons met niet-specifieke en specifieke componenten ......................... 25
DEEL 4: Antigenen en hun immunogeniciteit ................................................................................ 26
Hoofdstuk 10 + 11 + 12: Factoren immunogeniciteit beïnvloeden, immuuntolerantie,
antigeendeterminanten of epitopen ......................................................................................... 26
10. Factoren die de immunogeniciteit van een antigeen beïnvloeden ..................................... 26
11. Immuuntolerantie .......................................................................................................... 27
12. Antigeendeterminanten of epitopen ................................................................................ 27
DEEL 5: Immunoglobulinen of antilichamen ................................................................................. 28
1
, Hoofdstuk 13: structuur van antilichaam.................................................................................. 28
Hoofdstuk 14: Moleculaire basis van de antigeen-antilichaaminteracties .................................. 29
Hoofdstuk 15 Affiniteit en aviditeit van antilichaam-antigeeninteractie ..................................... 30
Hoofdstuk 16: Kruisreactiviteit ................................................................................................. 31
Hoofdstuk 17: Verschillende klassen immunoglobines ............................................................. 32
Hoofdstuk 18 + 19 : Isotype, allotype en idiotype, monoklonaal en polyklonaal .......................... 35
18. Isotype, allotype en idiotype van een antlichaam ............................................................. 35
19. Monoklonale en polyklonale antilichamen....................................................................... 35
DEEL 6: Immunologische laboratoriumtoepassingen: aantonen interacties tussen antigeen en
antilichaam ................................................................................................................................ 36
Inleiding .............................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 20: Agglutinatietechnieken ...................................................................................... 37
20.1 Hemagglutinatie........................................................................................................... 37
20.2 Latexagglutinatie .......................................................................................................... 39
20.3 Bacteriele agglutinatie .................................................................................................. 40
Hoofdstuk 21: Precipitatiereactie............................................................................................. 41
21.1 Heidelberger-precipitatiecurve ..................................................................................... 41
21.2 Neerslagtechnieken in vloeibare fase ............................................................................ 42
21.3 Neerslagtechnieken in vaste fase .................................................................................. 42
Hoofdstuk 22: Testen gebaseerd op biologische activiteit van Al-Ag interactie ........................... 44
22.1 Complementfixatietest ................................................................................................. 44
22.2 Virusneutralisatietest ................................................................................................... 45
22.3 Haemagglutinatie-inhibitietest ...................................................................................... 45
Hoofdstuk 23: Aantonen van antigenen in serum/vloeibare fase via gemerkte Al ........................ 46
23.1 Algemeen principe ....................................................................................................... 46
23.2 Enzyme-linked Immunosorbent Assay of ELISA .............................................................. 46
23.3 Kwantitatieve ELISA ...................................................................................................... 47
23.4 Enzyme Multiplied immunoassat technique (EMIT) ........................................................ 48
23.5 Radio-immunoassay of RIA ........................................................................................... 49
23.6 Immunofluoriscentie .................................................................................................... 51
23.7 Chemiluminescente labels ........................................................................................... 52
Hoofdstuk 24 Aantonen antigenen op cellen met gemerkte antilichamen .................................. 53
24.1 Cellulaire ELISA of FIA .................................................................................................. 53
24.2 Flow cytometrie ........................................................................................................... 54
Hoofdstuk 25: Aantonen van antigenen in weefsel met gemerkte antilichamen:
immunohistochemische kleuringen ......................................................................................... 58
25.1 Directe methode .......................................................................................................... 58
25.2 Tweestaps Indirecte Methode ....................................................................................... 59
2
,25.3 Driestaps Indirecte Methode ......................................................................................... 59
25.4 Oplosbaar enzyme-immunocomplexmethode ............................................................... 59
25.5 (strept)avidine-biotine methodes .................................................................................. 60
25.6 Technieken met Grote Amplificatie van het Signaal ........................................................ 61
Overzichtstabel van Immunohistochemische Technieken ..................................................... 62
3
, DEEL 1: Inleiding tot de hematologie
Hoofdstuk 1 + 2 + 3 : Functies en samenstelling van het bloed
- Hematologie → tak van medische wetenschap die zich bezighoudt met:
→ samenstelling en eigenschappen van bloed
→ bloedvormende organen
→ bloedziekten
- volwassen man → tussen 5 en 6 liter bloed
→ Bij vrouw is het bloedvolume lager: 4-5l
→ In algemeen: mens over 60-70 ml bloed per kg
lichaamsgewicht
→ Variaties bepaald door waterhuishouding behoefte aan
hemoglobine
→ bloed stroomt in arteriën, arteriolen, capillairen en venen
→ verdeling van het bloed over het vaatstelsel → afbeelding
▪ Venen voeren zuurstofarm bloed terug naar longen
▪ Arteriën voeren zuurstofrijk van longen
▪ Percentages niet kennen
1 Functies van bloed
- Transport
→ water, zuurstof, koolstofdioxide, koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen,
spoorelementen, vitaminen, hormonen, enzyme,
afbraakproducten, …
- Regulatie van lichaamstemperatuur
→ Bloedvaten vernauwen en verwijden → kiest altijd
belangrijke dingen eerst, dus organen sneller warm dan
vingertoppen
- Regulatie van het zuur-base evenwicht
- Water- en zouthuishouding:
→ hypotoon, isotoon, hypertoon
- Afweer →Bescherming
- Herstel bij verwondingen van vaatwand →bloedverlies zoveel mogelijk voorkomen
- Weefsels voorzien van O2 (en CO2 verwijderen)
→ Longen: O2 bindt op hemoglobine
→ Weefsels: O2 wordt terug afgestaan
2 Samenstelling van bloed
- Bloed:
→ 55% plasma
▪ Vloeibare fractie → water met
opgeloste stoffen
→ 45% bloedcellen
▪ witte, rode en plaatjes
4
DEEL 1: Inleiding tot de hematologie .............................................................................................. 4
Hoofdstuk 1 + 2 + 3 : Functies en samenstelling van het bloed ..................................................... 4
1 Functies van bloed .............................................................................................................. 4
2 Samenstelling van bloed ..................................................................................................... 4
2.1 Bloedcellen ..................................................................................................................... 5
2.2 Bloedplasma ................................................................................................................... 5
2.3 Verdeling van bloedcellen in het bloed .............................................................................. 5
3 bloedafname en soorten bloedstalen ................................................................................... 6
Deel 2: De verschillende bloedcellen ............................................................................................. 7
Hoofdstuk 4: Witte bloedcellen of leukocyten............................................................................. 7
4.1 Neutrofielen..................................................................................................................... 8
4.2 Eosinofielen ..................................................................................................................... 9
4.3 Basofiel ......................................................................................................................... 10
4.4 Monocyten..................................................................................................................... 10
4.5 Lymfocyten .................................................................................................................... 11
4.6 Analyses op witte bloedcellen ........................................................................................ 12
Hoofdstuk 5: Rode bloedcellen of erytrocyten .......................................................................... 13
5.1 Morfologie ..................................................................................................................... 13
5.2 Bloedgroepsystemen ..................................................................................................... 14
5.3 Functie van de rode bloedcellen ..................................................................................... 16
5.4 Analyses op rode bloedcellen ......................................................................................... 18
Hoofdstuk 6: Bloedplaatjes of trombocyten.............................................................................. 19
6.1 Morfologie ..................................................................................................................... 19
6.2 Functie van trombocyten ................................................................................................ 19
6.3 Analyses op trombocyten ............................................................................................... 21
DEEL 3: Immuunsysteem ............................................................................................................ 22
Hoofdstuk 7: Het niet-specifieke / aangeboren immuunsysteem ............................................... 22
Hoofdstuk 8: Specifieke, verworven of adaptieve immuunsysteem ........................................ 24
Hoofdstuk 9: Immuunrespons met niet-specifieke en specifieke componenten ......................... 25
DEEL 4: Antigenen en hun immunogeniciteit ................................................................................ 26
Hoofdstuk 10 + 11 + 12: Factoren immunogeniciteit beïnvloeden, immuuntolerantie,
antigeendeterminanten of epitopen ......................................................................................... 26
10. Factoren die de immunogeniciteit van een antigeen beïnvloeden ..................................... 26
11. Immuuntolerantie .......................................................................................................... 27
12. Antigeendeterminanten of epitopen ................................................................................ 27
DEEL 5: Immunoglobulinen of antilichamen ................................................................................. 28
1
, Hoofdstuk 13: structuur van antilichaam.................................................................................. 28
Hoofdstuk 14: Moleculaire basis van de antigeen-antilichaaminteracties .................................. 29
Hoofdstuk 15 Affiniteit en aviditeit van antilichaam-antigeeninteractie ..................................... 30
Hoofdstuk 16: Kruisreactiviteit ................................................................................................. 31
Hoofdstuk 17: Verschillende klassen immunoglobines ............................................................. 32
Hoofdstuk 18 + 19 : Isotype, allotype en idiotype, monoklonaal en polyklonaal .......................... 35
18. Isotype, allotype en idiotype van een antlichaam ............................................................. 35
19. Monoklonale en polyklonale antilichamen....................................................................... 35
DEEL 6: Immunologische laboratoriumtoepassingen: aantonen interacties tussen antigeen en
antilichaam ................................................................................................................................ 36
Inleiding .............................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 20: Agglutinatietechnieken ...................................................................................... 37
20.1 Hemagglutinatie........................................................................................................... 37
20.2 Latexagglutinatie .......................................................................................................... 39
20.3 Bacteriele agglutinatie .................................................................................................. 40
Hoofdstuk 21: Precipitatiereactie............................................................................................. 41
21.1 Heidelberger-precipitatiecurve ..................................................................................... 41
21.2 Neerslagtechnieken in vloeibare fase ............................................................................ 42
21.3 Neerslagtechnieken in vaste fase .................................................................................. 42
Hoofdstuk 22: Testen gebaseerd op biologische activiteit van Al-Ag interactie ........................... 44
22.1 Complementfixatietest ................................................................................................. 44
22.2 Virusneutralisatietest ................................................................................................... 45
22.3 Haemagglutinatie-inhibitietest ...................................................................................... 45
Hoofdstuk 23: Aantonen van antigenen in serum/vloeibare fase via gemerkte Al ........................ 46
23.1 Algemeen principe ....................................................................................................... 46
23.2 Enzyme-linked Immunosorbent Assay of ELISA .............................................................. 46
23.3 Kwantitatieve ELISA ...................................................................................................... 47
23.4 Enzyme Multiplied immunoassat technique (EMIT) ........................................................ 48
23.5 Radio-immunoassay of RIA ........................................................................................... 49
23.6 Immunofluoriscentie .................................................................................................... 51
23.7 Chemiluminescente labels ........................................................................................... 52
Hoofdstuk 24 Aantonen antigenen op cellen met gemerkte antilichamen .................................. 53
24.1 Cellulaire ELISA of FIA .................................................................................................. 53
24.2 Flow cytometrie ........................................................................................................... 54
Hoofdstuk 25: Aantonen van antigenen in weefsel met gemerkte antilichamen:
immunohistochemische kleuringen ......................................................................................... 58
25.1 Directe methode .......................................................................................................... 58
25.2 Tweestaps Indirecte Methode ....................................................................................... 59
2
,25.3 Driestaps Indirecte Methode ......................................................................................... 59
25.4 Oplosbaar enzyme-immunocomplexmethode ............................................................... 59
25.5 (strept)avidine-biotine methodes .................................................................................. 60
25.6 Technieken met Grote Amplificatie van het Signaal ........................................................ 61
Overzichtstabel van Immunohistochemische Technieken ..................................................... 62
3
, DEEL 1: Inleiding tot de hematologie
Hoofdstuk 1 + 2 + 3 : Functies en samenstelling van het bloed
- Hematologie → tak van medische wetenschap die zich bezighoudt met:
→ samenstelling en eigenschappen van bloed
→ bloedvormende organen
→ bloedziekten
- volwassen man → tussen 5 en 6 liter bloed
→ Bij vrouw is het bloedvolume lager: 4-5l
→ In algemeen: mens over 60-70 ml bloed per kg
lichaamsgewicht
→ Variaties bepaald door waterhuishouding behoefte aan
hemoglobine
→ bloed stroomt in arteriën, arteriolen, capillairen en venen
→ verdeling van het bloed over het vaatstelsel → afbeelding
▪ Venen voeren zuurstofarm bloed terug naar longen
▪ Arteriën voeren zuurstofrijk van longen
▪ Percentages niet kennen
1 Functies van bloed
- Transport
→ water, zuurstof, koolstofdioxide, koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen,
spoorelementen, vitaminen, hormonen, enzyme,
afbraakproducten, …
- Regulatie van lichaamstemperatuur
→ Bloedvaten vernauwen en verwijden → kiest altijd
belangrijke dingen eerst, dus organen sneller warm dan
vingertoppen
- Regulatie van het zuur-base evenwicht
- Water- en zouthuishouding:
→ hypotoon, isotoon, hypertoon
- Afweer →Bescherming
- Herstel bij verwondingen van vaatwand →bloedverlies zoveel mogelijk voorkomen
- Weefsels voorzien van O2 (en CO2 verwijderen)
→ Longen: O2 bindt op hemoglobine
→ Weefsels: O2 wordt terug afgestaan
2 Samenstelling van bloed
- Bloed:
→ 55% plasma
▪ Vloeibare fractie → water met
opgeloste stoffen
→ 45% bloedcellen
▪ witte, rode en plaatjes
4
