Hoofdstuk I. Overzicht................................................................................................3
Hoofdstuk II. Begrippen familie en gezin.....................................................................4
Afdeling 1. Familie.............................................................................................................4
Afdeling 2. Gezin................................................................................................................5
Afdeling 3. Samenwonen..................................................................................................6
Afdelibg 4. Gezinsleven.....................................................................................................7
Afdeling 5. Bronnen...........................................................................................................7
Afdeling 1. Begrippen afstamming en ouderschap...........................................................8
Adeling 2. Afstammingsrecht kent twee soorten afstammingsbanden.........................11
De akte van geboorte vermeldt de naam van de vrouw die is bevallen: die vrouw is juridisch
de moeder...................................................................................................................................12
De akte van geboorte vermeldt de naam van de moeder niet, of de akte van geboorte is onjuist:
erkenning of gerechtelijke vaststelling mogelijk.......................................................................12
Geen wettelijke regeling voor draagmoederschap.....................................................................13
De moeder is gehuwd: de echtgenoot is de vader (vaderschapsregel).......................................14
Toepassingsgebied van de vaderschapsregel.........................................................................15
De verschillende situaties waarin artikel 315 BW wordt toegepast en de gevolgen ervan...16
Wettelijke periode en wettelijk tijdstip van verwekking.......................................................17
Wanneer geldt de vaderschapsregel niet?..............................................................................19
Betwisting van de vaderschapsregel..........................................................................................20
Wat?.......................................................................................................................................20
Wie? Wanneer?......................................................................................................................20
Wanneer niet?........................................................................................................................21
Bezit van staat?......................................................................................................................22
De beweerde vader................................................................................................................26
De beweerde meemoeder.......................................................................................................28
Wie niet?................................................................................................................................29
Als de vaderschapsregel niet geldt: spontane erkenning mogelijk............................................32
Wie?.......................................................................................................................................32
Wanneer?...............................................................................................................................32
Wie niet?................................................................................................................................33
Toestemmingen?....................................................................................................................34
Wat als de erkenner gehuwd is?............................................................................................35
Betwisting van de erkenning?................................................................................................35
Als de vaderschapsregel niet geldt en er geen spontane erkenning is: gerechtelijke vaststelling
mogelijk.....................................................................................................................................38
Wie?.......................................................................................................................................39
Wie niet?................................................................................................................................39
Wanneer?...............................................................................................................................39
Vetorecht en verzet?..............................................................................................................39
Hoe?.......................................................................................................................................40
Wat als de vermeende vader gehuwd is?...............................................................................40
Bedenkingen over de grondslagen voor de vaststelling van de afstammingsband..........................42
a) Biogenetische band............................................................................................................... 42
b) Wil........................................................................................................................................ 43
c) Bezit van staat...................................................................................................................... 44
d) Het belang van het kind........................................................................................................ 44
e) Het recht om zijn ouders te kennen........................................................................................ 45
, Afdeling 3. Gevolgen van de vastgestelde afstamming..................................................46
(1) GEZAGSCO-OUDERSCHAP.......................................................................................61
(2) VERBLIJFSCO-OUDERSCHAP....................................................................................62
(3) HOE KOMT DE REGELING TOT STAND BIJ AKKOORD VAN DE OUDERS?...................63
(4) HOE KOMT DE REGELING TOT STAND ALS ER GEEN AKKOORD IS?..........................63
Afdeling 4. Adoptieve of constitutieve afstamming........................................................70
Afdeling 5. Afgesplitste of onvolwaardige afstamming..................................................82
Hoofdstuk IV. Horizontale relaties: feitelijk, wettelijk of huwelijks samenwonen........87
Afdeling 1. Algemeen......................................................................................................87
Afdeling 2. Feitelijk samenwonen...................................................................................87
Afdeling 3. Wettelijk samenwonen.................................................................................89
Afdeling 4. Huwelijks samenwonen................................................................................93
Afdeling 5. Gezinsbescherming in elke relatievorm......................................................100
Afdeling 6. Feitelijke scheiding van gehuwden.............................................................114
Afdeling 7. Echtscheiding..............................................................................................117
Afdeling 8 . Nietigverklaring..........................................................................................141
2
, I. INLEIDING
FamilieR:
Beïnvloeding van de status van de persoon door gezins- en familiale situatie van
een fysieke persoon
Welke rechten en plichten brengt dit met zich mee?
Vb. onderhoudsplicht, ouderlijk geag, echtelijke verplichtingen en
echtscheidingsrecht
Familiaal vermogensR
Hoe beïnvloedt de gezins- en familiale situatie van een persoon zijn
vermogenstoestand
DE FAMILIALE OF GEZINSSITUATIE VAN EEN PERSOON (FAMILIERECHT)
Hoofdstuk I. Overzicht
Familie: de familie als hoeksteen van de MY (traditioneel: BW 1804)
Gezin:
later ingevoerd
= de band die bestaat tussen personen die samenwonen.
De familiale of de gezinssituatie van een persoon wijzigt in de loop van het leven van een
persoon.
Onderscheidt in de familiale en gezinsrelaties tussen
de verticale band of afstammingsrelatie,
o personen van wie een bepaald individu afstamt en naar de personen die
van dit individu afstammen
o wijst op opvolging van generaties
de horizontale band of samenwoningsrelatie.
o persoon met wie een bepaald individu samenwoont, d.w.z. zijn woning
en zijn dagelijks leven deelt
o wijst op de principi
3
, Hoofdstuk II. Begrippen familie en gezin
Afdeling 1. Familie
Familie
Zeer belangrijk begrip in de traditie van het Burgerlijk Wetboek (Code Napoleon
van 1804)
bestaat uit de groep van personen die een band hebben met X, op grond van
verwantschap, aanverwantschap of huwelijk.
De familie wordt altijd bekeken vanuit het standpunt van één enkele persoon.
Iedere persoon heeft zijn eigen familiebanden, die verschillend kunnen zijn van
de familiebanden van zijn familieleden.
Verwantschap is een complexe band, die twee lijnen kent:
de rechte lijn:
o verbindt alle personen die van elkaar afstammen
o = afstammingsband (één van de mogelijke verwantschapsbanden)
o Opgaande of nederdalende lijn
de zijlijn.
o Verbindt alle personen die een gemeenschappelijke stamouder hebben
o Stammen niet rechtstreeks van elkaar af
Nog dikwijls (ook door de wetgever) aangeduid met de term bloedverwantschap.
veronderstelt bloedband/ genetische band
Maar dat is al lang niet meer altijd het geval. Tussen een adoptieve vader en zijn
adoptieve zoon bestaat een afstammingsband, maar geen genetische band.
Dus verwantschapsband zonder genetische of bloedband, zodat het beter zou zijn
om niet te spreken van bloedverwantschap.
Aanverwantschap: kent twee componenten.
band tussen een persoon en de verwanten van zijn echtgenoot.
band tussen een persoon en de echtgenoot van zijn verwanten.
Beide zijn aanverwantschapsbanden. In de omgangstaal spreekt men van
‘schoonfamilie’.
Het huwelijk is de band die X met zijn echtgenoot verbindt.
geen (bloed)verwanten en geen aanverwanten.
In BW van 1804 werd de echtgenoot niet als een familielid behandeld, en had hij
dus Bijvoorbeeld in het erfrecht een zeer minieme plaats toegewezen gekregen.
4
Hoofdstuk II. Begrippen familie en gezin.....................................................................4
Afdeling 1. Familie.............................................................................................................4
Afdeling 2. Gezin................................................................................................................5
Afdeling 3. Samenwonen..................................................................................................6
Afdelibg 4. Gezinsleven.....................................................................................................7
Afdeling 5. Bronnen...........................................................................................................7
Afdeling 1. Begrippen afstamming en ouderschap...........................................................8
Adeling 2. Afstammingsrecht kent twee soorten afstammingsbanden.........................11
De akte van geboorte vermeldt de naam van de vrouw die is bevallen: die vrouw is juridisch
de moeder...................................................................................................................................12
De akte van geboorte vermeldt de naam van de moeder niet, of de akte van geboorte is onjuist:
erkenning of gerechtelijke vaststelling mogelijk.......................................................................12
Geen wettelijke regeling voor draagmoederschap.....................................................................13
De moeder is gehuwd: de echtgenoot is de vader (vaderschapsregel).......................................14
Toepassingsgebied van de vaderschapsregel.........................................................................15
De verschillende situaties waarin artikel 315 BW wordt toegepast en de gevolgen ervan...16
Wettelijke periode en wettelijk tijdstip van verwekking.......................................................17
Wanneer geldt de vaderschapsregel niet?..............................................................................19
Betwisting van de vaderschapsregel..........................................................................................20
Wat?.......................................................................................................................................20
Wie? Wanneer?......................................................................................................................20
Wanneer niet?........................................................................................................................21
Bezit van staat?......................................................................................................................22
De beweerde vader................................................................................................................26
De beweerde meemoeder.......................................................................................................28
Wie niet?................................................................................................................................29
Als de vaderschapsregel niet geldt: spontane erkenning mogelijk............................................32
Wie?.......................................................................................................................................32
Wanneer?...............................................................................................................................32
Wie niet?................................................................................................................................33
Toestemmingen?....................................................................................................................34
Wat als de erkenner gehuwd is?............................................................................................35
Betwisting van de erkenning?................................................................................................35
Als de vaderschapsregel niet geldt en er geen spontane erkenning is: gerechtelijke vaststelling
mogelijk.....................................................................................................................................38
Wie?.......................................................................................................................................39
Wie niet?................................................................................................................................39
Wanneer?...............................................................................................................................39
Vetorecht en verzet?..............................................................................................................39
Hoe?.......................................................................................................................................40
Wat als de vermeende vader gehuwd is?...............................................................................40
Bedenkingen over de grondslagen voor de vaststelling van de afstammingsband..........................42
a) Biogenetische band............................................................................................................... 42
b) Wil........................................................................................................................................ 43
c) Bezit van staat...................................................................................................................... 44
d) Het belang van het kind........................................................................................................ 44
e) Het recht om zijn ouders te kennen........................................................................................ 45
, Afdeling 3. Gevolgen van de vastgestelde afstamming..................................................46
(1) GEZAGSCO-OUDERSCHAP.......................................................................................61
(2) VERBLIJFSCO-OUDERSCHAP....................................................................................62
(3) HOE KOMT DE REGELING TOT STAND BIJ AKKOORD VAN DE OUDERS?...................63
(4) HOE KOMT DE REGELING TOT STAND ALS ER GEEN AKKOORD IS?..........................63
Afdeling 4. Adoptieve of constitutieve afstamming........................................................70
Afdeling 5. Afgesplitste of onvolwaardige afstamming..................................................82
Hoofdstuk IV. Horizontale relaties: feitelijk, wettelijk of huwelijks samenwonen........87
Afdeling 1. Algemeen......................................................................................................87
Afdeling 2. Feitelijk samenwonen...................................................................................87
Afdeling 3. Wettelijk samenwonen.................................................................................89
Afdeling 4. Huwelijks samenwonen................................................................................93
Afdeling 5. Gezinsbescherming in elke relatievorm......................................................100
Afdeling 6. Feitelijke scheiding van gehuwden.............................................................114
Afdeling 7. Echtscheiding..............................................................................................117
Afdeling 8 . Nietigverklaring..........................................................................................141
2
, I. INLEIDING
FamilieR:
Beïnvloeding van de status van de persoon door gezins- en familiale situatie van
een fysieke persoon
Welke rechten en plichten brengt dit met zich mee?
Vb. onderhoudsplicht, ouderlijk geag, echtelijke verplichtingen en
echtscheidingsrecht
Familiaal vermogensR
Hoe beïnvloedt de gezins- en familiale situatie van een persoon zijn
vermogenstoestand
DE FAMILIALE OF GEZINSSITUATIE VAN EEN PERSOON (FAMILIERECHT)
Hoofdstuk I. Overzicht
Familie: de familie als hoeksteen van de MY (traditioneel: BW 1804)
Gezin:
later ingevoerd
= de band die bestaat tussen personen die samenwonen.
De familiale of de gezinssituatie van een persoon wijzigt in de loop van het leven van een
persoon.
Onderscheidt in de familiale en gezinsrelaties tussen
de verticale band of afstammingsrelatie,
o personen van wie een bepaald individu afstamt en naar de personen die
van dit individu afstammen
o wijst op opvolging van generaties
de horizontale band of samenwoningsrelatie.
o persoon met wie een bepaald individu samenwoont, d.w.z. zijn woning
en zijn dagelijks leven deelt
o wijst op de principi
3
, Hoofdstuk II. Begrippen familie en gezin
Afdeling 1. Familie
Familie
Zeer belangrijk begrip in de traditie van het Burgerlijk Wetboek (Code Napoleon
van 1804)
bestaat uit de groep van personen die een band hebben met X, op grond van
verwantschap, aanverwantschap of huwelijk.
De familie wordt altijd bekeken vanuit het standpunt van één enkele persoon.
Iedere persoon heeft zijn eigen familiebanden, die verschillend kunnen zijn van
de familiebanden van zijn familieleden.
Verwantschap is een complexe band, die twee lijnen kent:
de rechte lijn:
o verbindt alle personen die van elkaar afstammen
o = afstammingsband (één van de mogelijke verwantschapsbanden)
o Opgaande of nederdalende lijn
de zijlijn.
o Verbindt alle personen die een gemeenschappelijke stamouder hebben
o Stammen niet rechtstreeks van elkaar af
Nog dikwijls (ook door de wetgever) aangeduid met de term bloedverwantschap.
veronderstelt bloedband/ genetische band
Maar dat is al lang niet meer altijd het geval. Tussen een adoptieve vader en zijn
adoptieve zoon bestaat een afstammingsband, maar geen genetische band.
Dus verwantschapsband zonder genetische of bloedband, zodat het beter zou zijn
om niet te spreken van bloedverwantschap.
Aanverwantschap: kent twee componenten.
band tussen een persoon en de verwanten van zijn echtgenoot.
band tussen een persoon en de echtgenoot van zijn verwanten.
Beide zijn aanverwantschapsbanden. In de omgangstaal spreekt men van
‘schoonfamilie’.
Het huwelijk is de band die X met zijn echtgenoot verbindt.
geen (bloed)verwanten en geen aanverwanten.
In BW van 1804 werd de echtgenoot niet als een familielid behandeld, en had hij
dus Bijvoorbeeld in het erfrecht een zeer minieme plaats toegewezen gekregen.
4
