Samenvatting Praktische Economie - MAX 4: Heden, verleden en toekomst leerjaar 4/5/6 vwo - Economie

Module 4
Heden, verleden en toekomst
Hoofdstuk 1 – De prijs van tijd
Leerdoelen
 Je kunt de invloed bepalen van de individuele prijs van tijd en de rente op
de beslissing om te sparen of te lenen
 Je kunt het officiële inflatiecijfer berekenen.
 Je kunt rekenen met indexcijfers en met nominale en reële waarden, zoals
de nominale en reële rente
§1
- Produceren kost tijd: een bepaalde tijdsduur komt overheen met een
bepaalde productie
- Consumeren kost tijd: Genieten van een pretpark, lekker eten etc..
Tijd heeft een prijs omdat tijd van waarde is. We maken onderscheidt tussen
de algemene of marktprijs van tijd of de individuele prijs van tijd.

Algemene of marktprijs van tijd Individuele prijs van tijd
Tijd van prijs is voor iedereen gelijk. Verschilt van persoon tot persoon en
hangt af van iemands tijdsvoorkeur.
Is gelijk aan de rente.


- De vermogensmarkt is de plek waar vraag en aanbod van geld
samenkomen.
- De reporente is de rente waartegen banken geld kunnen lenen bij de
centrale bank.
- Banken krijgen een lagere rente (deposito-rente) als ze hun eigen geld bij
de centrale bank stallen.
- Rente is een beloning voor het risico dat je neemt bij het uitlenen van geld.
Vermogensmarkt; waar mensen en bedrijven die geld willen lenen
samenkomen met mensen en bedrijven die geld willen uitlenen.
Hoe wordt de rente bepaald? De rente (dat is wat je betaalt om geld te
lenen, of wat je krijgt als je geld uitleent) wordt voor een groot deel beïnvloed
door de reporente. Dit is een belangrijke rente die wordt bepaald door de
centrale bank (zoals De Nederlandsche Bank in Nederland).
 Wat is de reporente? Dit is de minimale rente waartegen gewone
banken geld kunnen lenen bij de centrale bank. Bijvoorbeeld, als een bank
extra geld nodig heeft om uit te lenen aan bedrijven of klanten, kunnen ze
dit doen tegen de reporente.
Wat is een depositorekening?
 Grote banken zoals Rabobank, ING of ABN AMRO hebben een speciale
bankrekening bij de centrale bank. Deze rekening heet een
depositorekening. Als banken geld op die rekening zetten, krijgen ze

, daarover een kleine vergoeding, de deposito-rente. Deze vergoeding is
altijd lager dan de reporente.


§2
- De rente maakt ruilen over de tijd mogelijk. Er is sprake van
intertemporele ruil.
- Nu iets opofferen voor later: Bijvoorbeeld sparen of studeren (je leert nu
zodat je later een beter inkomen hebt).
- Later iets opofferen voor nu: Bijvoorbeeld lenen (je geeft in de toekomst
geld terug om nu iets te kunnen betalen).
Sparen of lenen?

Sparen Lenen
Doe je als de rente hoger is dan het Doe je als het voordeel van nu
ongemak van nu niet uitgeven. uitgeven groter is dan de nadelen
van de rente betalen.


De individuele prijs van tijd verschilt per persoon en hangt af van hoe
geduldig of ongeduldig iemand is. Het gaat om hoeveel iemand bereid is te
betalen of op te geven om iets nu te hebben in plaats van later.
 Ongeduldige mensen: Willen dingen zo snel mogelijk hebben en hebben
een hoge prijs van tijd. Ze sparen minder, omdat ze liever meteen
genieten.
 Geduldige mensen: Kunnen wachten en hebben een lage prijs van tijd. Zij
sparen vaker, omdat ze het niet erg vinden om te wachten.
 Voor risico-averse mensen is wachten vaak moeilijk, omdat ze niet zeker
weten of het in de toekomst nog zin heeft. Bijvoorbeeld, iemand wil nu al
een nieuwe jas kopen omdat hij bang is dat zijn maat later uitverkocht is.
→ Ze kopen sneller en sparen minder.
 Hoe belangrijk een product is, beïnvloedt ook de prijs van tijd. Als je dorst
hebt, wil je snel water drinken (hoge prijs van tijd). Maar voor een nieuwe
T-shirt kun je wel wachten (lage prijs van tijd).
Intertemporele substitutie betekent dat je consumptie verschuift in de tijd: nu
sparen voor later, of nu lenen om eerder te consumeren. Dit geldt niet alleen
voor consumenten, maar ook voor bedrijven (die investeren met geleend geld) en
overheden (die geld lenen of sparen afhankelijk van hun beleid). Of je spaart of
leent, hangt af van hoe je de "prijs van tijd" ervaart en van de rentekosten.

Ondernemingen Overheid
Bedrijven lenen geld om te investeren Als een overheid meer uitgeeft dan ze
in dingen zoals fabrieken of machines. aan belasting ontvangt, leent ze geld.
Ze hopen hiermee in de toekomst Dit heet een staatsschuld
winst te maken, waarmee ze de lening
kunnen terugbetalen
bedrijven wachten met investeren In andere jaren, als er meer belasting
totdat ze genoeg eigen geld hebben. binnenkomt, lost de overheid die