Toetsdoelen Oude Testament
Thora
Thora & Leiderschap
Koningsgeschiedenis
Wijsheid en Psalmen
Profeten
Post-exilisch
Didactische verwerking;schrijven en inleveren opdracht (essay)
Hoofdonderwerpen van de onderwijseenheid
1. Thora & bijbelse geschiedschrijving
2. Thora & leefregels en wetten
3. Koningsgeschiedenis & reflectie
4. Psalmen Wijsheid
5. Profeten en profetie
6. Na-exilische periode
Deelonderwerpen per hoofdonderwerp
1a. Genesis
1b. Exodus
1c. Leviticus
2a. Numeri & Deuteronomium
2b. Jozua
2c. Rechters & Ruth & 1 Samuel
3a. 1 & 2 Samuel
3b. 1 & 2 Koningen
3c. 1 & 2 Kronieken
4a. Psalmen
,4b. Spreuken
4c. Job
4d. Prediker
5a. Jesaja
5b. Jeremia
5c. Ezechiel
5d. kleine profeten
6a. Ezra
6b. Nehemia
6c. Ester
Leerdoelen per hoofd- of deelonderwerp
1a1 De structuur van het boek Genesis weergeven.
Literatuur: In Ontmoeting met het OT, p. 103-117
Globale indeling
Genesis 1:11:26 Oergeschiedenis (stopt bij toren van Babel*)
Genesis 11:26-50:26 Geschiedenis van de aartsvaders
*Kleine noot bij de Toren van Babel: de mens zelf die naar de hemel probeert op te klimmen, dit
ontstaat in een chaos, het lukt de mens niet. God kwam vanuit de hemel naar de aarde.
Preciezere Indeling ‘over het goede
leven en zonde’
Gen. 1-3 Eden paradijs: alles was goed
Gen 4:1-6:8 Tussen Eden en zondvloed (schaamte,
moord, straf)
Gen. 6:9-11:26 Zondvloed → roeping van Abraham (zonde
binnen de perken houden)
Gen. 11:27-50:26 Zegen van God als tegenhanger van de
zonde
Gen 12-25 Roeping en verdere leven van Abraham
Gen 26, 27 Isaak
, Gen 27-50 Jacobscyclus (Jakob en zijn zonen)
Toledoth-formule in Genesis
Genesis 2:4 laat de historiciteit van Genesis zien.
In Genesis 2:4 ‘Dit is wat uit de hemel en aarde voortkwam’ staat in de grondtaal Hebreeuws
‘Toledoth’. Deze formule komt op verschillende plekken in Genesis terug. Dit woord betekent
deze uitdrukking zoiets als geslachten, geschiedenissen etc. Het heeft iets van een afsluitende
én inleidende formule. Het is een ‘schakelformule’. (Een soort knooppunt tussen ieder
verhaal, ze zijn aan elkaar verbonden). De formulering kan je helpen om de structuur van
Genesis te begrijpen en laat zien dat de schrijver niet zomaar is gaan schrijven.
- In Genesis komen 11 Schakelformules voor → Genesis in 12 delen
- 6 formules in ‘oergeschiedenis’ (Gen. 1-11)
- 3x Adam, 3x Noach
- 2:4, 5:1, 6:9, 10:1, 11:10
- 6 formules ‘geschiedenis aartsvaders’
- Abraham 3x, Jacob 3x
- 11:27, 25:12, 25:19, 36:1, 36:9 en 37:2.
- Genesis staat in het verband van de eerste 5 boeken van Mozes, de Pentateuch. Die
kan je niet los van elkaar zien.
De formule komt namelijk ook terug in Numeri 3:1 ‘Dit zijn de Toledoth van Aaron en Mozes’
(ontstaan van het gezalfde priesterschap)‘
Ruth 4:18 ‘Dit zijn de Toledoth van Perez (→ gezalfde koningschap van David’)
NT: Mattheüs 1 wortelt in de Joodse traditie en begint met het geslacht van Jezus de Gezalfde. ‘Dit
is de lijst, Toledoth, van de nakomelingen van Abram)
Symmetrie van de scheppingsdagen
Dag 1 Licht Dag 4 Hemellichamen
Dag 2 Zee en uitspansel Dag 5 Waterdieren en vogels
Dag 3 Vruchtbare aarde Dag 6 Schepselen om de vruchtbare aarde te bewonen
Dag 7 Rustdag
In onze tijd zijn wij soms bezig met problemen die niet de focus zijn van de schrijver. Vb.: de
schrijver heeft niet willen benadrukken dat de schepping in 7x 24 uur gebeurde. Het boek
Genesis is met uiterste symmetrie en poëzie geschreven, met een bepaalde opbouw en lijn
, naar het NT.
1a2 De verbond-sluitingen en de daarbij behorende beloften in Genesis beschrijven en
nauwkeurig onderscheiden.
Genesis 3:15 Moederbelofte
Genesis 9:9 Noachitisch verbond
Genesis 12 Roeping Abraham en landbelofte
Genesis 15 Belofte nageslacht aan Abraham (bloedstraat als bezegeling)
Genesis 17 Verbondssluiting met Abraham (zie vers 12b, middelste van de 7!)
Dit wordt herhaalt aan Jacob (28) en Jozef (48 en 50)
Exodus 19 Mozaïsch verbond
2 Samuel 7 Davidisch verbond
Lukas 22:20 Nieuwe verbond
Wat belooft God hier?
Wat is de concrete aanleiding?
Aan wie is de belofte?
Tot hoever strekt de belofte zich uit?
Wat wordt er van de mens gevraagd?
Vraag: Welke rode draad zie jij in deze verbonden?
1b1 De kernmomenten van de geschiedenis van de uittocht en de betekenis van het Pascha
Literatuur: Jozefverhaal (Genesis): In Ontmoeting, 89-101 en How to read, 49-62, Genesis 37-50
Uittocht en wetgeving (exodus en Numeri) : Ex 1-20 en In Ontmoeting, 103-154
De uittocht en betekenis van het Pascha
● Het boek Exodus beschrijft hoe God Israël uit Egypte en door de woenstijn leidde naar
de berg Sinaï. Daar kregen ze de wet van God. De Tien Geboden vormden de grondslag
van het verbond op de Sinaï.
● Het Pascha was door God ingesteld als blijvende herinnering aan de bevrijding van de
Israëlieten uit de slavernij in Egypte.
● Christus’ leven, sterven en opstanding vindt als reddingsoperatie zijn parallel in de
uittocht van Egypte. Het boek Exodus is theologisch gezien van groot belang vanwege
Thora
Thora & Leiderschap
Koningsgeschiedenis
Wijsheid en Psalmen
Profeten
Post-exilisch
Didactische verwerking;schrijven en inleveren opdracht (essay)
Hoofdonderwerpen van de onderwijseenheid
1. Thora & bijbelse geschiedschrijving
2. Thora & leefregels en wetten
3. Koningsgeschiedenis & reflectie
4. Psalmen Wijsheid
5. Profeten en profetie
6. Na-exilische periode
Deelonderwerpen per hoofdonderwerp
1a. Genesis
1b. Exodus
1c. Leviticus
2a. Numeri & Deuteronomium
2b. Jozua
2c. Rechters & Ruth & 1 Samuel
3a. 1 & 2 Samuel
3b. 1 & 2 Koningen
3c. 1 & 2 Kronieken
4a. Psalmen
,4b. Spreuken
4c. Job
4d. Prediker
5a. Jesaja
5b. Jeremia
5c. Ezechiel
5d. kleine profeten
6a. Ezra
6b. Nehemia
6c. Ester
Leerdoelen per hoofd- of deelonderwerp
1a1 De structuur van het boek Genesis weergeven.
Literatuur: In Ontmoeting met het OT, p. 103-117
Globale indeling
Genesis 1:11:26 Oergeschiedenis (stopt bij toren van Babel*)
Genesis 11:26-50:26 Geschiedenis van de aartsvaders
*Kleine noot bij de Toren van Babel: de mens zelf die naar de hemel probeert op te klimmen, dit
ontstaat in een chaos, het lukt de mens niet. God kwam vanuit de hemel naar de aarde.
Preciezere Indeling ‘over het goede
leven en zonde’
Gen. 1-3 Eden paradijs: alles was goed
Gen 4:1-6:8 Tussen Eden en zondvloed (schaamte,
moord, straf)
Gen. 6:9-11:26 Zondvloed → roeping van Abraham (zonde
binnen de perken houden)
Gen. 11:27-50:26 Zegen van God als tegenhanger van de
zonde
Gen 12-25 Roeping en verdere leven van Abraham
Gen 26, 27 Isaak
, Gen 27-50 Jacobscyclus (Jakob en zijn zonen)
Toledoth-formule in Genesis
Genesis 2:4 laat de historiciteit van Genesis zien.
In Genesis 2:4 ‘Dit is wat uit de hemel en aarde voortkwam’ staat in de grondtaal Hebreeuws
‘Toledoth’. Deze formule komt op verschillende plekken in Genesis terug. Dit woord betekent
deze uitdrukking zoiets als geslachten, geschiedenissen etc. Het heeft iets van een afsluitende
én inleidende formule. Het is een ‘schakelformule’. (Een soort knooppunt tussen ieder
verhaal, ze zijn aan elkaar verbonden). De formulering kan je helpen om de structuur van
Genesis te begrijpen en laat zien dat de schrijver niet zomaar is gaan schrijven.
- In Genesis komen 11 Schakelformules voor → Genesis in 12 delen
- 6 formules in ‘oergeschiedenis’ (Gen. 1-11)
- 3x Adam, 3x Noach
- 2:4, 5:1, 6:9, 10:1, 11:10
- 6 formules ‘geschiedenis aartsvaders’
- Abraham 3x, Jacob 3x
- 11:27, 25:12, 25:19, 36:1, 36:9 en 37:2.
- Genesis staat in het verband van de eerste 5 boeken van Mozes, de Pentateuch. Die
kan je niet los van elkaar zien.
De formule komt namelijk ook terug in Numeri 3:1 ‘Dit zijn de Toledoth van Aaron en Mozes’
(ontstaan van het gezalfde priesterschap)‘
Ruth 4:18 ‘Dit zijn de Toledoth van Perez (→ gezalfde koningschap van David’)
NT: Mattheüs 1 wortelt in de Joodse traditie en begint met het geslacht van Jezus de Gezalfde. ‘Dit
is de lijst, Toledoth, van de nakomelingen van Abram)
Symmetrie van de scheppingsdagen
Dag 1 Licht Dag 4 Hemellichamen
Dag 2 Zee en uitspansel Dag 5 Waterdieren en vogels
Dag 3 Vruchtbare aarde Dag 6 Schepselen om de vruchtbare aarde te bewonen
Dag 7 Rustdag
In onze tijd zijn wij soms bezig met problemen die niet de focus zijn van de schrijver. Vb.: de
schrijver heeft niet willen benadrukken dat de schepping in 7x 24 uur gebeurde. Het boek
Genesis is met uiterste symmetrie en poëzie geschreven, met een bepaalde opbouw en lijn
, naar het NT.
1a2 De verbond-sluitingen en de daarbij behorende beloften in Genesis beschrijven en
nauwkeurig onderscheiden.
Genesis 3:15 Moederbelofte
Genesis 9:9 Noachitisch verbond
Genesis 12 Roeping Abraham en landbelofte
Genesis 15 Belofte nageslacht aan Abraham (bloedstraat als bezegeling)
Genesis 17 Verbondssluiting met Abraham (zie vers 12b, middelste van de 7!)
Dit wordt herhaalt aan Jacob (28) en Jozef (48 en 50)
Exodus 19 Mozaïsch verbond
2 Samuel 7 Davidisch verbond
Lukas 22:20 Nieuwe verbond
Wat belooft God hier?
Wat is de concrete aanleiding?
Aan wie is de belofte?
Tot hoever strekt de belofte zich uit?
Wat wordt er van de mens gevraagd?
Vraag: Welke rode draad zie jij in deze verbonden?
1b1 De kernmomenten van de geschiedenis van de uittocht en de betekenis van het Pascha
Literatuur: Jozefverhaal (Genesis): In Ontmoeting, 89-101 en How to read, 49-62, Genesis 37-50
Uittocht en wetgeving (exodus en Numeri) : Ex 1-20 en In Ontmoeting, 103-154
De uittocht en betekenis van het Pascha
● Het boek Exodus beschrijft hoe God Israël uit Egypte en door de woenstijn leidde naar
de berg Sinaï. Daar kregen ze de wet van God. De Tien Geboden vormden de grondslag
van het verbond op de Sinaï.
● Het Pascha was door God ingesteld als blijvende herinnering aan de bevrijding van de
Israëlieten uit de slavernij in Egypte.
● Christus’ leven, sterven en opstanding vindt als reddingsoperatie zijn parallel in de
uittocht van Egypte. Het boek Exodus is theologisch gezien van groot belang vanwege
