Samenvatting - goederenrecht

S5 – goederenrecht: vruchtgebruik

1 Situering – rechtsbronnen
Zakelijke hoofdrechten Zakelijke zekerheden
Betreffen het goed zelf Betreffen de geldwaarde vh goed
 Verlenen ad titularis een rechtstreekse  Vormen een accessorium (bijzaak) v/e
zeggenschap over het goed zelf schuldvordering
 Met variabele draagwijdte ifv het soort  Waarborgen deze schuldvordering &
van zakelijk hoofdrecht bieden voorrang op andere SEs in
‘samenloopsituaties’
 Doorbreken het beginsel vd gelijkheid
vd SE’s
 Eigendomsrecht = meest volkomen  Voorrechten
zakelijk hoofdrecht (ruimste  Pand
zeggenschap) (art. 3.3, 2e lid BW)  Hypotheek
 Mede-eigendom = variant v  Retentierecht
eigendomsrecht met eigen kenmerken (art. 3.3, 4e lid BW)
(art. 3.3, 2 lid BW)
e


 Zakelijke gebruiksrechten = zakelijke
hoofdrechten met minder omvangrijke
zeggenschap (vruchtgebruik,
opstalrecht, erfpacht,
erfdienstbaarheden) (art. 3.3, 3e lid BW)




2 Begrippen en belang v vruchtgebruik
Volle eigendom: volle eigenaar heeft alle attributen (aspecten) vh eigendomsrecht

 Vruchtgebruik: vruchtgebruiker is de pers die kan genieten vd ‘vruchten’ vh goed en
het recht tot ‘gebruik’ heeft vh goed
o Art. 3.138 BW: vruchtgebruik is het recht om v/e goed, waarvan een ander de
blote eigendom heeft, tijdelijk het gebruik & genot te hebben, zoals een
voorzichtigheid en redelijk pers, in overeenstemming met de bestemming v dat
goed en met de verplichting om het goed bij het einde vh vruchtgebruik terug te
geven
 Blote eigendom: blote eigenaar blijft tijdens duur VG eigenaar, maar zijn
eigendomsrecht is beperkt
o Recht v gebruik & genot => vruchtgebruiker
o Behoud recht v beschikking:
 Enkel over de blote eigendom & derde-verkrijger zal het VG moeten
respecteren (‘volgrecht’)
 Verkoop volle eigendom: enkel met instemming vruchtgebruiker

Bv: Jan schenkt huis aan dochter maar behoud VG, jan (= VGer) hij mag daarin wonen &
verhuren, lisa (= blote eigenaar) zij bezit het huis maar kan er niet in wonen / verhuren zolang
Jan het vruchtgebruik heeft
 dochter wordt volle eigenaar bij overlijden of als Jan afstand doet vh VG

,  erfrecht

 successieplanning

Erfrecht: vader overlijdt & laat zn huis na: volgens testament – echtgenote krijgt VG & is
volle eigenaar + kinderen krijgen de blote eigendom  vrouw mag daar wonen & verhuren
(gebruik en genot) – kinderen worden volle eigenaar als moeder overlijdt

Successieplan: A & B schenken blote eigendom v hun vakantiehuis aan hun kinderen, maar
behouden het VG – hierdoor kunnen ze het huis blijven gebruiken & inkomsten uit verhuur
ontvangen. Deze constructie vermindert de erfbelasting voor hun kinderen, aangezien bij A en
B’s overlijden alleen de waarde vd blote eigendom belast wordt


3 Kenmerken v vruchtgebruik
3.1 Zakelijk recht (art. 3.3 BW)

 huur

 Huurder heeft ook recht op gebruik v/e goed, maar dit is een persoonlijk recht (tav de
verhuurder), géén recht op het goed zelf
 VG kan bewust (gewild) ih leven worden geroepen, maar ook ontstaan krachtens de
wet (bv: erfrecht) <> huur is een contractuele relatie

Gevolg:
 bv: volgrecht: VG blijft bestaan (‘volgt het goed’) bij verkoop BE aan een derde

3.2 Op andermans goed (van BE) (art. 3.138 BW)

 Tussen vruchtgebruiker-blote eigenaar bestaan géén mede-eigendom of
onverdeeldheid
 Vruchtgebruiker & blote eigenaar hebben verschillende – complementaire – rechten op
het goed
 Noch vruchtgebruiker, noch blote eigenaar kan verdeling vorderen (wel omzetting)

3.3 Tijdelijk recht (art. 3.141 BW)

 Duur = bepaald of onbepaald
 Persoonsgebonden
 Dwingende max termijn: 99 jaar
o Langere termijn mogelijk bij langere levensduur vd natuurlijke persoon-
vruchtgebruiker (zelden)
 Absolute grens
o Overlijden natuurlijke pers-vruchtgebruiker
o Faillietverklaring of ontbinding rechtspers-vruchtgebruiker
(zelfs al is de bepaalde duur vh VG op dat ogenblik nog niet verstreken)
 Dwingend recht: geen contractuele afwijking mogelijk
o Reden: wetgever wil geen eeuwigdurende opsplitsingen vh eigendomsrecht