Psychodiagnostiek
HC 1
Leerdoelen voor kennistoets
Laten zien hoe beoordelingen en beslissingen tot stand komen.
De kwaliteitseisen van psychodiagnostische instrumenten hanteren.
Beschrijven hoe een intakegesprek en probleemanalyse zijn opgebouwd.
Signaleren van factoren buiten de kandidaat en psychodiagnostische instrumenten om
goede beslissingen over en voor de cliënt te kunnen nemen.
Begrippen uit het hypothesetoetsend mode=fl interpreteren.
Testresultaten scoren en interpreteren.
Betekenisvolle conclusies trekken uit testscores.
Psychodiagnostische rapportages schetsen.
De historische ontwikkeling en diffuse belangen van de psychodiagnostiek schetsen.
Inleiding
Psychologisch onderzoek en assessment zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij.
Belangrijke beslissingen over mensen worden steeds meer gebaseerd op de uitkomsten van
onderzoek met gedegen professionele instrumenten.
Methoden
Drie methoden die we samen aanduiden met de term psychodiagnostiek in dit boek:
– Interviews
– Psychologische testen
– Observatietechnieken
Waar wordt gebruik gemaakt van psychodiagnostiek?
bij sollicitatieprocedures
• op de werkvloer
• bij scholing van zowel kinderen als volwassenen
• in de gezondheidszorg
• in de marketing
• in de jeugdzorg
• bij matching van partners
• bij bestrijding van criminaliteit.
Besliskunde
Theorieën over besliskunde leren ons hoe beoordelingen en beslissingen tot stand komen
,• In elk voorspellingsproces spelen twee variabelen een hoofdrol
– Een beoordelingsmoment nu test
– Een beoordelingsmoment in de toekomst criterium
• Mate van overeenstemming zegt iets over de kwaliteit van de test predictieve validiteit
Besliskundematrix
False negative – Valid positive
Valid Negative- False positive
Besliskundematrix
Valid positives Voorspelling positief, bleek later ook waar
• False positives Voorspelling positief, bleek niet waar
• Valid negatives Voorspelling negatief, bleek waar
• False negatives Voorspelling negatief, bleek niet waar
Correlatie
- De correlatiecoëfficiënt geeft de sterkte van een relatie tussen twee variabelen aan
- Ligt tussen de 0 (geen verband) en (-)1 (perfect verband)
- In de menswetenschappen tref je geen perfecte relaties aan
Puntenwolk
Stel, deze correlatiecoëfficiënt is 0.7
Iemand die hoog scoort op een IQ test heeft waarschijnlijk een hogere toetsscore
Maar ook andere factoren spelen een rol
Correlatie versus causaliteit
Meer brandweermannen > meer brand
Meer ooievaars > meer kinderen
, Veel voorkomende beoordelingsfouten
Structurele mankementen in de manier waarop we tot inschattingen en voorspellingen
komen
• Meest voorkomende fouten:
1. Verstandige fouten
2. Overschatten van specifieke kansen
3. Beschikbaarheidsheuristiek
4. Regressie naar het gemiddelde
5. Eerste en laatste indruk
6. Voorbarige reductie van cognitieve dissonantie
1. Verstandige fouten
aftestgrens naar links
Loop je weg als je een gewapend persoon ziet?
De kans dat deze persoon schiet is klein maar je besluit toch weg te rennen.
Oftewel, de grote kans op false positieve neem je voor lief
1. Verstandige fouten
aftestgrens naar rechts
Het aantal kandidaten dat solliciteert op een functie is heel groot
Je besluit een hele strenge procedure in te richten
Oftewel, de grote kans op het afwijzen van kandidaten die wel geschikt zouden zijn geweest
(false negatives) neem je voor lief
Overweging Studieadvies
Wat is erger? – Meer naar links, meer False positives
>Student krijgt positief advies maar haalt P niet in 1 jaar
– Meer naar rechts, meer False negatives
>Student krijgt negatief advies maar zou P wel in 1 jaar gehaald hebben
2. Overschatten van specifieke kansen
- Klaas is een zeer intelligentie jongen. Hij houdt ervan om abstracte problemen op te
lossen. Op sociaal vlak is hij minder sterk ontwikkeld.
- Studeert Klaas psychologie of natuurkunde?
- Veel meer mensen studeren psychologie dan natuurkunde
- Kansen worden genegeerd, men gaat af op wat intuïtief logisch lijkt
HC 1
Leerdoelen voor kennistoets
Laten zien hoe beoordelingen en beslissingen tot stand komen.
De kwaliteitseisen van psychodiagnostische instrumenten hanteren.
Beschrijven hoe een intakegesprek en probleemanalyse zijn opgebouwd.
Signaleren van factoren buiten de kandidaat en psychodiagnostische instrumenten om
goede beslissingen over en voor de cliënt te kunnen nemen.
Begrippen uit het hypothesetoetsend mode=fl interpreteren.
Testresultaten scoren en interpreteren.
Betekenisvolle conclusies trekken uit testscores.
Psychodiagnostische rapportages schetsen.
De historische ontwikkeling en diffuse belangen van de psychodiagnostiek schetsen.
Inleiding
Psychologisch onderzoek en assessment zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij.
Belangrijke beslissingen over mensen worden steeds meer gebaseerd op de uitkomsten van
onderzoek met gedegen professionele instrumenten.
Methoden
Drie methoden die we samen aanduiden met de term psychodiagnostiek in dit boek:
– Interviews
– Psychologische testen
– Observatietechnieken
Waar wordt gebruik gemaakt van psychodiagnostiek?
bij sollicitatieprocedures
• op de werkvloer
• bij scholing van zowel kinderen als volwassenen
• in de gezondheidszorg
• in de marketing
• in de jeugdzorg
• bij matching van partners
• bij bestrijding van criminaliteit.
Besliskunde
Theorieën over besliskunde leren ons hoe beoordelingen en beslissingen tot stand komen
,• In elk voorspellingsproces spelen twee variabelen een hoofdrol
– Een beoordelingsmoment nu test
– Een beoordelingsmoment in de toekomst criterium
• Mate van overeenstemming zegt iets over de kwaliteit van de test predictieve validiteit
Besliskundematrix
False negative – Valid positive
Valid Negative- False positive
Besliskundematrix
Valid positives Voorspelling positief, bleek later ook waar
• False positives Voorspelling positief, bleek niet waar
• Valid negatives Voorspelling negatief, bleek waar
• False negatives Voorspelling negatief, bleek niet waar
Correlatie
- De correlatiecoëfficiënt geeft de sterkte van een relatie tussen twee variabelen aan
- Ligt tussen de 0 (geen verband) en (-)1 (perfect verband)
- In de menswetenschappen tref je geen perfecte relaties aan
Puntenwolk
Stel, deze correlatiecoëfficiënt is 0.7
Iemand die hoog scoort op een IQ test heeft waarschijnlijk een hogere toetsscore
Maar ook andere factoren spelen een rol
Correlatie versus causaliteit
Meer brandweermannen > meer brand
Meer ooievaars > meer kinderen
, Veel voorkomende beoordelingsfouten
Structurele mankementen in de manier waarop we tot inschattingen en voorspellingen
komen
• Meest voorkomende fouten:
1. Verstandige fouten
2. Overschatten van specifieke kansen
3. Beschikbaarheidsheuristiek
4. Regressie naar het gemiddelde
5. Eerste en laatste indruk
6. Voorbarige reductie van cognitieve dissonantie
1. Verstandige fouten
aftestgrens naar links
Loop je weg als je een gewapend persoon ziet?
De kans dat deze persoon schiet is klein maar je besluit toch weg te rennen.
Oftewel, de grote kans op false positieve neem je voor lief
1. Verstandige fouten
aftestgrens naar rechts
Het aantal kandidaten dat solliciteert op een functie is heel groot
Je besluit een hele strenge procedure in te richten
Oftewel, de grote kans op het afwijzen van kandidaten die wel geschikt zouden zijn geweest
(false negatives) neem je voor lief
Overweging Studieadvies
Wat is erger? – Meer naar links, meer False positives
>Student krijgt positief advies maar haalt P niet in 1 jaar
– Meer naar rechts, meer False negatives
>Student krijgt negatief advies maar zou P wel in 1 jaar gehaald hebben
2. Overschatten van specifieke kansen
- Klaas is een zeer intelligentie jongen. Hij houdt ervan om abstracte problemen op te
lossen. Op sociaal vlak is hij minder sterk ontwikkeld.
- Studeert Klaas psychologie of natuurkunde?
- Veel meer mensen studeren psychologie dan natuurkunde
- Kansen worden genegeerd, men gaat af op wat intuïtief logisch lijkt
