KWALITEIT VAN LEVEN BIJ PERSONEN MET GEDRAGS-
EN EMOTIONELE PROBLEMEN
HOOFDSTUK 1: TERMINOLOGIE, CLASSIFICATIE EN DIAGNOSTIEK
1.1 INLEIDING
MEER GEDRAGSPROBLEMEN?
- Zijn er meer gedragsproblemen dan vroeger?
o Pesten = ook een gedragsprobleem
- Wat zijn dan de oorzaken
o Ouders?
- Welke ondersteuning komt er?
WIE IS DE GEDRAGSGESTOORDE?
- Vragen aan de jongeren zelf
- Hoe wij over kinderen praten heeft ook invloed op hoe ze naar zichzelf kijken
- Wat is de impact van een Label?
o ADHD is ontwikkelingsstoornis maar heeft ook invloed van gedragsstoornissen
1.2 TERMINOLOGIE EN DEFINIËRING
WHAT’S IN A NAME?
Kinderen/jongeren met gedrags-en emotionele problemen:
Gedrags en emotionele problemen = kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen
gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale emoties vertonen, afgezien van ernst, oorzaak of
context van het gedrag of de emotie
- Storend gedrag = externaliserend
o Schoppen slaan
o Klikken met stylo
o Kind die niet stilzit op zen stoel
= probleemgedrag
- Emotionele problemen = internaliserend
o Depressie
o Angsten
o Je niet goed in je vel voelen
Onderscheid maken op basis van ernst van probleem:
- Lichte problemen
- Tijdelijke problemen
o Voorbijgaande aard
o Bv: pubers kunnen heel opstandig zijn, is normaal is gebonden aan de leeftijd
1
, o Bv: wanneer een broer of zus geboren wordt à terug in bed plassen à door aanpassing
gezinssituatie
- Leeftijdsgebonden problemen
o Eigen aan leeftijd
- Frequentie van problemen
o Sommige problemen zijn eenmalig andere zijn dagelijks
- Contextgebonden problemen
o Gedrag veranderd door verandering in de context
o Bv: in 1 klas heel goed meerwerken en in een andere klas voor heel veel problemen
zorgen
- Ernstige problemen à gedrags-en emotionele problemen
o Heel vaak voorkomen
o Ernstig
o Niet contextgebonden
o Chronisch = van lange duur
o Vaak samen met andere problemen
Verschil tussen G en E probleem en stoornis:
G en E problemen G en E stoornissen
Lichte, tijdelijke problemen Enstige problemen
Vb: broer/zus is geboren à woedebuien
Contextgebonden Minder contextgebonden
Vb: Enkel bij ouder of leerkracht
Leeftijdsgebonden Blijvend
Vb: peuterpuberteit
Korte duur Langere duur
Alle GS zijn GP, maar niet alle GP zijn GS!!!
Gedrags-en emotionele problemen = in bredere zin à overkoepelende term
Gedrags-en emotionele stoornis = specifiek
2
,CONTEXT
- Interactie tussen ouder/opvoeder en kind
o Het is een wisselwerking tussen de 2
- Kinderen hebben nood aan pedagogische noden à Ouders gaan pedagogische steun bieden
o Deze moeten op elkaar inspelen
GEDRAGS-EN EMOTIONELE STOORNIS ≠ ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Gedrags-en emotionele stoornis Ontwikkelingsstoornis
Stoornis in het gedrag of emotie Belemmering in de normale ontwikkeling omwille
van een aandoening
Voorbeeld: Voorbeeld:
ODD = oppositionele-opstandige stoornis Aangeboren verstandelijke beperking
CD = normoverschrijdend gedragsstoornis ASS
ADHD
Leerstoornissen
Vaak bijkomende gedragsPROBLEMEN
AANDACHTSPUNTEN BIJ HET DEFINIËREN VAN PROBLEEMGEDRAG (2)
1) Geen eenduidige criteria
o Het zijn gedragingen/emoties van
§ Een welbepalend kind
§ Die op een welbepalend moment in de tijd
§ Door welbepaalde personen uit de omgeving van het kind
§ In een welbepaalde socio-economische en culturele context als storend,
ongewenst of ongewoon worden genoemd
2) Ontwikkelingsperspectief
o Gedrag en een kind ontwikkelt zich en veranderd op een bepaalde leeftijd
3) Continuümgedachte
o Kijken naar hoe vaak komt het voor
o Hoelang houdt dat gedrag aan
4) Context
o Waar vindt het gedrag plaats?
§ In 1 context
§ Of in meerdere
5) Informant
o Wie zegt dat het kind problemen heeft?
3
, DEFINITIE PROBLEEMGEDRAG
“We spreken van probleemgedrag als ouders, leerkrachten en andere personen dit gedrag
beschouwen als strijdig met de door hen en de samenleving gehanteerde normen en regels en/of
wanneer deskundigen dit gedrag als problematisch beoordelen op basis van valide kenmerken
inzake psychische (on)gezondheid.”
- Probleem is een oordeel dat je schept over een bepaald gedrag
- Welke waarden en normen vind je zelf belangrijk
- Ook in onze samenleving worden dingen vastgelegd door de strafwet
- Vallide
o Effectieve kenmerken à diagnose
TWEE SOORTEN PROBLEEMGEDRAG
Externaliserend Internaliserend
Storend gedrag Emotionele problemen
Sterke ongeremdheid Sterke geremdheid
Voornamelijk op de buitenwereld gericht Gericht op de eigen persoon of weg van de
buitenwereld
Agressie Angstig
Hyperactiviteit Teruggetrokken
Ongehoorzaamheid Gedrag
Impulsiviteit Verlegenheid
Liegen Depressie
Stelen Gevoelens van eenzaamheid
Vandalisme Huilen
Weglopen
ODD = oppositioneel-opstandige stoornis Depressieve stoornis
CD= normoverschrijend-gedragsstoornis Angststoornis
1.3 CLASSIFICATIE
CLASSIFICATIE
Classificatie = het systematisch ordenen en groeperen van problemen op basis van gelijke
eigenschappen en onderlinge relaties
- Zoeken naar gemeenschappelijke taak
o Om te communiceren met ouders, collega’s, …
o Belangrijk voor diagnose en behandeling
4
EN EMOTIONELE PROBLEMEN
HOOFDSTUK 1: TERMINOLOGIE, CLASSIFICATIE EN DIAGNOSTIEK
1.1 INLEIDING
MEER GEDRAGSPROBLEMEN?
- Zijn er meer gedragsproblemen dan vroeger?
o Pesten = ook een gedragsprobleem
- Wat zijn dan de oorzaken
o Ouders?
- Welke ondersteuning komt er?
WIE IS DE GEDRAGSGESTOORDE?
- Vragen aan de jongeren zelf
- Hoe wij over kinderen praten heeft ook invloed op hoe ze naar zichzelf kijken
- Wat is de impact van een Label?
o ADHD is ontwikkelingsstoornis maar heeft ook invloed van gedragsstoornissen
1.2 TERMINOLOGIE EN DEFINIËRING
WHAT’S IN A NAME?
Kinderen/jongeren met gedrags-en emotionele problemen:
Gedrags en emotionele problemen = kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen
gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale emoties vertonen, afgezien van ernst, oorzaak of
context van het gedrag of de emotie
- Storend gedrag = externaliserend
o Schoppen slaan
o Klikken met stylo
o Kind die niet stilzit op zen stoel
= probleemgedrag
- Emotionele problemen = internaliserend
o Depressie
o Angsten
o Je niet goed in je vel voelen
Onderscheid maken op basis van ernst van probleem:
- Lichte problemen
- Tijdelijke problemen
o Voorbijgaande aard
o Bv: pubers kunnen heel opstandig zijn, is normaal is gebonden aan de leeftijd
1
, o Bv: wanneer een broer of zus geboren wordt à terug in bed plassen à door aanpassing
gezinssituatie
- Leeftijdsgebonden problemen
o Eigen aan leeftijd
- Frequentie van problemen
o Sommige problemen zijn eenmalig andere zijn dagelijks
- Contextgebonden problemen
o Gedrag veranderd door verandering in de context
o Bv: in 1 klas heel goed meerwerken en in een andere klas voor heel veel problemen
zorgen
- Ernstige problemen à gedrags-en emotionele problemen
o Heel vaak voorkomen
o Ernstig
o Niet contextgebonden
o Chronisch = van lange duur
o Vaak samen met andere problemen
Verschil tussen G en E probleem en stoornis:
G en E problemen G en E stoornissen
Lichte, tijdelijke problemen Enstige problemen
Vb: broer/zus is geboren à woedebuien
Contextgebonden Minder contextgebonden
Vb: Enkel bij ouder of leerkracht
Leeftijdsgebonden Blijvend
Vb: peuterpuberteit
Korte duur Langere duur
Alle GS zijn GP, maar niet alle GP zijn GS!!!
Gedrags-en emotionele problemen = in bredere zin à overkoepelende term
Gedrags-en emotionele stoornis = specifiek
2
,CONTEXT
- Interactie tussen ouder/opvoeder en kind
o Het is een wisselwerking tussen de 2
- Kinderen hebben nood aan pedagogische noden à Ouders gaan pedagogische steun bieden
o Deze moeten op elkaar inspelen
GEDRAGS-EN EMOTIONELE STOORNIS ≠ ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Gedrags-en emotionele stoornis Ontwikkelingsstoornis
Stoornis in het gedrag of emotie Belemmering in de normale ontwikkeling omwille
van een aandoening
Voorbeeld: Voorbeeld:
ODD = oppositionele-opstandige stoornis Aangeboren verstandelijke beperking
CD = normoverschrijdend gedragsstoornis ASS
ADHD
Leerstoornissen
Vaak bijkomende gedragsPROBLEMEN
AANDACHTSPUNTEN BIJ HET DEFINIËREN VAN PROBLEEMGEDRAG (2)
1) Geen eenduidige criteria
o Het zijn gedragingen/emoties van
§ Een welbepalend kind
§ Die op een welbepalend moment in de tijd
§ Door welbepaalde personen uit de omgeving van het kind
§ In een welbepaalde socio-economische en culturele context als storend,
ongewenst of ongewoon worden genoemd
2) Ontwikkelingsperspectief
o Gedrag en een kind ontwikkelt zich en veranderd op een bepaalde leeftijd
3) Continuümgedachte
o Kijken naar hoe vaak komt het voor
o Hoelang houdt dat gedrag aan
4) Context
o Waar vindt het gedrag plaats?
§ In 1 context
§ Of in meerdere
5) Informant
o Wie zegt dat het kind problemen heeft?
3
, DEFINITIE PROBLEEMGEDRAG
“We spreken van probleemgedrag als ouders, leerkrachten en andere personen dit gedrag
beschouwen als strijdig met de door hen en de samenleving gehanteerde normen en regels en/of
wanneer deskundigen dit gedrag als problematisch beoordelen op basis van valide kenmerken
inzake psychische (on)gezondheid.”
- Probleem is een oordeel dat je schept over een bepaald gedrag
- Welke waarden en normen vind je zelf belangrijk
- Ook in onze samenleving worden dingen vastgelegd door de strafwet
- Vallide
o Effectieve kenmerken à diagnose
TWEE SOORTEN PROBLEEMGEDRAG
Externaliserend Internaliserend
Storend gedrag Emotionele problemen
Sterke ongeremdheid Sterke geremdheid
Voornamelijk op de buitenwereld gericht Gericht op de eigen persoon of weg van de
buitenwereld
Agressie Angstig
Hyperactiviteit Teruggetrokken
Ongehoorzaamheid Gedrag
Impulsiviteit Verlegenheid
Liegen Depressie
Stelen Gevoelens van eenzaamheid
Vandalisme Huilen
Weglopen
ODD = oppositioneel-opstandige stoornis Depressieve stoornis
CD= normoverschrijend-gedragsstoornis Angststoornis
1.3 CLASSIFICATIE
CLASSIFICATIE
Classificatie = het systematisch ordenen en groeperen van problemen op basis van gelijke
eigenschappen en onderlinge relaties
- Zoeken naar gemeenschappelijke taak
o Om te communiceren met ouders, collega’s, …
o Belangrijk voor diagnose en behandeling
4
