Bestuursrecht samenvatting hoofdstuk 4
4.1 Behoorlijk bestuur
Bij het uitoefenen van bevoegdheden moeten bestuursorganen de wet
toepassen, anders gezegd: bestuursorganen moeten wetmatig handelen.
Behalve wetmatig moeten bestuursorganen zich ook rechtmatig handelen, dit
wil zeggen in overeenstemming met het recht.
Voor het handelen door bestuursorganen gelden algemene beginselen van
behoorlijk bestuur (abbb). Dit zijn fatsoennormen die bestuursorganen in acht
moeten nemen bij het bestuurlijk handelen.
Er bestaan ook ongeschreven abbb. Dit is af te leiden uit art. 8:77 lid 2 Awb: de
rechter moet in zijn uitspraak aangeven welke geschreven of ongeschreven
rechtsregel of welk algemeen rechtsbeginsel het bestuursorgaan volgens hem
heeft geschonden.
4.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Deze normen (abbb) bepalen dat bestuursorganen bij het voorbereiden, nemen
en uitvoeren van besluiten, zorgvuldig en op een eerlijke manier te werk moeten
gaan en de burger inzicht moeten geven in het hoe en waarom van het
bestuurlijk bepalen.
Verder bepalen de normen (abbb) ook dat bestuursorganen zich moeten houden
aan het algemeen rechtsbeginsel: specialiteitsbeginsel en aan de abbb dat zij
niet willekeurig moeten handelen, gelijke gevallen gelijk moeten behandelen en
betrouwbaar moeten zijn.
->> Formele beginselen: betrekking op de manier waarop besluiten tot stand
komen en uitgevoerd worden.
Materiële beginselen: betreffen vooral de inhoud van de besluiten.
Sommige abbb vallen in beide categorieën.
Algemene beginselen van
behoorlijk bestuur
Formeel Materieel
Zorgvuldigheidsbeginsel: Verbod van detournement de pouvoir: art. 3:3
art. 3:2, 3:9, 3:13, 4:7, 4:8 Verbod van willekeur
(redelijkheid/evenredigheid):
Formeel motiveringsbeginsel: art.
3:47/3:50 art. 3:4
Beginsel van fair play: art. 2:4 Gelijkheidsbeginsel
Formeel rechtszekerheidsbeginsel Vertrouwensbeginsel (materieel
rechtszekerheidsbeginsel: titel 4.2 Subsidies
Materieel motiveringsbeginsel: 3:46
, Abbb kunnen ook van toepassing zijn op andere handelingen (art. 3:1 lid 2, 3:2
en 3:4 Awb).
Ook kunnen meerdere abbb’s van toepassing zijn.
4.3 Formele beginselen
De formele beginselen zijn:
Zorgvuldigheidsbeginsel
Formeel motiveringsbeginsel
Beginsel van fair play
Formele rechtszekerheidsbeginsel.
Zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb): bij de voorbereiding van een besluit
vergaart het bestuursorgaan de nodige kennis en relevante feiten en de af te
wegen belangen.
De activiteiten in het kader van het zorgvuldigheidsbeginsel:
Het verzamelen van gegevens;
Het door de aanvrager laten aanvullen van gegevens;
Het beoordelen van de zorgvuldigheid van uitgebrachte adviezen;
Het horen van de aanvrager en eventuele andere belanghebbenden.
Volgens art. 3:9 Awb moet het bestuursorgaan zelf goed nagaan of een
onderzoek naar feiten en gedragingen door een adviseur zorgvuldig is geweest.
Art. 3:15 Awb bepaalt dat het bestuursorgaan in bepaalde gevallen
belanghebbenden de gelegenheid moeten bieden om hun zienswijze naar voren
te brengen over een aanvraag of over het ontwerp van een besluit.
Het zorgvuldigheidsbeginsel is ook uitgewerkt in enkele bijzondere bepalingen
die van toepassing zijn op een aanvraag om een beschikking.
Art. 4:5 Awb regelt dat het bestuursorgaan een aanvrager van een beschikking in
de gelegenheid moet stellen om de aanvraag aan te vullen als die niet voldoende
duidelijk is.
Hoorplicht: art. 4:7 en 4:8 Awb.
->> Uitzonderingen: art. 4:11 en 4:12 Awb
->> Als het bestuursorgaan heel snel een besluit moet nemen nog als de mening
van de belanghebbenden al voldoende bekend is.
Formeel motiveringsbeginsel: het bestuursorgaan moet ervoor zorgen dat
een besluit is voorzien van een kenbare motivering, zodat iedereen kan zien wat
het bestuursorgaan heeft overwogen om dit besluit te nemen.
Eisen formele motiveringsbeginsel:
De motivering moet vermeld worden als het besluit bekendgemaakt wordt
(art. 3:47)
De motivering mag in sommige gevallen worden weggelaten (art. 3:48)
Het bestuursorgaan kan voor de motivering verwijzen naar een advies (art.
3:49)
Het bestuursorgaan moet goed motiveren als het wil afwijken van het
advies (art. 3:50).
4.1 Behoorlijk bestuur
Bij het uitoefenen van bevoegdheden moeten bestuursorganen de wet
toepassen, anders gezegd: bestuursorganen moeten wetmatig handelen.
Behalve wetmatig moeten bestuursorganen zich ook rechtmatig handelen, dit
wil zeggen in overeenstemming met het recht.
Voor het handelen door bestuursorganen gelden algemene beginselen van
behoorlijk bestuur (abbb). Dit zijn fatsoennormen die bestuursorganen in acht
moeten nemen bij het bestuurlijk handelen.
Er bestaan ook ongeschreven abbb. Dit is af te leiden uit art. 8:77 lid 2 Awb: de
rechter moet in zijn uitspraak aangeven welke geschreven of ongeschreven
rechtsregel of welk algemeen rechtsbeginsel het bestuursorgaan volgens hem
heeft geschonden.
4.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Deze normen (abbb) bepalen dat bestuursorganen bij het voorbereiden, nemen
en uitvoeren van besluiten, zorgvuldig en op een eerlijke manier te werk moeten
gaan en de burger inzicht moeten geven in het hoe en waarom van het
bestuurlijk bepalen.
Verder bepalen de normen (abbb) ook dat bestuursorganen zich moeten houden
aan het algemeen rechtsbeginsel: specialiteitsbeginsel en aan de abbb dat zij
niet willekeurig moeten handelen, gelijke gevallen gelijk moeten behandelen en
betrouwbaar moeten zijn.
->> Formele beginselen: betrekking op de manier waarop besluiten tot stand
komen en uitgevoerd worden.
Materiële beginselen: betreffen vooral de inhoud van de besluiten.
Sommige abbb vallen in beide categorieën.
Algemene beginselen van
behoorlijk bestuur
Formeel Materieel
Zorgvuldigheidsbeginsel: Verbod van detournement de pouvoir: art. 3:3
art. 3:2, 3:9, 3:13, 4:7, 4:8 Verbod van willekeur
(redelijkheid/evenredigheid):
Formeel motiveringsbeginsel: art.
3:47/3:50 art. 3:4
Beginsel van fair play: art. 2:4 Gelijkheidsbeginsel
Formeel rechtszekerheidsbeginsel Vertrouwensbeginsel (materieel
rechtszekerheidsbeginsel: titel 4.2 Subsidies
Materieel motiveringsbeginsel: 3:46
, Abbb kunnen ook van toepassing zijn op andere handelingen (art. 3:1 lid 2, 3:2
en 3:4 Awb).
Ook kunnen meerdere abbb’s van toepassing zijn.
4.3 Formele beginselen
De formele beginselen zijn:
Zorgvuldigheidsbeginsel
Formeel motiveringsbeginsel
Beginsel van fair play
Formele rechtszekerheidsbeginsel.
Zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb): bij de voorbereiding van een besluit
vergaart het bestuursorgaan de nodige kennis en relevante feiten en de af te
wegen belangen.
De activiteiten in het kader van het zorgvuldigheidsbeginsel:
Het verzamelen van gegevens;
Het door de aanvrager laten aanvullen van gegevens;
Het beoordelen van de zorgvuldigheid van uitgebrachte adviezen;
Het horen van de aanvrager en eventuele andere belanghebbenden.
Volgens art. 3:9 Awb moet het bestuursorgaan zelf goed nagaan of een
onderzoek naar feiten en gedragingen door een adviseur zorgvuldig is geweest.
Art. 3:15 Awb bepaalt dat het bestuursorgaan in bepaalde gevallen
belanghebbenden de gelegenheid moeten bieden om hun zienswijze naar voren
te brengen over een aanvraag of over het ontwerp van een besluit.
Het zorgvuldigheidsbeginsel is ook uitgewerkt in enkele bijzondere bepalingen
die van toepassing zijn op een aanvraag om een beschikking.
Art. 4:5 Awb regelt dat het bestuursorgaan een aanvrager van een beschikking in
de gelegenheid moet stellen om de aanvraag aan te vullen als die niet voldoende
duidelijk is.
Hoorplicht: art. 4:7 en 4:8 Awb.
->> Uitzonderingen: art. 4:11 en 4:12 Awb
->> Als het bestuursorgaan heel snel een besluit moet nemen nog als de mening
van de belanghebbenden al voldoende bekend is.
Formeel motiveringsbeginsel: het bestuursorgaan moet ervoor zorgen dat
een besluit is voorzien van een kenbare motivering, zodat iedereen kan zien wat
het bestuursorgaan heeft overwogen om dit besluit te nemen.
Eisen formele motiveringsbeginsel:
De motivering moet vermeld worden als het besluit bekendgemaakt wordt
(art. 3:47)
De motivering mag in sommige gevallen worden weggelaten (art. 3:48)
Het bestuursorgaan kan voor de motivering verwijzen naar een advies (art.
3:49)
Het bestuursorgaan moet goed motiveren als het wil afwijken van het
advies (art. 3:50).
