Consumentengedrag
H11 Persoonlijkheid
11.1 Wat is persoonlijkheid?
Persoonlijkheid is het unieke patroon van gedragingen, gedachten en emoties die de wijze
waarop een individu reageert op allerlei situaties, karakteriseren.
Kenmerken van een persoonlijkheid:
Uniek
Consistent
Duurzaam
Veranderlijk
11.2 Persoonlijkheidstheorieën
Psychoanalytische persoonlijkheidstheorie (Freud): Freud stelt dat de persoonlijkheid van
een mens bestaat uit het idee, het ego en het superego. Volgens deze theorie vormen
onbewuste behoeften en driften de motieven voor menselijk gedrag en ook de essentie van
de persoonlijkheid.
Het idee vertegenwoordigt de onbewuste primitieve behoeften en driften. Het idee is
eropuit deze lustgevoelens zo veel mogelijk te bevredigen. Het superego vormt de stem van
het geweten, het moraal.
Het superego zorgt ervoor dat de behoeften uit het id zo veel mogelijk op een sociaal
acceptabele manier worden vervuld.
Het ego zorgt voor de balans tussen id en superego.
Er is sprake van sociaal onacceptabel gedrag als het id de overhand krijgt. Wanneer
behoeften van id of superego niet worden bevredigd, is er sprake van frustratie. Een slechte
balans tussen id en superego kan voor persoonlijkheidsstoornissen zorgen. Persoonlijkheid
is biologisch bepaald en aangeleerd.
De theorie heeft bijgedragen om onbewuste motieven te onderzoeken zoals projectieve
technieken zoals de inktvlekkentest van Rorschach.
Een punt van kritiek op de theorie is dat het moeilijk empirisch te toetsen is en dat er te veel
nadruk ligt op de biologische bepaalde instincten.
Socio-psychologische theorieën: wordt veel nadruk gelegd op de interactie tussen individu
en sociale omgeving. Horney heeft 3 typen persoonlijkheden onderscheidt afhankelijk van
wat iemand doet om relaties te bevestigen:
Meegaand type: voegen zich bij anderen om liefde en waardring te krijgen. Geen
gehoor geven aan eigen wil, bang om afgewezen te worden.
Agressieve type: probeert bewondering af te dwingen door andere te overtreffen.
Onafhankelijke type: probeert het gevaar van afwijzing op afstand te houden door
geen binding aan te gaan met anderen. Zichzelf besparen voor teleurstelling en
afwijzing.
Adler benadrukt in zijn theorie de behoefte van mensen om de inferioriteitsgevoelens uit
hun jeugd te overwinnen. Volgens Adler houdt iedereen een gevoel van minderwaardigheid
over uit zijn jeugd door de manier waarop hij als kind door volwassenen is behandeld.
Mensen streven naar macht.
1
H11 Persoonlijkheid
11.1 Wat is persoonlijkheid?
Persoonlijkheid is het unieke patroon van gedragingen, gedachten en emoties die de wijze
waarop een individu reageert op allerlei situaties, karakteriseren.
Kenmerken van een persoonlijkheid:
Uniek
Consistent
Duurzaam
Veranderlijk
11.2 Persoonlijkheidstheorieën
Psychoanalytische persoonlijkheidstheorie (Freud): Freud stelt dat de persoonlijkheid van
een mens bestaat uit het idee, het ego en het superego. Volgens deze theorie vormen
onbewuste behoeften en driften de motieven voor menselijk gedrag en ook de essentie van
de persoonlijkheid.
Het idee vertegenwoordigt de onbewuste primitieve behoeften en driften. Het idee is
eropuit deze lustgevoelens zo veel mogelijk te bevredigen. Het superego vormt de stem van
het geweten, het moraal.
Het superego zorgt ervoor dat de behoeften uit het id zo veel mogelijk op een sociaal
acceptabele manier worden vervuld.
Het ego zorgt voor de balans tussen id en superego.
Er is sprake van sociaal onacceptabel gedrag als het id de overhand krijgt. Wanneer
behoeften van id of superego niet worden bevredigd, is er sprake van frustratie. Een slechte
balans tussen id en superego kan voor persoonlijkheidsstoornissen zorgen. Persoonlijkheid
is biologisch bepaald en aangeleerd.
De theorie heeft bijgedragen om onbewuste motieven te onderzoeken zoals projectieve
technieken zoals de inktvlekkentest van Rorschach.
Een punt van kritiek op de theorie is dat het moeilijk empirisch te toetsen is en dat er te veel
nadruk ligt op de biologische bepaalde instincten.
Socio-psychologische theorieën: wordt veel nadruk gelegd op de interactie tussen individu
en sociale omgeving. Horney heeft 3 typen persoonlijkheden onderscheidt afhankelijk van
wat iemand doet om relaties te bevestigen:
Meegaand type: voegen zich bij anderen om liefde en waardring te krijgen. Geen
gehoor geven aan eigen wil, bang om afgewezen te worden.
Agressieve type: probeert bewondering af te dwingen door andere te overtreffen.
Onafhankelijke type: probeert het gevaar van afwijzing op afstand te houden door
geen binding aan te gaan met anderen. Zichzelf besparen voor teleurstelling en
afwijzing.
Adler benadrukt in zijn theorie de behoefte van mensen om de inferioriteitsgevoelens uit
hun jeugd te overwinnen. Volgens Adler houdt iedereen een gevoel van minderwaardigheid
over uit zijn jeugd door de manier waarop hij als kind door volwassenen is behandeld.
Mensen streven naar macht.
1
