Samenwerken en onderhandelen katern 5
Paragraaf 1.1 speltheorie
- Speltheorie bestudeert de manier waarop mensen beslissingen nemen, waarbij ze rekening
houden met de mogelijke uitkomst van keuzes van anderen.
- Simultaanspel: een spel, waarbij beide spelers tegelijkertijd een besluit nemen.
- Sequentieelspel: een speler maakt zijn actie kenbaar aan de andere speler, waarna de andere
speler een actie kiest.
- Eenmaligspel: 1 ronde
- Herhaaldspel: meerdere rondes, waarbij de acties van de spelers bij voorgaande rondes van
invloed kunnen zijn op de te volgen strategie.
- Coöperatief spel: spelers zijn in staat afspraken te maken om hun strategie te coördineren
(samenwerken)
- Niet coöperatief spel: spelers zijn niet in staat hun strategie te coördineren (eigen beste
strategie)
- Een tabel met de mogelijke uitkomsten van een spel is een opbrengstenmatrix/ payo -matrix
- Nashevenwicht: combinatie van acties waarbij geen enkele speler zijn situatie kan verbeteren
door eenzijdig een andere actie te kiezen. Methode hiervoor -> best response -methode
- We spreken van optimaal wanneer iemand zijn opbrengst kan verhogen, zonder dat de
opbrengst van de ander afneemt.
- We spreken van een gevangenisdilemma wanneer de niet optimale uitkomst wordt bereikt en
deze enkel bereikt kan worden door samenwerking.
- Dominante strategie: speler kiest steeds dezelfde keuze ongeacht de keuze van zijn
tegenstanders, want hier wordt altijd de hoogste omzet, winst, opbrengst behaald.
- Gedomineerde strategie: strategie die een slechter resultaat oplevert dan de ander mogelijke
strategieën, welke strategie de ander ook kiest.
- Nastreven van het individuele belang kan tot een uitkomst leiden die slechter is dan wanneer
zij zouden hebben kunnen samenwerken in een coöperatief spel met gezamenlijk belang.
Paragraaf 1.2 strategie in een prijzenoorlog
- In de speltheorie is er onderscheid in:
• Nul-som-spel of zero-sum game
• Niet nul-som-spel of non-zero-sum game
- Bij een nul-som spel heeft de uitkomst van het spel een constante waarde. Uitkomsten optellen
krijg je altijd dezelfde waarde. 3 soort uitkomsten: 1-0. 1/2-1/2. 0-1.
- Bij een niet nul-som spel is er een combinatie van strategieën, waarbij beide spelers winst of
verlies hadden kunnen maken. In nul-som spel is het onmogelijk om een grotere gezamenlijke
opbrengst te vinden door overleg.
ff
, - Bedrijven kunnen oplossingen bedenken om het gevangenisdilemma te omzeilen, door bvb een
contract op te stellen tussen beide partijen. Gevaren:
• Afspraken kunnen wettelijk niet toegestaan zijn (kartelvorming)
• Een van de partijen zou zich niet aan de afspraak kunnen houden en hun dominante
strategie toch volgen.
- Prijzenoorlog: als 1 speler toch voor de dominante strategie kiest zou er een reactie volgen
van de ander in vorm van verdere prijsverlaging.
- Tit for tat-principe: als je je niet houdt aan de afspraak, kun je een koekje van eigen deeg
verwachten.
- Zelfbinding: aan de ander laten zien dat je kiest voor de langere termijn keuze, ongeacht de
keuze van de ander.
- Sociale normen: ongeschreven regels over hoe je je hoort te gedragen.
Paragraaf 1.3 onderhandelen en samenwerken
- Omdat er bij een sequentieel spel verschil tussen het tijdstip van beslissen, kan het handig zijn
de mogelijke keuzecombinaties op te nemen in een zogenaamde beslissingsboom op
extensieve vorm.
- Verzonken kosten: speci eke kosten die je maakt en die je niet meer ongedaan kunt maken.
- Als een speler merkt dat een andere speler bepaalde verzonken kosten heeft gemaakt, kansen
berovingsprobleem ontstaan. Ook reputatieschade kan het gevolg hiervan zijn.
Paragraaf 1.4 de overheid en niet-optimale uitkomsten
- Externe e ecten zijn e ecten van een product of dienst die niet in de prijs zijn opgenomen,
maar wel zorgen voor maatschappelijke kosten/baten.
- Een positief extern e ect: mensen ervaren een positief e ect van iets waarvoor ze geen
kosten hebben gemaakt. -> subsidie ( maatschappelijke opbrengsten)
- Een negatief extern e ect: mensen ervaren een negatief e ect van Iers waarvoor de
veroorzaker geen/te weinig kosten heeft moeten maken. -> accijns (Maatschappelijke kosten)
- Negatieve externe e ecten en de daaruit voortvloeiende maatschappelijke kosten zijn
ongewenst. Om deze soms te voorkomen past de overheid collectieve dwang toe. (Belasting)
- Met deze belastingen worden collectieve goederen geproduceerd en hebben de volgende
kenmerken:
• Door de overheid geproduceerd
• Niet in individuele eenheden te splitsen
• Geen individuele prijs kan voor het goed in rekening worden gebracht
- Quasi collectieve goederen: goederen waarvan de lasten grotendeels door de overheid
worden betaald, maar die individueel kunnen worden afgenomen. (Onderwijs)
- Individuele goederen: goederen die door de markt geproduceerd worden en individueel
afgenomen kunnen worden. (Telefoons)
- Collectieve goederen: met belastingsgeld geproduceerde goederen.
ff ff ffffff fi ff ff
Paragraaf 1.1 speltheorie
- Speltheorie bestudeert de manier waarop mensen beslissingen nemen, waarbij ze rekening
houden met de mogelijke uitkomst van keuzes van anderen.
- Simultaanspel: een spel, waarbij beide spelers tegelijkertijd een besluit nemen.
- Sequentieelspel: een speler maakt zijn actie kenbaar aan de andere speler, waarna de andere
speler een actie kiest.
- Eenmaligspel: 1 ronde
- Herhaaldspel: meerdere rondes, waarbij de acties van de spelers bij voorgaande rondes van
invloed kunnen zijn op de te volgen strategie.
- Coöperatief spel: spelers zijn in staat afspraken te maken om hun strategie te coördineren
(samenwerken)
- Niet coöperatief spel: spelers zijn niet in staat hun strategie te coördineren (eigen beste
strategie)
- Een tabel met de mogelijke uitkomsten van een spel is een opbrengstenmatrix/ payo -matrix
- Nashevenwicht: combinatie van acties waarbij geen enkele speler zijn situatie kan verbeteren
door eenzijdig een andere actie te kiezen. Methode hiervoor -> best response -methode
- We spreken van optimaal wanneer iemand zijn opbrengst kan verhogen, zonder dat de
opbrengst van de ander afneemt.
- We spreken van een gevangenisdilemma wanneer de niet optimale uitkomst wordt bereikt en
deze enkel bereikt kan worden door samenwerking.
- Dominante strategie: speler kiest steeds dezelfde keuze ongeacht de keuze van zijn
tegenstanders, want hier wordt altijd de hoogste omzet, winst, opbrengst behaald.
- Gedomineerde strategie: strategie die een slechter resultaat oplevert dan de ander mogelijke
strategieën, welke strategie de ander ook kiest.
- Nastreven van het individuele belang kan tot een uitkomst leiden die slechter is dan wanneer
zij zouden hebben kunnen samenwerken in een coöperatief spel met gezamenlijk belang.
Paragraaf 1.2 strategie in een prijzenoorlog
- In de speltheorie is er onderscheid in:
• Nul-som-spel of zero-sum game
• Niet nul-som-spel of non-zero-sum game
- Bij een nul-som spel heeft de uitkomst van het spel een constante waarde. Uitkomsten optellen
krijg je altijd dezelfde waarde. 3 soort uitkomsten: 1-0. 1/2-1/2. 0-1.
- Bij een niet nul-som spel is er een combinatie van strategieën, waarbij beide spelers winst of
verlies hadden kunnen maken. In nul-som spel is het onmogelijk om een grotere gezamenlijke
opbrengst te vinden door overleg.
ff
, - Bedrijven kunnen oplossingen bedenken om het gevangenisdilemma te omzeilen, door bvb een
contract op te stellen tussen beide partijen. Gevaren:
• Afspraken kunnen wettelijk niet toegestaan zijn (kartelvorming)
• Een van de partijen zou zich niet aan de afspraak kunnen houden en hun dominante
strategie toch volgen.
- Prijzenoorlog: als 1 speler toch voor de dominante strategie kiest zou er een reactie volgen
van de ander in vorm van verdere prijsverlaging.
- Tit for tat-principe: als je je niet houdt aan de afspraak, kun je een koekje van eigen deeg
verwachten.
- Zelfbinding: aan de ander laten zien dat je kiest voor de langere termijn keuze, ongeacht de
keuze van de ander.
- Sociale normen: ongeschreven regels over hoe je je hoort te gedragen.
Paragraaf 1.3 onderhandelen en samenwerken
- Omdat er bij een sequentieel spel verschil tussen het tijdstip van beslissen, kan het handig zijn
de mogelijke keuzecombinaties op te nemen in een zogenaamde beslissingsboom op
extensieve vorm.
- Verzonken kosten: speci eke kosten die je maakt en die je niet meer ongedaan kunt maken.
- Als een speler merkt dat een andere speler bepaalde verzonken kosten heeft gemaakt, kansen
berovingsprobleem ontstaan. Ook reputatieschade kan het gevolg hiervan zijn.
Paragraaf 1.4 de overheid en niet-optimale uitkomsten
- Externe e ecten zijn e ecten van een product of dienst die niet in de prijs zijn opgenomen,
maar wel zorgen voor maatschappelijke kosten/baten.
- Een positief extern e ect: mensen ervaren een positief e ect van iets waarvoor ze geen
kosten hebben gemaakt. -> subsidie ( maatschappelijke opbrengsten)
- Een negatief extern e ect: mensen ervaren een negatief e ect van Iers waarvoor de
veroorzaker geen/te weinig kosten heeft moeten maken. -> accijns (Maatschappelijke kosten)
- Negatieve externe e ecten en de daaruit voortvloeiende maatschappelijke kosten zijn
ongewenst. Om deze soms te voorkomen past de overheid collectieve dwang toe. (Belasting)
- Met deze belastingen worden collectieve goederen geproduceerd en hebben de volgende
kenmerken:
• Door de overheid geproduceerd
• Niet in individuele eenheden te splitsen
• Geen individuele prijs kan voor het goed in rekening worden gebracht
- Quasi collectieve goederen: goederen waarvan de lasten grotendeels door de overheid
worden betaald, maar die individueel kunnen worden afgenomen. (Onderwijs)
- Individuele goederen: goederen die door de markt geproduceerd worden en individueel
afgenomen kunnen worden. (Telefoons)
- Collectieve goederen: met belastingsgeld geproduceerde goederen.
ff ff ffffff fi ff ff
