Hormoonhuishouding
Wat zijn hormonen?
● Signaalstoffen die door endocriene klieren via de bloedbaan aan
doelcellen of -organen worden afgegeven.
● Regelfunctie
● Bestaan uit aminozuren (sommige uit steroïden)
● Hormonen spelen een belangrijke rol bij gedrag
● Hormonen zijn essentieel bij het handhaven van homeostase.
Endocrinologie
● De studie van klieren die stoffen afgeven aan het bloed
● Producten van deze klieren noemen we hormonen
Soorten klieren
● Endocrien
○ Zonder afvoerbuis, geven rechtstreeks af aan het bloed (bijnier, schildklier)
○ Producten van deze klieren noemen we hormonen
● Exocrien
○ Met afvoerbuis, geven af via afvoerbuis aan oppervlakte (speekselklieren,
spijsverteringsklieren)
● Gemengd
○ Beide functies (alvleesklier)
Het lichaam wordt gereguleerd en gecoördineerd door het zenuwstelsel en het endocriene
stelsel.
Zenuwstelsel vs endocriene stelsel
Overeenkomsten
● Geven chemische signalen af
● Effect op specifieke doelorganen of –weefsels
● Dragen bij aan het handhaven van homeostase
Verschillen
● Zenuwstelsel (kort en snel)
○ Erg snelle reactie
○ Van punt naar punt
○ Van korte duur
○ Abrupt einde van signaal
● Endocriene stelsel (langdurig en traag)
○ Trage respons
○ Diffuus effect
○ Duurt lang
○ Effect dooft langzaam uit
,Algemene werking endocriene stelsel
Chemische boodschapperstoffen geproduceerd door gespecialiseerde cellen
→ aan het bloed afgegeven (interne secretie)
● Gemaakt in endocriene cellen (gespecialiseerd in productie bepaald hormoon)
● Of in neurosecretoire cellen (gespecialiseerde zenuwcellen)
Hormonen en hun effect
● Productie hormonen op meer dan 10 plaatsen in het lichaam
● Tegelijkertijd tientallen verschillende hormonen in het bloed
● Hoe heeft het hormoon het gewenste effect?
○ Doelwitcellen (target cellen) / doelwitorgaan receptoren
Chemische indeling van hormonen
Op basis van chemische structuur EN het effect op doelwitcellen:
● Steroïden
● (Poly) peptiden
● Monoaminen: catecholaminen en schildklierhormoon
Tekening van de drie soorten kunnen herkennen en je moet weten waar alle hormonen onder
vallen en hoe je ze herkent!!!
Cortisol
Werkingsmechanisme hormonen
Twee principes
1. Receptoren OP de membranen van cellen
((Poly)peptiden en catecholaminen)
● Wateroplosbaar
2. Receptoren IN de cellen
(Steroïden en schildklierhormonen)
● Vetoplosbaar
,(Poly)peptiden en catecholaminen
● Eiwitten (vb. insuline en groeihormoon)
, Steroïden
● Vetachtige, aan cholesterol verwante stoffen
● Geslachtshormonen en bijnierschorshormonen
● In cytoplasma hormoon-receptorcomplex
● Koppelt zich aan DNA, signaal om aanmaak eiwitten op te starten of af te remmen
Halfwaardetijd
De tijd tussen het moment van afgifte van een hormoon
...en het moment waarop de helft van de concentratie uit het bloed is verdwenen
Door afbraak van de lever en uitscheiding door de nieren
Doping controle, effectiviteit medicijnen
Functioneren van hormoonhuishouding
Wat zijn hormonen?
● Signaalstoffen die door endocriene klieren via de bloedbaan aan
doelcellen of -organen worden afgegeven.
● Regelfunctie
● Bestaan uit aminozuren (sommige uit steroïden)
● Hormonen spelen een belangrijke rol bij gedrag
● Hormonen zijn essentieel bij het handhaven van homeostase.
Endocrinologie
● De studie van klieren die stoffen afgeven aan het bloed
● Producten van deze klieren noemen we hormonen
Soorten klieren
● Endocrien
○ Zonder afvoerbuis, geven rechtstreeks af aan het bloed (bijnier, schildklier)
○ Producten van deze klieren noemen we hormonen
● Exocrien
○ Met afvoerbuis, geven af via afvoerbuis aan oppervlakte (speekselklieren,
spijsverteringsklieren)
● Gemengd
○ Beide functies (alvleesklier)
Het lichaam wordt gereguleerd en gecoördineerd door het zenuwstelsel en het endocriene
stelsel.
Zenuwstelsel vs endocriene stelsel
Overeenkomsten
● Geven chemische signalen af
● Effect op specifieke doelorganen of –weefsels
● Dragen bij aan het handhaven van homeostase
Verschillen
● Zenuwstelsel (kort en snel)
○ Erg snelle reactie
○ Van punt naar punt
○ Van korte duur
○ Abrupt einde van signaal
● Endocriene stelsel (langdurig en traag)
○ Trage respons
○ Diffuus effect
○ Duurt lang
○ Effect dooft langzaam uit
,Algemene werking endocriene stelsel
Chemische boodschapperstoffen geproduceerd door gespecialiseerde cellen
→ aan het bloed afgegeven (interne secretie)
● Gemaakt in endocriene cellen (gespecialiseerd in productie bepaald hormoon)
● Of in neurosecretoire cellen (gespecialiseerde zenuwcellen)
Hormonen en hun effect
● Productie hormonen op meer dan 10 plaatsen in het lichaam
● Tegelijkertijd tientallen verschillende hormonen in het bloed
● Hoe heeft het hormoon het gewenste effect?
○ Doelwitcellen (target cellen) / doelwitorgaan receptoren
Chemische indeling van hormonen
Op basis van chemische structuur EN het effect op doelwitcellen:
● Steroïden
● (Poly) peptiden
● Monoaminen: catecholaminen en schildklierhormoon
Tekening van de drie soorten kunnen herkennen en je moet weten waar alle hormonen onder
vallen en hoe je ze herkent!!!
Cortisol
Werkingsmechanisme hormonen
Twee principes
1. Receptoren OP de membranen van cellen
((Poly)peptiden en catecholaminen)
● Wateroplosbaar
2. Receptoren IN de cellen
(Steroïden en schildklierhormonen)
● Vetoplosbaar
,(Poly)peptiden en catecholaminen
● Eiwitten (vb. insuline en groeihormoon)
, Steroïden
● Vetachtige, aan cholesterol verwante stoffen
● Geslachtshormonen en bijnierschorshormonen
● In cytoplasma hormoon-receptorcomplex
● Koppelt zich aan DNA, signaal om aanmaak eiwitten op te starten of af te remmen
Halfwaardetijd
De tijd tussen het moment van afgifte van een hormoon
...en het moment waarop de helft van de concentratie uit het bloed is verdwenen
Door afbraak van de lever en uitscheiding door de nieren
Doping controle, effectiviteit medicijnen
Functioneren van hormoonhuishouding
