Samenvatting SIV OWE 9 & 10 (24-25)
Peritonitis & ileus
16.1 peritonitis
Peritonitis = ontsteking van het buikvlies
− Lokaal: op een bepaalde plek
Plaatselijke verschijnselen, die niet tot ernstig ziek leiden.
Doel ontstekingsreactie: een ziekteproces in een aangrenzend met
peritoneum bekleed orgaan in dammen.
Gebeurt aan de hand van infiltraatvorming.
Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom
blindedarm.
Wanneer dit niet lukt zal de peritonitis verspreiden over hele
buikvlies.
− Algeheel: het hele buikvlies
Ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
Verschijnselen die hiermee gepaard gaan: acute buik.
Acute buik:
− Een scherpe, stekende, continue pijn
Druk- en loslaatpijn
Buikvlies is uitermate pijngevoelig
− Défense musculaire (= Terugvechten via spieraanspanning).
Doel: voorkomen dat peritoneum wordt bewogen. Passief spierverzet.
Intensiteit hangt af van de ernst van de peritonitis.
Buik kan plankhard worden.
Kan bij ouderen en kinderen uitblijven.
− Stilliggen van de darmen
Darminhoud komt stil te liggen: ileus.
Omdat er hier verlamming van de darmen de oorzaak van de ileus
is wordt dit een paralytische ileus genoemd.
Geen darmgeluiden te horen.
Verloop peritonitis:
- Algeheel; geproduceerd ontstekingsvocht in buikholte stroomt naar de
laagstgelegen delen. Er kunnen hierdoor abcessen ontstaan.
- Sepsis
,Oorzaak peritonitis:
- Hematogeen; het peritoneum wordt besmet door bacteriën via hematogene
weg. * alleen bij sterk verminderde weerstand.
- Ontsteking in aangrenzende organen; appendicitis, galblaasontsteking,
ontsteking van dikke darm.
- Perforatie van holle organen grenzend aan vrije buikholte; inhoud van orgaan
stroomt in de peritoneale holte.
- Ischemie; door afsluiting van een darmvat, beklemming, enz. Wordt de darm
necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën.
- Bloeding; milt- en leverruptuur, buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Behandeling peritonitis:
- Geen eten of drinken; maagsonde
- Geen pijnstillers
- Antibiotica toedienen; parenteraal
o Vlocht- en elektrolytentekort aanvullen.
- Spoelen van buikholte; fysiologisch zout via laparotomie (= buikwand en
buikvlies wordt geopend).
- Bestrijden van shock
- De veroorzakende aandoening behandelen.
16.2 Ileus
Ileus = stoornis in de darmpassage
- Iets anders dan obstipatie.
- Kan een gevolg zijn van:
o Een volledige afsluiting van de darm, waardoor niets meer kan passeren.
o Verlamming van darmen
o Overmatig aanspannen van darmspieren
- Ernstige situatie, die na korte tijd al kan leiden tot de dood.
- Subileus = wanneer er nog enige passage mogelijk is.
- Diagnose: grond van verschijnselen, BOZ (= buikoverzichtsfoto) --> uitgezette
darmlissen zien m.b.v. gasvloeistoffen.
Mechanisch ileus = sprake van een afsluiting
- Hoge ileus; eerste deel van dunne darm
- Lage ileus; afsluiting onder in dikke darm.
- Oorzaken:
o Ruimte-innemende ziekteprocessen; ontsteking, darmkanker.
o Ziekteprocessen buiten de darm; drukken op darm. Vb. Verkleving van
peritoneum
, o Volvulus (=knoop; darmdeel gedraaid) en invaginatie (=stuk darm schiet
in een volgend deel darm; bloedvoorziening wordt tevens geblokkeerd:
strangulatie.
o Beklemde breuk; darmlis is naar buiten geschoten en is klem komen te
zitten.
o Voorwerpen in darmholte; galstenen, wormen, opgezwollen
voedingsvezels.
- Verschijnselen:
o Uitblijven van def. En flatulentie (= winderigheid); niet mogelijk dat
darminhoud rectum bereikt.
o Pijn; koliekpijn (vooral bij hoge gelegen afsluiting)
o Hyperperistaltiek
o Darmgeluiden; lawaai, gootsteengeluiden
o Opgezette buik; hoog: rondom navel. Laag: flanken. Ademhaling
oppervlakkig
o Dehydratie; hoog, shock
o Misselijkheid en braken; hoog, fecaloïd (=braaksel ruikt naar ontlasting)
braken
- Behandeling:
o Maagsonde; maaginhoud wegzuigen
o Infuus
o Vochtbalans bijhouden
o Herstel zuur-base evenwicht
o Oorzaak van ileus oplossen
- Complicaties: ischemie, sepsis en shock.
Dynamische/ functionele ileus = niet goed bewegen van de darm.
- Oorzaken:
o Verlamming; paralytisch ileus, meestal veroorzaakt door peritonitis,
buikoperatie.
o Overmatig aanspannen van darmen; spastisch ileus.
- Behandeling:
o Ileus zal verdwijnen als oorzaak is behandeld. Als er sprake is van
buikoperatie lost het lichaam het vanzelf na enkele dagen op. Meestal
ontstaat er hiervoor flatulentie (= winderigheid).
Verpleegkundig leiderschap
, De 7 eigenschappen van effectief leiderschap
Leidinggeven volgens drietrapsraket:
1. Persoonlijke en individuele samenwerking (3 eigenschappen)
2. Effectief samenwerken (3 eigenschappen)
3. Ontwikkelen en onderhouden van de vorige 6 eigenschappen (1 eigenschap)
a. 8e eigenschap: het vermogen van mensen om volgens hun volledige
potentie te leven en om anderen te inspireren om hetzelfde te doen.
b. Stephen Covey
De eerste trap:
- Basis voor onafhankelijkheid
- Mensen die onafhankelijk zijn, kiezen hun eigen doel. Geven geen anderen
factoren de schuld.
- Eigenschap 1: wees proactief
o Mensen die proactief zijn nemen initiatief om gebeurtenissen te
beïnvloeden waarop ze invloed kunnen hebben.
o Richten zich vooral op hun eigen gedrag en hun eigen gedachten
o Cirkel van betrokkenheid; kunnen we niet beïnvloeden (zoals bv. Het
verleden)
o Cirkel van invloed; hier moeten we ons op richten. Dit kunnen we wel
beïnvloeden. We kunnen kiezen hoe we op een bepaalde gebeurtenis
reageren.
- Eigenschap 2: begin met het eind in gedachten
o Mensen hebben een visie en werken daarnaartoe.
o Deze mensen maken gebruik van principes die voor iedereen gelden.
o Ontwikkel een helder beeld van je bestemming.
- Eigenschap 3: belangrijke zaken eerst
o Stel prioriteiten
o Principe van integriteit en heeft betrekking op doelgericht handelen.
De tweede trap:
- Basis voor wederzijdse afhankelijkheid
- Eigenschap 4: denk in termen van winnen-winnen
o Denken in termen van overvloed en niet van schaarste.
- Eigenschap 5: eerst begrijpen, dan begrepen worden
o Pas als we echt luisteren, zullen we anderen begrijpen.
o Veel leiders zijn niet in staat om te luisteren. Ze moeten meer tijd
besteden aan het luisteren en aan het toelichten van de achtergronden
van hun acties.
- Eigenschap 6: synergie
Peritonitis & ileus
16.1 peritonitis
Peritonitis = ontsteking van het buikvlies
− Lokaal: op een bepaalde plek
Plaatselijke verschijnselen, die niet tot ernstig ziek leiden.
Doel ontstekingsreactie: een ziekteproces in een aangrenzend met
peritoneum bekleed orgaan in dammen.
Gebeurt aan de hand van infiltraatvorming.
Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom
blindedarm.
Wanneer dit niet lukt zal de peritonitis verspreiden over hele
buikvlies.
− Algeheel: het hele buikvlies
Ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
Verschijnselen die hiermee gepaard gaan: acute buik.
Acute buik:
− Een scherpe, stekende, continue pijn
Druk- en loslaatpijn
Buikvlies is uitermate pijngevoelig
− Défense musculaire (= Terugvechten via spieraanspanning).
Doel: voorkomen dat peritoneum wordt bewogen. Passief spierverzet.
Intensiteit hangt af van de ernst van de peritonitis.
Buik kan plankhard worden.
Kan bij ouderen en kinderen uitblijven.
− Stilliggen van de darmen
Darminhoud komt stil te liggen: ileus.
Omdat er hier verlamming van de darmen de oorzaak van de ileus
is wordt dit een paralytische ileus genoemd.
Geen darmgeluiden te horen.
Verloop peritonitis:
- Algeheel; geproduceerd ontstekingsvocht in buikholte stroomt naar de
laagstgelegen delen. Er kunnen hierdoor abcessen ontstaan.
- Sepsis
,Oorzaak peritonitis:
- Hematogeen; het peritoneum wordt besmet door bacteriën via hematogene
weg. * alleen bij sterk verminderde weerstand.
- Ontsteking in aangrenzende organen; appendicitis, galblaasontsteking,
ontsteking van dikke darm.
- Perforatie van holle organen grenzend aan vrije buikholte; inhoud van orgaan
stroomt in de peritoneale holte.
- Ischemie; door afsluiting van een darmvat, beklemming, enz. Wordt de darm
necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën.
- Bloeding; milt- en leverruptuur, buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Behandeling peritonitis:
- Geen eten of drinken; maagsonde
- Geen pijnstillers
- Antibiotica toedienen; parenteraal
o Vlocht- en elektrolytentekort aanvullen.
- Spoelen van buikholte; fysiologisch zout via laparotomie (= buikwand en
buikvlies wordt geopend).
- Bestrijden van shock
- De veroorzakende aandoening behandelen.
16.2 Ileus
Ileus = stoornis in de darmpassage
- Iets anders dan obstipatie.
- Kan een gevolg zijn van:
o Een volledige afsluiting van de darm, waardoor niets meer kan passeren.
o Verlamming van darmen
o Overmatig aanspannen van darmspieren
- Ernstige situatie, die na korte tijd al kan leiden tot de dood.
- Subileus = wanneer er nog enige passage mogelijk is.
- Diagnose: grond van verschijnselen, BOZ (= buikoverzichtsfoto) --> uitgezette
darmlissen zien m.b.v. gasvloeistoffen.
Mechanisch ileus = sprake van een afsluiting
- Hoge ileus; eerste deel van dunne darm
- Lage ileus; afsluiting onder in dikke darm.
- Oorzaken:
o Ruimte-innemende ziekteprocessen; ontsteking, darmkanker.
o Ziekteprocessen buiten de darm; drukken op darm. Vb. Verkleving van
peritoneum
, o Volvulus (=knoop; darmdeel gedraaid) en invaginatie (=stuk darm schiet
in een volgend deel darm; bloedvoorziening wordt tevens geblokkeerd:
strangulatie.
o Beklemde breuk; darmlis is naar buiten geschoten en is klem komen te
zitten.
o Voorwerpen in darmholte; galstenen, wormen, opgezwollen
voedingsvezels.
- Verschijnselen:
o Uitblijven van def. En flatulentie (= winderigheid); niet mogelijk dat
darminhoud rectum bereikt.
o Pijn; koliekpijn (vooral bij hoge gelegen afsluiting)
o Hyperperistaltiek
o Darmgeluiden; lawaai, gootsteengeluiden
o Opgezette buik; hoog: rondom navel. Laag: flanken. Ademhaling
oppervlakkig
o Dehydratie; hoog, shock
o Misselijkheid en braken; hoog, fecaloïd (=braaksel ruikt naar ontlasting)
braken
- Behandeling:
o Maagsonde; maaginhoud wegzuigen
o Infuus
o Vochtbalans bijhouden
o Herstel zuur-base evenwicht
o Oorzaak van ileus oplossen
- Complicaties: ischemie, sepsis en shock.
Dynamische/ functionele ileus = niet goed bewegen van de darm.
- Oorzaken:
o Verlamming; paralytisch ileus, meestal veroorzaakt door peritonitis,
buikoperatie.
o Overmatig aanspannen van darmen; spastisch ileus.
- Behandeling:
o Ileus zal verdwijnen als oorzaak is behandeld. Als er sprake is van
buikoperatie lost het lichaam het vanzelf na enkele dagen op. Meestal
ontstaat er hiervoor flatulentie (= winderigheid).
Verpleegkundig leiderschap
, De 7 eigenschappen van effectief leiderschap
Leidinggeven volgens drietrapsraket:
1. Persoonlijke en individuele samenwerking (3 eigenschappen)
2. Effectief samenwerken (3 eigenschappen)
3. Ontwikkelen en onderhouden van de vorige 6 eigenschappen (1 eigenschap)
a. 8e eigenschap: het vermogen van mensen om volgens hun volledige
potentie te leven en om anderen te inspireren om hetzelfde te doen.
b. Stephen Covey
De eerste trap:
- Basis voor onafhankelijkheid
- Mensen die onafhankelijk zijn, kiezen hun eigen doel. Geven geen anderen
factoren de schuld.
- Eigenschap 1: wees proactief
o Mensen die proactief zijn nemen initiatief om gebeurtenissen te
beïnvloeden waarop ze invloed kunnen hebben.
o Richten zich vooral op hun eigen gedrag en hun eigen gedachten
o Cirkel van betrokkenheid; kunnen we niet beïnvloeden (zoals bv. Het
verleden)
o Cirkel van invloed; hier moeten we ons op richten. Dit kunnen we wel
beïnvloeden. We kunnen kiezen hoe we op een bepaalde gebeurtenis
reageren.
- Eigenschap 2: begin met het eind in gedachten
o Mensen hebben een visie en werken daarnaartoe.
o Deze mensen maken gebruik van principes die voor iedereen gelden.
o Ontwikkel een helder beeld van je bestemming.
- Eigenschap 3: belangrijke zaken eerst
o Stel prioriteiten
o Principe van integriteit en heeft betrekking op doelgericht handelen.
De tweede trap:
- Basis voor wederzijdse afhankelijkheid
- Eigenschap 4: denk in termen van winnen-winnen
o Denken in termen van overvloed en niet van schaarste.
- Eigenschap 5: eerst begrijpen, dan begrepen worden
o Pas als we echt luisteren, zullen we anderen begrijpen.
o Veel leiders zijn niet in staat om te luisteren. Ze moeten meer tijd
besteden aan het luisteren en aan het toelichten van de achtergronden
van hun acties.
- Eigenschap 6: synergie
