Vroegmoderne tijd
Tijdvak 5: 1500-1600
Het begin van de Europese overzeese expansie.
Rond 1500: west-Europeanen hebben beperkt wereldbeeld.
Redenen voor Europese expansie:
o Economische reden: Zelf handelen in specerijen/zijde/goud/enz. voor winst (overzee omdat
Islamitische heersers in Midden-Oosten de Christelijke Europese handelaren niet door lieten)
o Politieke reden: Europese heersers willen een groot rijk veroveren
o Culturele reden: Verspreiding van het Christendom
o Culturele reden: Nieuwsgierigheid + avontuur (verheerlijkte verhalen van de buitenwereld
Oorzaak slavenhandel - Spanjaarden koloniseren delen van Amerika:
o Indianen sterven door Europese ziektes
o Indianen werden bekeert tot het Christendom
Trans-Atlantische slavenhandel: import van Afrikaanse slaven vormt het begin van de
Driehoekshandel.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling & De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke
Oudheid.
Opkomst Renaissance (± 1450); oorzaken:
o Handel in Noord Italiaanse stadstaten bloeide door handelscontacten met Midden-Oosten en
Vlaanderen → Rijkdom + uitwisseling nieuwe kennis/ideeën
o Verovering Constantinopel → Geleerden + handelen vluchten naar Italië (zij nemen
kennis/informatie mee)
Kenmerken Renaissance:
o Nieuwe belangstelling voor het klassieke erfgoed: Architectuur en kunst op basis van de
Griekse en Romeinse vormentaal
o Humanisme: Kritische houding + Universele mens → Nieuwe wetenschappelijke
belangstelling: De wereld proberen te verklaren op een rationele manier
o Het individu staat centraal
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
Toenemende kritiek op de geestelijkheid:
o Streven naar wereldlijke macht door de Paus (Kerk moest zich bezighouden met het geloof en
niet met het bestuur/rechtspraak)
o Geestelijken waren vooral bezig met het luxe leven, corruptie en rijkdom
De kritiek op de geestelijkheid kon snel verspreid worden door de uitvinding van de boekdrukkunst →
begin Kerkhervorming/Reformatie.
, Gevolg van de Kerkhervorming/Reformatie: Godsdienstoorlogen in het Duitse rijk
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
Vanaf 1515: De Nederlanden worden deel van het Spaans-Habsburgse rijk.
De Nederlandse opstand: beeldenstorm
Tijdvak 6: 1600 – 1700
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.
±1600: Opkomst handelskapitalisme: Economisch systeem waarbij kooplieden investeren in hun
onderneming voor een groeiend kapitaal
→ Nederlandse handelaren gaan vanuit Amsterdam (Stapelmarkt: plaats waar producten tijdelijk
worden opgeslagen) handelen over de hele wereld
Oorzaken Gouden Eeuw:
o De aanwezigheid van bruikbare waterwegen
o Commerciële landbouw: Landbouw waarbij de producten voor de markt/verkoop bestemd
zijn
o De Val van Antwerpen (1585): Spanjaarden nemen Antwerpen in → Ambachts- en kooplieden
vluchten naar Noordelijkste gewesten (met kennis en geld) → Amsterdam wordt belangrijkste
havenstad/stapelmarkt van De Republiek
+ De Republiek gaat meedoen aan de Wereldeconomie: Een economie waarin landen van over de
hele wereld producten aan elkaar verkopen
Oprichting VOC & WIC
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek.
Het streven van vorsten
naar absolute macht.
Tijdvak 5: 1500-1600
Het begin van de Europese overzeese expansie.
Rond 1500: west-Europeanen hebben beperkt wereldbeeld.
Redenen voor Europese expansie:
o Economische reden: Zelf handelen in specerijen/zijde/goud/enz. voor winst (overzee omdat
Islamitische heersers in Midden-Oosten de Christelijke Europese handelaren niet door lieten)
o Politieke reden: Europese heersers willen een groot rijk veroveren
o Culturele reden: Verspreiding van het Christendom
o Culturele reden: Nieuwsgierigheid + avontuur (verheerlijkte verhalen van de buitenwereld
Oorzaak slavenhandel - Spanjaarden koloniseren delen van Amerika:
o Indianen sterven door Europese ziektes
o Indianen werden bekeert tot het Christendom
Trans-Atlantische slavenhandel: import van Afrikaanse slaven vormt het begin van de
Driehoekshandel.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling & De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke
Oudheid.
Opkomst Renaissance (± 1450); oorzaken:
o Handel in Noord Italiaanse stadstaten bloeide door handelscontacten met Midden-Oosten en
Vlaanderen → Rijkdom + uitwisseling nieuwe kennis/ideeën
o Verovering Constantinopel → Geleerden + handelen vluchten naar Italië (zij nemen
kennis/informatie mee)
Kenmerken Renaissance:
o Nieuwe belangstelling voor het klassieke erfgoed: Architectuur en kunst op basis van de
Griekse en Romeinse vormentaal
o Humanisme: Kritische houding + Universele mens → Nieuwe wetenschappelijke
belangstelling: De wereld proberen te verklaren op een rationele manier
o Het individu staat centraal
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had.
Toenemende kritiek op de geestelijkheid:
o Streven naar wereldlijke macht door de Paus (Kerk moest zich bezighouden met het geloof en
niet met het bestuur/rechtspraak)
o Geestelijken waren vooral bezig met het luxe leven, corruptie en rijkdom
De kritiek op de geestelijkheid kon snel verspreid worden door de uitvinding van de boekdrukkunst →
begin Kerkhervorming/Reformatie.
, Gevolg van de Kerkhervorming/Reformatie: Godsdienstoorlogen in het Duitse rijk
Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat.
Vanaf 1515: De Nederlanden worden deel van het Spaans-Habsburgse rijk.
De Nederlandse opstand: beeldenstorm
Tijdvak 6: 1600 – 1700
Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.
±1600: Opkomst handelskapitalisme: Economisch systeem waarbij kooplieden investeren in hun
onderneming voor een groeiend kapitaal
→ Nederlandse handelaren gaan vanuit Amsterdam (Stapelmarkt: plaats waar producten tijdelijk
worden opgeslagen) handelen over de hele wereld
Oorzaken Gouden Eeuw:
o De aanwezigheid van bruikbare waterwegen
o Commerciële landbouw: Landbouw waarbij de producten voor de markt/verkoop bestemd
zijn
o De Val van Antwerpen (1585): Spanjaarden nemen Antwerpen in → Ambachts- en kooplieden
vluchten naar Noordelijkste gewesten (met kennis en geld) → Amsterdam wordt belangrijkste
havenstad/stapelmarkt van De Republiek
+ De Republiek gaat meedoen aan de Wereldeconomie: Een economie waarin landen van over de
hele wereld producten aan elkaar verkopen
Oprichting VOC & WIC
De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de
Nederlandse Republiek.
Het streven van vorsten
naar absolute macht.
