Systeemtheorie
Inleiding
Systeemtheorie biedt een sociale visie op problemen van cliënten. De systeembenadering
stelt: onderlinge relaties bepalen ons gedrag in hoge mate.
Een cliënt staat nooit op zichzelf en is altijd onderdeel van een groter systeem, denk aan
familie, gezin en anderen in de omgeving.
De onderlinge beïnvloeding in een gezin, familie, in een groep en ook in een grotere
sociale omgeving en maatschappelijke omstandigheden maken dat je als sociaal werker
dikwijls naar hele ‘cliëntsystemen’ kijkt. En dat oplossingen in het systeem niet (alleen) bij
een individuele cliënt gezocht worden.
Systeemtheorie:
● Een sociale visie bieden op problemen van cliënten
● Een individu is een onderdeel van een geheel systeem.
● Bredere blik dan alleen op het individu geeft meer informatie
● Individu wordt beïnvloed door anderen en andersom
● Er vormen zich allerlei structuren/verbanden tussen mensen
● Inclusief denken en kijken: verbanden zien door de omgeving te betrekken.
● Individueel gedrag is grotendeels te verklaren dmv een analyse.
● Systeemtheorie=metatheorie. Dit is een theorie die voortkomt uit andere theorieën en
boven de andere theorieën hangt. Het gaat om een andere manier van kijken en
observeren. Het heeft een hoger abstractieniveau.
● Bij systeemtheorie is er geen scheiding tussen bv. normaal en
abnormaal, of ziek en gezond. Is er een interpersoonlijke
benaderingswijze, wordt er alleen gekeken naar waarneembaar gedrag
en is het verleden niet van belang. Ook is er altijd sprake van een
circulaire causaliteit. Oorzaak→gevolg→gevolg
Systemen:
Een systeem is een groep of samenstelling die als geheel functioneert door de onderlinge
afhankelijkheid van de elementen/individuen en dat voor de betrokken elementen bepaalde
functies vervult. Oftewel, in groepsverband/in een systeem gedraag/functioneer je anders
dan als individu. Per systeem is dit ook verschillend.
Er zijn drie soorten systemen:
Fysisch (H20, zonnestelsel, etc)
Biologisch (Levende organismen, planten, bacteriën)
Sociale (Groepen organismen: dieren en mensen)
, Soorten sociale systemen:
● echtpaar/stel
● gezin
● klas
● familie
● team
● groepen kinderen, jongeren, volwassenen en/of ouderen
● vriendengroepen
● dorp, stad
● leden van een club
● buurtbewoners of wijkbewoners
● lesgroep
● groep bewoners/cliënten van een instelling
Dikgedrukt=systemen waarmee je als sw'er gaat samenwerken
Causaliteit (=oorzakelijkheid)
Lineair denken leidt tot lineair handelen. Oorzaak→gevolg
● Voorbeeld lineair handelen: Irene houdt zich niet aan de regels op
school→Irene heeft strafcorvee
Circulair denken leidt tot circulair handelen.
Oorzaak→gevolg→oorzaak→gevolg etc…
● Voorbeeld circulair handelen:
Irene ruimt haar kamer niet op
zoals afgesproken
Haar moeder is het wachten zat Haar moeder wordt boos op Irene
en ruimt zelf haar kamer op en zegt dat ze het direct moet opruimen.
Redundantie
Voorspelbaar gedrag, bv; Vader trekt zich altijd terug bij ruzies of het kind gaat standaard
gillen als het zijn/haar zin niet krijgt.
Herhaling
● Herhaling is een kenmerk waaraan een systeem herkend wordt
● Patronen van interacties ontstaan. Gedrag binnen het systeem wordt voorspelbaar.
Hierdoor ontstaat vertrouwdheid, zekerheid en beheersbaarheid.
● Deze voorspelbaarheid heet redundantie (vader trekt zich bijvoorbeeld standaard
terug bij een ruzie.
Homeostase
Een systeem is continu op zoek naar veranderingen en aanpassingen en daarmee naar het
behoud van een systeem (homeostase 1). Als dit evenwicht eenmaal gevonden is, kan dit ook
Inleiding
Systeemtheorie biedt een sociale visie op problemen van cliënten. De systeembenadering
stelt: onderlinge relaties bepalen ons gedrag in hoge mate.
Een cliënt staat nooit op zichzelf en is altijd onderdeel van een groter systeem, denk aan
familie, gezin en anderen in de omgeving.
De onderlinge beïnvloeding in een gezin, familie, in een groep en ook in een grotere
sociale omgeving en maatschappelijke omstandigheden maken dat je als sociaal werker
dikwijls naar hele ‘cliëntsystemen’ kijkt. En dat oplossingen in het systeem niet (alleen) bij
een individuele cliënt gezocht worden.
Systeemtheorie:
● Een sociale visie bieden op problemen van cliënten
● Een individu is een onderdeel van een geheel systeem.
● Bredere blik dan alleen op het individu geeft meer informatie
● Individu wordt beïnvloed door anderen en andersom
● Er vormen zich allerlei structuren/verbanden tussen mensen
● Inclusief denken en kijken: verbanden zien door de omgeving te betrekken.
● Individueel gedrag is grotendeels te verklaren dmv een analyse.
● Systeemtheorie=metatheorie. Dit is een theorie die voortkomt uit andere theorieën en
boven de andere theorieën hangt. Het gaat om een andere manier van kijken en
observeren. Het heeft een hoger abstractieniveau.
● Bij systeemtheorie is er geen scheiding tussen bv. normaal en
abnormaal, of ziek en gezond. Is er een interpersoonlijke
benaderingswijze, wordt er alleen gekeken naar waarneembaar gedrag
en is het verleden niet van belang. Ook is er altijd sprake van een
circulaire causaliteit. Oorzaak→gevolg→gevolg
Systemen:
Een systeem is een groep of samenstelling die als geheel functioneert door de onderlinge
afhankelijkheid van de elementen/individuen en dat voor de betrokken elementen bepaalde
functies vervult. Oftewel, in groepsverband/in een systeem gedraag/functioneer je anders
dan als individu. Per systeem is dit ook verschillend.
Er zijn drie soorten systemen:
Fysisch (H20, zonnestelsel, etc)
Biologisch (Levende organismen, planten, bacteriën)
Sociale (Groepen organismen: dieren en mensen)
, Soorten sociale systemen:
● echtpaar/stel
● gezin
● klas
● familie
● team
● groepen kinderen, jongeren, volwassenen en/of ouderen
● vriendengroepen
● dorp, stad
● leden van een club
● buurtbewoners of wijkbewoners
● lesgroep
● groep bewoners/cliënten van een instelling
Dikgedrukt=systemen waarmee je als sw'er gaat samenwerken
Causaliteit (=oorzakelijkheid)
Lineair denken leidt tot lineair handelen. Oorzaak→gevolg
● Voorbeeld lineair handelen: Irene houdt zich niet aan de regels op
school→Irene heeft strafcorvee
Circulair denken leidt tot circulair handelen.
Oorzaak→gevolg→oorzaak→gevolg etc…
● Voorbeeld circulair handelen:
Irene ruimt haar kamer niet op
zoals afgesproken
Haar moeder is het wachten zat Haar moeder wordt boos op Irene
en ruimt zelf haar kamer op en zegt dat ze het direct moet opruimen.
Redundantie
Voorspelbaar gedrag, bv; Vader trekt zich altijd terug bij ruzies of het kind gaat standaard
gillen als het zijn/haar zin niet krijgt.
Herhaling
● Herhaling is een kenmerk waaraan een systeem herkend wordt
● Patronen van interacties ontstaan. Gedrag binnen het systeem wordt voorspelbaar.
Hierdoor ontstaat vertrouwdheid, zekerheid en beheersbaarheid.
● Deze voorspelbaarheid heet redundantie (vader trekt zich bijvoorbeeld standaard
terug bij een ruzie.
Homeostase
Een systeem is continu op zoek naar veranderingen en aanpassingen en daarmee naar het
behoud van een systeem (homeostase 1). Als dit evenwicht eenmaal gevonden is, kan dit ook
