samenvatting stemstoornissen

definitie en prevalentie

definitie:

stoornissen waarbij de stem van een persoon afwijkend klinkt en/of niet meer voldoet voor het
sociale functioneren van die persoon

dysfonie:

 Afwijkend klinken:
 Afhankelijk van geslacht, leeftijd en fysiek,…
o Bv een stem met een toonhoogte van 220 Hz is aanvaardbaar voor een
vrouw, maar niet voor een man
o Bv een stem in bepaalde cultuur kan compleet normaal klinken maar in een
andere cultuur afwijkend
 En/of niet voldoen:
 stemstoornis doet zich eigenlijk pas voor wanneer de persoon zijn/haar stem niet
meer vindt voldoen aan de sociale omgang
 Types stemgebruikers (4 types adhv de sociale eisen die worden gesteld):
o Elite stemgebruiker
 Meest geringe stemprobleem → ernstige gevolgen
 Hierbinnen heb je de zangers
→ zowel spreek- als zangstem belangrijk
→ dysodieën = stoornissen aan de zangstem die ook voorkomen bij
de spreekstem bij zangers
o Professionele stemgebruiker
 Bv een leerkracht of logopedist
o Niet-vocale professionelen
o Niet-vocale niet professionelen
 Een persoon kan bv altijd een hese stem hebben maar daar eigenlijk
geen probleem van ondervinden → gaan geen hulp zoeken → dan is
dat ook niet echt een stoornis
 Stemkwaliteit is niet bepalend
o Er zijn verschillen in wat je in het dagelijks leven doet, zo kan een lichte
heesheid voor een zanger een probleem zijn, maar voor een huismoeder niet

Prevalentie:

 Algemeen: 3 à 9%
 Kinderen: 6 à 9%
 Leerkrachten: 58 % (ooit)
 Ouderen: 29%




1

,Classificatie

Perceptueel:

 Toonhoogte
 Luidheid
 Kwaliteit

Kinesiologsch:

 Bewegingskenmerken (hypo/hyperkinetisch)
 Hypokinetisch = te weinig spanning/adductie gebruiken in stemgeving
 Hyperkinetisch = teveel spanning/adductie gebruiken in stemgeving

Massa of beweging:

 Kan de stem naarmate meer of minder massa anders laten klinken

Etiologisch:

 Is het meest traditionele classificatiesysteem
 Functioneel
 Er is iets mis met hoe je stem geeft, er is geen telsel te zien
 organisch
 Op de stemplooien is er een letseltje te zien

Classificatie op basis van etiologie:

 Organische stemstoornissen
 Primaire organische stoornissen:
o Er is een aangeboren sulcus (groeve) in stemplooien, je bent er mee geboren
 Secundaire organische stoornissen:
o Er is een probleem door verworven, stem verkeerd gebruikt, verkeerde
manier van spreken
 Functionele stemstoornissen
 Habitueel
o Door een verkeerde gewoonte
 Leeftijdsgebonden
o Bij verouderen wordenje stembanden ook kwetsbaarder, dat betekent niet
perse dat er iets te zien is aan die stembanden
o Puberfonie
 = een stemstoornis die kan optreden wanneer de mutatie van de
stem optreedt, de stemlading van de jongen o.i.v. hormonen. Op die
leeftijd is het normaal dat de stembanden onstabiel zijn, hebben vaak
een uitschieter. Bij sommige jongens blijft dit aanhouden, blijven ze
hun stem gebruiken als jongentjesstem i.p.v. mannenstem
 Psychogeen
o Je emoties veroorzaken een reactie van de spieren rond het stemapparaat
o Mensen met psychische problemen kunnen ook stemproblemen hebben
o.i.v. een onderlinge psychologische stoornis




2

,  In kader van transgender
o Eigenlijk plaatsen we dit niet onder stemstoornisse
o De classificatie geldt niet altijd voor alle cliënten → transgenders zijn daar
een voorbeeld van
o Veel transpersonen willen hun stem wijzigen (stem vrouwelijker of stem
mannelijker laten klinken).
o Bij mannen nemen ze testosteron en dit heeft een enorme invloed op je stem
→ zorgt dat stem lager zal komen, bij bepaalde lukt dat heel goed en bij
andere minder → dan kan je dit oplossen met logopedie
 In kader van een gehoorstoornis
o Mensen die niet goed horen, horen zichzelf ook niet goed en gaan dan
opzettelijk luider gaan spreken

organische stemstoornissen

primair organische stoornissen

 Aangeboren structurele afwijkingen
 Traumata
 Gezwellen
 Endocriene stemstoornissen
 Neurogene stemstoornissen
 Centraal, nervus vagus, neuromusculaire verbinding
 Ontstekingen

aangeboren structurele afwijkingen

laryngomalacie:

 = overdreven slapheid van de
larynxkraakbeenderen en epiglottis:
 Ademhalingsmoeilijkheden
o Tijdens het inademen wordt
het slijmvlies aangezogen en
geeft aanleiding tot een
inspiratoire stridor
o Inspiratoire stridor
 = als je inademt dat je dan een stridor hoort (een geluid) omdat die
doorgang zodanig nauw is
 Slikmoeilijkheden
 Soms dysfonie

Laryngaal web:

 = een gedeeltelijke afsluiting dat aanleiding geeft tot ademhalingsproblemen
 Thv de stembanden: dan is ook fonatie aangetast
 Klein web weinig tot niets aangetast → ontdekt bij stemwisseling puberteit
 Kan ook zorgen voor heesheid: wnr stembanden niet meer synchroon trillen
 Bij zeer uitgebreid web: afonie




3