h4: de registratie van intensiteit
4.1 uit de zeevaart: de schaal van Beaufort
De schaal van Beaufort drukt de windkracht uit. Het gaat hier om een zogenoemde
rating scale, een ordinale schaal met vooral kwalitatieve verschillen tussen de
schaalscores. In eerste instantie drukte Beaufort de windkracht als volgt uit. We
voegen tussen haakjes steeds een toe wat de (moderne) uitwerking boven land is.
Dit is de oorspronkelijke schaal:
1. Stil (rook stijgt recht of bijna recht omhoog)
2. Zwak (windrichting goed af te leiden uit rookpluimen)
3. Zwak (wind merkbaar in gezicht)
4. Matig (stof waait op)
5. Matig (haar in de war, kleding flappert)
6. Vrij krachtig (opwaaiend stof hinderlijk voor de ogen, gekuifelde golven op meren
en kanalen en vuilcontainers waaien om)
7. Krachtig (paraplu’s met moeite vast te houden
8. Hard (lastig tegen de windin te lopen of fietsen)
9. Stormachtig (voortbewegen zeer moeilijk)
10. Storm (schoorsteenkappen en dakpannen waaien weg, kinderen waaien om)
11. Zware stom (grote schade aan gebouwen, volwassen waaien om)
12. Zeer zware storm (enorme schade aan bossen)
13. Orkaan (verwoestingen)
We proberen de intensiteit (sterkte) van iets (boosheid, schoonheid, trots) tot uiting te
brengen. De schijnbare objectiviteit van tijdseenheden (kwantiteit) wordt opgegeven
en in plaats daarvan spreken we over kwaliteit (overigens in kwantificeerbare vorm)
4.2 een definitie van een rating scale
We kunnen een rating scale omschrijven als een meetinstrument waarmee de
observator (beoordelaar) het voorwerp van studie op een bepaalde continue
dimensie van gedrag moet beoordelen. Naarmate de beoordeelde persoon meer of
minder gedrag vertoont dat met die bepaalde dimensie samenhangt, kan de
beoordeling hoger of lager uitvallen.
Bij rating gaat het om een hoger niveau van beschrijving, omdat men het totale
gedragspatroon van een individu in ogenschouw neemt en zo gegevens boven tafel
haalt die onontdekt blijven wanneer we discrete gebeurtenissen (categorieën) meten.
Het is dijkwijls wel nodig de proefpersonen goed te kennen. Ook kan het voorkomen
dat de rating is gebaseerd op gedrag in een brede variëteit aan omgevingen. De
beoordelaar speelt dan een actieve rol in het filteren, verzamelen, wegen en
integreren van informatie over een aanzienlijke tijdsperiode.
Overigens betekent het gebruik van rating scales vaak dat we de proefpersonen
beoordelen op basis van observaties die we over langere tijd hebben verzameld.
Ratings kunnen het best gezien worden als een middel om observaties samen te
vatten.