Hoorcollege aantekeningen Burgerlijk
Procesrecht 2019-2020
,Hoorcollege 1A: Inleiding
Vermogensrecht
- Kern: recht hebben vs. recht krijgen
- Rechter: taak als geschilbeslechter
- Eigenlijke rechtspraak
“A vordert nakoming van de (in zijn ogen) tussen hem en B gesloten overeenkomst. B ontkent
verplichting”
“In de Franse krant C wordt een voor de Engelse D beledigende tekst geplaatst. D vordert
schadevergoeding” – Bij welke rechter moeten we zijn? (Hoorcollege 1B)
Personen- en familierecht
- Kern: rechtspositie natuurlijke persoon
- Rechter: ordenende taak
- Oneigenlijke rechtspraak
“A is in gemeenschap van goederen gehuwd met B en wil van hem scheiden (art. 1:150 BW)”
“C en D willen de minderjarige E adopteren (art. 1:227 BW)”
“Zoon F wil zijn dementerende moeder G onder curatele laten stellen (art. 1:379 BW)”
Rechtsingang: Dagvaarding en verzoekschrift.
Kei: Procesinleiding.
Dagvaarding: Tweede titel van het Eerste Boek.
Verzoekschrift: Derde titel van het Eerste Boek.
De dagvaardingsprocedure is voor ons nu de basis. Wanneer het om een verzoekschriftprocedure
gaat wordt het speciaal in de wet vermeldt.
KEI:
Wetgevingsproject: Kwaliteit en Innovatie
Nieuwe wetgeving digitaal procederen
Kern: vereenvoudiging rechtsingang; procesinleiding
Versterkte regiefunctie rechter; ‘versnelling’ procedures
Digitalisering
Stand van zaken: Bij vorderingszaken met verplichte procesvertegenwoordiging bij de rechtbanken
Midden-Nederland en Gelderland geldt KEI. Ook geldt KEI voor vorderingszaken bij de Hoge Raad. De
digitalisering lukte niet; KEI is stilgezet in april 2018. De digitalisering is nu van de baan, maar de
regiefunctie van de rechter is behouden gebleven. De nieuwe wet is in werking getreden op 1
oktober 2019 (art. 87 e.v. Rv). In het wetboek van Kluwer is dit als volgt gedaan: Onder tabje
Romeinse V – cursief gedrukt een uittreksel van Rv volgens KEI. Er is echter geen rekening gehouden
met het scenario dat KEI niet in werking zou treden.
,Rechtsingang: dagvaarding of verzoekschrift?
Art. 261 lid 2 Rv: “Met een verzoekschrift worden ingeleid de zaken ten aanzien waarvan dit uit de
wet voortvloeit”; op verzoek van één der partijen/kan worden verzocht.
Art. 78 Rv: Vloeit geen verzoek uit de wet voort dan volgt dat de dagvaarding de aangewezen
rechtsingang is.
o Gesloten stelsel
Verkeerde rechtsingang gekozen? Art. 69 Rv: de wisselbepaling. Wanneer je de verkeerde
rechtsingang hebt gekozen geeft de rechter je de gelegenheid om dit te herstellen. Advocaten
kunnen hier misbruik van maken: de dagvaarding dient namelijk betekent te worden door de
deurwaarder, het verzoekschrift niet; deze wordt direct ingediend bij het gerecht. De
dagvaardingsprocedure is aanhangig vanaf het moment dat de deurwaarder de dagvaarding heeft
betekend, terwijl de verzoekschriftprocedure al aanhangig is als het verzoek is ingediend bij de
rechtbank. Stel nou dat je op de laatste dag van de hoger beroeps termijn nog bedenkt hoger
beroep in te willen stellen, bij dagvaarding, en je kan geen deurwaarder meer vinden. Enkele
advocaten hebben toen bedacht een verzoekschrift in te dienen bij de rechtbank. Dit kan gewoon per
fax tot en met 23:59 van diezelfde dag. Die advocaten dachten dat ze dan alsnog in aanmerking
kwamen voor de wisselbepaling. > Dit trucje gaat niet meer op: de wisselbepaling is er alleen voor
bedoeld wanneer je je daadwerkelijk hebt vergist zonder kwade bedoelingen.
Beginselen van Burgerlijk Procesrecht – overzicht (deel van) artikel 6 EVRM
Recht op toegang tot de rechter
Onpartijdig en onafhankelijk gerecht
o Onafhankelijk t.o.v. andere staatsmachten (Montesquieu)
o Verankerd in bijvoorbeeld artt. 116 en 117 Gw
o Onpartijdig: subjectief en objectief
Subjectief: De rechter stelt zich daadwerkelijk actief partijdig op
Objectief: De schijn van partijdigheid
o Wraking en verschoning (art. 36 e.v. Rv)
Recht op eerlijke behandeling
o Hoor en wederhoor – meest belangrijke beginsel
o Art. 19 Rv
o Arrest: Schook/Vergeer
Bewijs kan niet gebaseerd worden op eigen waarneming – zonder partijen -
van de rechter, waarbij partijen niet zijn gehoord.
Behandeling en uitspraak in het openbaar
Resultaat binnen redelijke termijn
, Hoorcollege 1B: Bevoegdheid van de rechter
Rechtsmacht
Is de Nederlandse rechter bevoegd?
o Relevantie: bij zaak met internationaal aspect
Een in België wonende Amerikaan begaat een onrechtmatige daad jegens u
in Groningen, ten gevolge waarvan u schade lijdt (hierna: de ABG-casus)
Art. 1 Rv: ‘Onverminderd het omtrent rechtsmacht in verdragen en EG-verordeningen
bepaalde en onverminderd artikel 13a van de Wet algemene bepalingen wordt de
rechtsmacht van de Nederlandse rechter beheerst door de volgende bepalingen.’
- De woonplaats van verweerder in drie territoria
o Woonplaats van verweerder in
- EU land,
- Zwitserland IJsland of Noorwegen,
- of in één van alle andere landen?
1. Europese Unie
a. Belangrijke regelingen:
i. Brussel I-Bis Verordening (burgerlijke en handelszaken – Kluwer V.6)
ii. Brussel II-Bis Verordening (huwelijkszaken – Kluwer II.47)
b. Uitleg regelingen:
i. Hof van Justitie Europese Unie, via prejudiciële vragen
c. Opbouw Brussel I bis
i. Werkingssfeer of materieel toepassingsgebied (art. 1)
ii. Hoofdregel internationale bevoegdheid (art. 4)
iii. Alternatieve fora (art. 7 en 8 – Arrest Fiona/Shevill, mozaïek-beginsel
‘Handlungsort’ en ‘Erfolgsort’)
iv. Exclusieve fora (art. 24)
v. Forumkeuze (art. 25)
ABG-casus
Stappenplan:
- Brussel I bis van toepassing?
o Art. 1
- Belgische rechter bevoegd?
o Art. 4
- Nederlandse rechter bevoegd?
o Art. 7 lid 2
2. Zwitserland, IJsland of Noorwegen
a. EVEX II van 30 oktober 2007 (ook wel Parallelverdrag (is parallel aan Brussel I-Bis),
Verdrag van Lugano)
b. Uitleg? – Geen Hof van Justitie, daar zal je moeten hopen dat de rechters bij hun
uitleg kijken naar HvJ
3. In één van alle andere landen
a. Art. 1 Rv – verordeningen en verdragen niet van toepassing. Dan gelden art. 1-14 Rv
Procesrecht 2019-2020
,Hoorcollege 1A: Inleiding
Vermogensrecht
- Kern: recht hebben vs. recht krijgen
- Rechter: taak als geschilbeslechter
- Eigenlijke rechtspraak
“A vordert nakoming van de (in zijn ogen) tussen hem en B gesloten overeenkomst. B ontkent
verplichting”
“In de Franse krant C wordt een voor de Engelse D beledigende tekst geplaatst. D vordert
schadevergoeding” – Bij welke rechter moeten we zijn? (Hoorcollege 1B)
Personen- en familierecht
- Kern: rechtspositie natuurlijke persoon
- Rechter: ordenende taak
- Oneigenlijke rechtspraak
“A is in gemeenschap van goederen gehuwd met B en wil van hem scheiden (art. 1:150 BW)”
“C en D willen de minderjarige E adopteren (art. 1:227 BW)”
“Zoon F wil zijn dementerende moeder G onder curatele laten stellen (art. 1:379 BW)”
Rechtsingang: Dagvaarding en verzoekschrift.
Kei: Procesinleiding.
Dagvaarding: Tweede titel van het Eerste Boek.
Verzoekschrift: Derde titel van het Eerste Boek.
De dagvaardingsprocedure is voor ons nu de basis. Wanneer het om een verzoekschriftprocedure
gaat wordt het speciaal in de wet vermeldt.
KEI:
Wetgevingsproject: Kwaliteit en Innovatie
Nieuwe wetgeving digitaal procederen
Kern: vereenvoudiging rechtsingang; procesinleiding
Versterkte regiefunctie rechter; ‘versnelling’ procedures
Digitalisering
Stand van zaken: Bij vorderingszaken met verplichte procesvertegenwoordiging bij de rechtbanken
Midden-Nederland en Gelderland geldt KEI. Ook geldt KEI voor vorderingszaken bij de Hoge Raad. De
digitalisering lukte niet; KEI is stilgezet in april 2018. De digitalisering is nu van de baan, maar de
regiefunctie van de rechter is behouden gebleven. De nieuwe wet is in werking getreden op 1
oktober 2019 (art. 87 e.v. Rv). In het wetboek van Kluwer is dit als volgt gedaan: Onder tabje
Romeinse V – cursief gedrukt een uittreksel van Rv volgens KEI. Er is echter geen rekening gehouden
met het scenario dat KEI niet in werking zou treden.
,Rechtsingang: dagvaarding of verzoekschrift?
Art. 261 lid 2 Rv: “Met een verzoekschrift worden ingeleid de zaken ten aanzien waarvan dit uit de
wet voortvloeit”; op verzoek van één der partijen/kan worden verzocht.
Art. 78 Rv: Vloeit geen verzoek uit de wet voort dan volgt dat de dagvaarding de aangewezen
rechtsingang is.
o Gesloten stelsel
Verkeerde rechtsingang gekozen? Art. 69 Rv: de wisselbepaling. Wanneer je de verkeerde
rechtsingang hebt gekozen geeft de rechter je de gelegenheid om dit te herstellen. Advocaten
kunnen hier misbruik van maken: de dagvaarding dient namelijk betekent te worden door de
deurwaarder, het verzoekschrift niet; deze wordt direct ingediend bij het gerecht. De
dagvaardingsprocedure is aanhangig vanaf het moment dat de deurwaarder de dagvaarding heeft
betekend, terwijl de verzoekschriftprocedure al aanhangig is als het verzoek is ingediend bij de
rechtbank. Stel nou dat je op de laatste dag van de hoger beroeps termijn nog bedenkt hoger
beroep in te willen stellen, bij dagvaarding, en je kan geen deurwaarder meer vinden. Enkele
advocaten hebben toen bedacht een verzoekschrift in te dienen bij de rechtbank. Dit kan gewoon per
fax tot en met 23:59 van diezelfde dag. Die advocaten dachten dat ze dan alsnog in aanmerking
kwamen voor de wisselbepaling. > Dit trucje gaat niet meer op: de wisselbepaling is er alleen voor
bedoeld wanneer je je daadwerkelijk hebt vergist zonder kwade bedoelingen.
Beginselen van Burgerlijk Procesrecht – overzicht (deel van) artikel 6 EVRM
Recht op toegang tot de rechter
Onpartijdig en onafhankelijk gerecht
o Onafhankelijk t.o.v. andere staatsmachten (Montesquieu)
o Verankerd in bijvoorbeeld artt. 116 en 117 Gw
o Onpartijdig: subjectief en objectief
Subjectief: De rechter stelt zich daadwerkelijk actief partijdig op
Objectief: De schijn van partijdigheid
o Wraking en verschoning (art. 36 e.v. Rv)
Recht op eerlijke behandeling
o Hoor en wederhoor – meest belangrijke beginsel
o Art. 19 Rv
o Arrest: Schook/Vergeer
Bewijs kan niet gebaseerd worden op eigen waarneming – zonder partijen -
van de rechter, waarbij partijen niet zijn gehoord.
Behandeling en uitspraak in het openbaar
Resultaat binnen redelijke termijn
, Hoorcollege 1B: Bevoegdheid van de rechter
Rechtsmacht
Is de Nederlandse rechter bevoegd?
o Relevantie: bij zaak met internationaal aspect
Een in België wonende Amerikaan begaat een onrechtmatige daad jegens u
in Groningen, ten gevolge waarvan u schade lijdt (hierna: de ABG-casus)
Art. 1 Rv: ‘Onverminderd het omtrent rechtsmacht in verdragen en EG-verordeningen
bepaalde en onverminderd artikel 13a van de Wet algemene bepalingen wordt de
rechtsmacht van de Nederlandse rechter beheerst door de volgende bepalingen.’
- De woonplaats van verweerder in drie territoria
o Woonplaats van verweerder in
- EU land,
- Zwitserland IJsland of Noorwegen,
- of in één van alle andere landen?
1. Europese Unie
a. Belangrijke regelingen:
i. Brussel I-Bis Verordening (burgerlijke en handelszaken – Kluwer V.6)
ii. Brussel II-Bis Verordening (huwelijkszaken – Kluwer II.47)
b. Uitleg regelingen:
i. Hof van Justitie Europese Unie, via prejudiciële vragen
c. Opbouw Brussel I bis
i. Werkingssfeer of materieel toepassingsgebied (art. 1)
ii. Hoofdregel internationale bevoegdheid (art. 4)
iii. Alternatieve fora (art. 7 en 8 – Arrest Fiona/Shevill, mozaïek-beginsel
‘Handlungsort’ en ‘Erfolgsort’)
iv. Exclusieve fora (art. 24)
v. Forumkeuze (art. 25)
ABG-casus
Stappenplan:
- Brussel I bis van toepassing?
o Art. 1
- Belgische rechter bevoegd?
o Art. 4
- Nederlandse rechter bevoegd?
o Art. 7 lid 2
2. Zwitserland, IJsland of Noorwegen
a. EVEX II van 30 oktober 2007 (ook wel Parallelverdrag (is parallel aan Brussel I-Bis),
Verdrag van Lugano)
b. Uitleg? – Geen Hof van Justitie, daar zal je moeten hopen dat de rechters bij hun
uitleg kijken naar HvJ
3. In één van alle andere landen
a. Art. 1 Rv – verordeningen en verdragen niet van toepassing. Dan gelden art. 1-14 Rv
