, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
2024
De weg naar een schone lei: Zo kort als
mogelijk, zo lang als nodig.
Een onderzoek naar het verbeteren van de nazorg binnen de
schuldhulpverlening in de gemeente Den Haag.
Hogeschool Inholland Den Haag
Sociaal Juridische Dienstverlening VERTROUWELIJK
Naam student:
Studentnummer:
Afstudeerbegeleider:
Klas:
Naam vak: Afstudeerrapport
Vakcode:
Aantal woorden: 14163
Pagina 1 van 54
Datum: 2 april 2024
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Pagina 2 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Adviesrapport
Gemeente Den Haag
Financiële hulpverlening
Schuldhulpverlening
{NAAM}
Student {NUMMER}
Gemeente Den Haag
Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten
Financiële hulpverlening
Afdeling Schuldhulpverlening
Hogeschool Inholland
HBO Sociaal Juridische Dienstverlening
Theresiastraat 8
2593 AN Den Haag
Periode van onderzoek:
Januari 2023 – April 2024
Plaats: {PLAATSNAAM}
Pagina 3 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Pagina 4 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Voorwoord
Voor u ligt het afstudeerrapport waarin onderzoek is gedaan naar welke maatregelen de medewerkers
van de gemeente Den Haag kunnen nemen om de nazorg binnen de schuldhulpverlening te
verbeteren. Het doel hiervan is dat burgers duurzaam schuldenvrij blijven. Voor dit afstudeerrapport is
onderzoek gedaan naar de nazorg binnen de schuldhulpverlening in de gemeente Den Haag en hierbij
is vooral gekeken naar hoe de nazorg verbeterd en geoptimaliseerd kan worden. Na afloop van deze
scriptie hoop ik een bijdrage te hebben geleverd aan de verbetering van de nazorg voor burgers van
de gemeente Den Haag.
Dit onderzoek heb ik uitgevoerd in opdracht van de gemeente Den Haag, dienst Sociale Zaken en
Werkgelegenheidsprojecten, afdeling schuldhulpverlening. Daarnaast is dit onderzoek tevens de
afronding van mijn hbo-bachelor Sociaal Juridische Dienstverlening aan Hogeschool Inholland in Den
Haag.
Na vierenhalfjaar deze voltijdstudie gecombineerd te hebben met een stage en uiteindelijk een vast
dienstverband bij de gemeente Den Haag, is mijn scriptie het uiteindelijke resultaat.
In het bijzonder wil ik de gemeente Den Haag bedanken voor het mogelijk maken van mijn
afstudeeronderzoek binnen deze gemeente. Ook wil ik mijn scriptiebegeleider bedanken voor de
begeleiding en feedback gedurende het afstudeertraject.
Vertrouwelijkheid
Deze scriptie bevat vertrouwelijke bedrijfsinformatie en mag derhalve uitsluitend voor
beoordelingsdoeleinden in het kader van de opleiding worden gebruikt. Distributie als voorbeeld voor
andere studenten en/of andere doeleinden is uitdrukkelijk niet toegestaan.
{NAAM}
{PLAATS, DATUM}
Pagina 5 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Samenvatting
Het hebben van schulden is op zichzelf niet problematisch, want bijna iedereen heeft leningen, dus
schulden door aankopen op afbetaling. Zolang deze leningen gewoon afbetaald kunnen worden is er
geen sprake van een problematische situatie. In Nederland heeft een op de vijf huishoudens
betalingsproblemen. Bij acht procent hiervan gaat het om ernstige betalingsproblemen. In 2021
bedroeg het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening 78.698.
Het hebben van problematische schulden is vaak geen opzichzelfstaand probleem. Er is veelal sprake
van multi-problematiek die aangepakt dient te worden. Burgers met schulden ervaren veel stress door
geldzorgen en hier heeft ook vaak hun gezondheid en/of werk onder te lijden. Ook heerst er een taboe
op schulden en schamen burgers zich voor hun financiële situatie. Zij stellen een aanvraag tot
schuldhulpverlening uit door schaamte of doordat zij geen motivatie hebben. Vaak is de extrinsieke
motivatie wel aanwezig, omdat zij een duwtje in de goede richting krijgen van buitenaf of het voor een
betere toekomst van hun kinderen willen doen, maar is de intrinsieke motivatie als gevolg van een
laag zelfbeeld niet heel groot.
De samenleving betaalt ook mee aan de kosten voor de gemeentelijke schuldhulpverlening. Jaarlijks
kost dit de samenleving 11 miljard euro. Deze kosten hebben te maken met opvang na huisuitzetting,
gederfde inkomsten door huurachterstanden of afsluiten van energie. Ook werkgevers kost het geld.
Er is vaak sprake van loonbeslag wat de werkgever moet verwerken en het ziekteverzuim ligt hoger.
Om bovenstaande redenen is het belangrijk om de nazorg zo goed mogelijk aan te bieden, zodat
iemand die eenmaal schuldenvrij is, dit in de toekomst ook zal blijven. Gedurende deze scriptie is
onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de nazorg binnen de gemeentelijke schuldhulpverlening in
Den Haag te verbeteren. Het interne doel is om uiteindelijk aanbevelingen te doen die de gemeente
Den Haag kan gebruiken om de nazorg binnen de schuldhulpverlening te verbeteren. Het externe doel
is de Haagse burgers de juiste nazorg te bieden, zodat zij leren om financieel zelfredzaam te worden
en niet opnieuw schulden maken. De hoofdvraag die hieruit is ontstaan luidt als volgt:
Welke maatregelen kunnen de medewerkers van de gemeente Den Haag nemen om de nazorg
binnen de schuldhulpverlening voor haar inwoners te verbeteren na een geslaagde schuldregeling en
de financiële zelfredzaamheid daarmee te vergroten?
Voor het uitvoeren van dit onderzoek is gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden, ook
wel triangulatie genoemd. De hoofdvraag is opgedeeld in vier deelvragen die middels deze
onderzoeksmethoden beantwoord worden. Voor de beantwoording van de deelvragen is gebruik
gemaakt van enerzijds literatuur- en bronnenonderzoek en anderzijds zijn interviews afgenomen
In hoofdstuk drie wordt de problematische schuldsituatie in kaart gebracht en wordt gekeken naar de
oorzaken en gevolgen van schulden en de verschillende typen schulden. De oorzaak van een
problematische schuldensituatie is voor iedereen anders. Voor sommigen heeft dit te maken met een
gebrek aan vaardigheden, voor anderen door (het gebrek aan) financiële opvoeding. Ook verschillen
in sociale normen, chronische stress en psychische gebeurtenissen zijn oorzaken van problematische
schulden. De gevolgen van schulden zijn ook groot voor alle betrokken partijen. Ook het type schuld is
per persoon verschillend. Sommigen geven structureel meer uit dan zij ontvangen, terwijl anderen net
rond kunnen komen en niet voorbereid zijn op onvoorziene uitgaven.
Pagina 6 van 54
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
2024
De weg naar een schone lei: Zo kort als
mogelijk, zo lang als nodig.
Een onderzoek naar het verbeteren van de nazorg binnen de
schuldhulpverlening in de gemeente Den Haag.
Hogeschool Inholland Den Haag
Sociaal Juridische Dienstverlening VERTROUWELIJK
Naam student:
Studentnummer:
Afstudeerbegeleider:
Klas:
Naam vak: Afstudeerrapport
Vakcode:
Aantal woorden: 14163
Pagina 1 van 54
Datum: 2 april 2024
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Pagina 2 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Adviesrapport
Gemeente Den Haag
Financiële hulpverlening
Schuldhulpverlening
{NAAM}
Student {NUMMER}
Gemeente Den Haag
Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten
Financiële hulpverlening
Afdeling Schuldhulpverlening
Hogeschool Inholland
HBO Sociaal Juridische Dienstverlening
Theresiastraat 8
2593 AN Den Haag
Periode van onderzoek:
Januari 2023 – April 2024
Plaats: {PLAATSNAAM}
Pagina 3 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Pagina 4 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Voorwoord
Voor u ligt het afstudeerrapport waarin onderzoek is gedaan naar welke maatregelen de medewerkers
van de gemeente Den Haag kunnen nemen om de nazorg binnen de schuldhulpverlening te
verbeteren. Het doel hiervan is dat burgers duurzaam schuldenvrij blijven. Voor dit afstudeerrapport is
onderzoek gedaan naar de nazorg binnen de schuldhulpverlening in de gemeente Den Haag en hierbij
is vooral gekeken naar hoe de nazorg verbeterd en geoptimaliseerd kan worden. Na afloop van deze
scriptie hoop ik een bijdrage te hebben geleverd aan de verbetering van de nazorg voor burgers van
de gemeente Den Haag.
Dit onderzoek heb ik uitgevoerd in opdracht van de gemeente Den Haag, dienst Sociale Zaken en
Werkgelegenheidsprojecten, afdeling schuldhulpverlening. Daarnaast is dit onderzoek tevens de
afronding van mijn hbo-bachelor Sociaal Juridische Dienstverlening aan Hogeschool Inholland in Den
Haag.
Na vierenhalfjaar deze voltijdstudie gecombineerd te hebben met een stage en uiteindelijk een vast
dienstverband bij de gemeente Den Haag, is mijn scriptie het uiteindelijke resultaat.
In het bijzonder wil ik de gemeente Den Haag bedanken voor het mogelijk maken van mijn
afstudeeronderzoek binnen deze gemeente. Ook wil ik mijn scriptiebegeleider bedanken voor de
begeleiding en feedback gedurende het afstudeertraject.
Vertrouwelijkheid
Deze scriptie bevat vertrouwelijke bedrijfsinformatie en mag derhalve uitsluitend voor
beoordelingsdoeleinden in het kader van de opleiding worden gebruikt. Distributie als voorbeeld voor
andere studenten en/of andere doeleinden is uitdrukkelijk niet toegestaan.
{NAAM}
{PLAATS, DATUM}
Pagina 5 van 54
, Veronique van Slooten
De weg naar een schone lei: Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig.
Samenvatting
Het hebben van schulden is op zichzelf niet problematisch, want bijna iedereen heeft leningen, dus
schulden door aankopen op afbetaling. Zolang deze leningen gewoon afbetaald kunnen worden is er
geen sprake van een problematische situatie. In Nederland heeft een op de vijf huishoudens
betalingsproblemen. Bij acht procent hiervan gaat het om ernstige betalingsproblemen. In 2021
bedroeg het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening 78.698.
Het hebben van problematische schulden is vaak geen opzichzelfstaand probleem. Er is veelal sprake
van multi-problematiek die aangepakt dient te worden. Burgers met schulden ervaren veel stress door
geldzorgen en hier heeft ook vaak hun gezondheid en/of werk onder te lijden. Ook heerst er een taboe
op schulden en schamen burgers zich voor hun financiële situatie. Zij stellen een aanvraag tot
schuldhulpverlening uit door schaamte of doordat zij geen motivatie hebben. Vaak is de extrinsieke
motivatie wel aanwezig, omdat zij een duwtje in de goede richting krijgen van buitenaf of het voor een
betere toekomst van hun kinderen willen doen, maar is de intrinsieke motivatie als gevolg van een
laag zelfbeeld niet heel groot.
De samenleving betaalt ook mee aan de kosten voor de gemeentelijke schuldhulpverlening. Jaarlijks
kost dit de samenleving 11 miljard euro. Deze kosten hebben te maken met opvang na huisuitzetting,
gederfde inkomsten door huurachterstanden of afsluiten van energie. Ook werkgevers kost het geld.
Er is vaak sprake van loonbeslag wat de werkgever moet verwerken en het ziekteverzuim ligt hoger.
Om bovenstaande redenen is het belangrijk om de nazorg zo goed mogelijk aan te bieden, zodat
iemand die eenmaal schuldenvrij is, dit in de toekomst ook zal blijven. Gedurende deze scriptie is
onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de nazorg binnen de gemeentelijke schuldhulpverlening in
Den Haag te verbeteren. Het interne doel is om uiteindelijk aanbevelingen te doen die de gemeente
Den Haag kan gebruiken om de nazorg binnen de schuldhulpverlening te verbeteren. Het externe doel
is de Haagse burgers de juiste nazorg te bieden, zodat zij leren om financieel zelfredzaam te worden
en niet opnieuw schulden maken. De hoofdvraag die hieruit is ontstaan luidt als volgt:
Welke maatregelen kunnen de medewerkers van de gemeente Den Haag nemen om de nazorg
binnen de schuldhulpverlening voor haar inwoners te verbeteren na een geslaagde schuldregeling en
de financiële zelfredzaamheid daarmee te vergroten?
Voor het uitvoeren van dit onderzoek is gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden, ook
wel triangulatie genoemd. De hoofdvraag is opgedeeld in vier deelvragen die middels deze
onderzoeksmethoden beantwoord worden. Voor de beantwoording van de deelvragen is gebruik
gemaakt van enerzijds literatuur- en bronnenonderzoek en anderzijds zijn interviews afgenomen
In hoofdstuk drie wordt de problematische schuldsituatie in kaart gebracht en wordt gekeken naar de
oorzaken en gevolgen van schulden en de verschillende typen schulden. De oorzaak van een
problematische schuldensituatie is voor iedereen anders. Voor sommigen heeft dit te maken met een
gebrek aan vaardigheden, voor anderen door (het gebrek aan) financiële opvoeding. Ook verschillen
in sociale normen, chronische stress en psychische gebeurtenissen zijn oorzaken van problematische
schulden. De gevolgen van schulden zijn ook groot voor alle betrokken partijen. Ook het type schuld is
per persoon verschillend. Sommigen geven structureel meer uit dan zij ontvangen, terwijl anderen net
rond kunnen komen en niet voorbereid zijn op onvoorziene uitgaven.
Pagina 6 van 54
