Ethiek samenvatting
H1
Moreel oordeel: gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan
Je spreekt uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en van anderen. Je geeft aan hoe je
verwacht dat die ander met jou of anderen om zou moeten gaan
Je verwacht iets van iemand
Dit oordeel gaat vaak vanzelf, je denkt er niet overna (intuïtief moreel oordeel)
Bijvoorbeeld:
1. De docent statistiek laat jou nooit eens uitpraten!
2. Ik vind het wel lullig dat Chris de verkering uitmaakte via Whatsapp
3. Ellen, kom je nu niet even op me wachten voordat je naar de trein loopt?
Morele plicht: iets wat je voelt dat je moet doen, omdat het juist is volgens je waarden en
overtuigingen over goed en kwaad
Intuïtief moreel oordeel: een oordeel die je geeft zonder er echt bij na te denken
Echter, als de ander het niet met je eens is. Het valt dan op dat je oordeelt, verandert
het intuïtief moreel oordeel. Je wordt je namelijk bewust van dat je oordeelt
Is dit fout? Nee, maar zij schiet tekort bij ingewikkelde situaties waar je goed over
moet nadenken voordat je oordeelt
Waarom is intuïtief moreel oordelen in het functioneren van professionals minder goed?
Je morele intuïtie is niet uit te leggen aan anderen
Als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten en successen
Je intuïtie bereid je niet voor op nieuwe situaties
Waar gaat een moreel oordeel over?
1. Menselijk gedrag;
2. Een moreel oordeel overstijgt het individuele; ‘wat ik voor mij goed vind om te doen,
verwacht ik ook van jou’
Universaliteitsprincipe: een morele uitspraak over iemand in een situatie is meteen een
uitspraak over alle mensen in dezelfde situatie. Bijv. ‘als de één een snoepje mag, mag de
ander dat ook’
3. Een moreel oordeel is normatief; gaat over hoe je behoort te handelen. Het schrijft
voor wat je moet doen (een koekjesrecept is dit NIET)
4. Gericht op het goede; vrijheid, rechtvaardigheid, eerlijkheid en inzet; het zijn zaken
waarvan je niet verder hoeft uit te leggen waarom ze goed zijn
5. Een moreel onderdeel kan morele verontwaardiging veroorzaken; het kan specifieke
emotie bij iemand los maken
Wat doe je als je oordeelt?
1. Subjectief; je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een
bepaald GEVOEL met zich mee
2. Objectief; je weet wat je mening is. Je KENT je oordeel (kennis die je hebt)
3. Normatief; je OORDEELT dat iets goed of fout is
TIP: moraal oordelen gaat onopgemerkt. ‘Iedereen heeft een eigen waarheid’
, Is een moreel oordeel subjectief of objectief? Geen van beide, maar het is normatief
Proces Wat doe je? Resultaat Visueel
Ervaren (subjectief) Je ervaart bepaalde Gevoelens JIJ voelt het
emoties, van
binnenuit
Kennen (objectief) Je hebt kennis over Feiten (kennis) Omdat ik ergens
dingen kennis over heb,
denk ik het te weten
Oordelen Je geeft betekenis Morele oordelen Je geeft betekenis
(normatief) aan gedrag door het aan het gedrag dat
te verbinden met jij oordeelt
idealen en principes
Waaruit bestaat een oordeel? Het proces waarin jij een standpunt uitvoert, een oordeel
voltrekt. In dit proces ben jij betrokken. Je bent actief degene die het moreel oordeel
uitvoert. JIJ bent er verantwoordelijk voor
John Dewey over het onderscheid tussen subjectief, objectief en normatief: ‘Je bent jezelf, je
kent jezelf en je kiest jezelf’
Moreel uitgangspunt: een omschrijving van iets dat op zich zelf nastrevenswaardig is
betreffende menselijk samenleven
Morele uitgangspunten Zaken met een extern doel die erop lijken
Een goed leven Veel verdienen
Eerlijk zijn tegen je vrienden Kleding die anderen ook dragen
Vriendschap Veel vrienden hebben
Ik wil de wet niet overtreden Een boete oplopen
TIP: een moreel oordeel kun je uitwisselen als kennis en voelen als een emotie
Moraal: het geheel van gedeelde morele oordelen (normen, waarden en deugden) van een
groep dat ontstaat in een gesprek
Ethiek: de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te helpen door
nieuwe argumenten te ontwikkelen en te gebruiken in afwegingen
De moraal van een familie, organisatie of cultuur wordt vaak aangeduid met de normen en
waarden. Dit is een onjuiste term, want het zijn niet de normen en waarden die verschillen,
maar de morele oordelen van die groep.
Bijvoorbeeld: In Nederland is men van oordeel dat je elkaar aankijkt bij het begroeten
en in Aziatische landen is dit niet normaal
Wat is een ander woord voor universele principes? Normen en waarden
H1
Moreel oordeel: gedrag van mensen en hoe ze met elkaar omgaan
Je spreekt uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en van anderen. Je geeft aan hoe je
verwacht dat die ander met jou of anderen om zou moeten gaan
Je verwacht iets van iemand
Dit oordeel gaat vaak vanzelf, je denkt er niet overna (intuïtief moreel oordeel)
Bijvoorbeeld:
1. De docent statistiek laat jou nooit eens uitpraten!
2. Ik vind het wel lullig dat Chris de verkering uitmaakte via Whatsapp
3. Ellen, kom je nu niet even op me wachten voordat je naar de trein loopt?
Morele plicht: iets wat je voelt dat je moet doen, omdat het juist is volgens je waarden en
overtuigingen over goed en kwaad
Intuïtief moreel oordeel: een oordeel die je geeft zonder er echt bij na te denken
Echter, als de ander het niet met je eens is. Het valt dan op dat je oordeelt, verandert
het intuïtief moreel oordeel. Je wordt je namelijk bewust van dat je oordeelt
Is dit fout? Nee, maar zij schiet tekort bij ingewikkelde situaties waar je goed over
moet nadenken voordat je oordeelt
Waarom is intuïtief moreel oordelen in het functioneren van professionals minder goed?
Je morele intuïtie is niet uit te leggen aan anderen
Als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten en successen
Je intuïtie bereid je niet voor op nieuwe situaties
Waar gaat een moreel oordeel over?
1. Menselijk gedrag;
2. Een moreel oordeel overstijgt het individuele; ‘wat ik voor mij goed vind om te doen,
verwacht ik ook van jou’
Universaliteitsprincipe: een morele uitspraak over iemand in een situatie is meteen een
uitspraak over alle mensen in dezelfde situatie. Bijv. ‘als de één een snoepje mag, mag de
ander dat ook’
3. Een moreel oordeel is normatief; gaat over hoe je behoort te handelen. Het schrijft
voor wat je moet doen (een koekjesrecept is dit NIET)
4. Gericht op het goede; vrijheid, rechtvaardigheid, eerlijkheid en inzet; het zijn zaken
waarvan je niet verder hoeft uit te leggen waarom ze goed zijn
5. Een moreel onderdeel kan morele verontwaardiging veroorzaken; het kan specifieke
emotie bij iemand los maken
Wat doe je als je oordeelt?
1. Subjectief; je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een
bepaald GEVOEL met zich mee
2. Objectief; je weet wat je mening is. Je KENT je oordeel (kennis die je hebt)
3. Normatief; je OORDEELT dat iets goed of fout is
TIP: moraal oordelen gaat onopgemerkt. ‘Iedereen heeft een eigen waarheid’
, Is een moreel oordeel subjectief of objectief? Geen van beide, maar het is normatief
Proces Wat doe je? Resultaat Visueel
Ervaren (subjectief) Je ervaart bepaalde Gevoelens JIJ voelt het
emoties, van
binnenuit
Kennen (objectief) Je hebt kennis over Feiten (kennis) Omdat ik ergens
dingen kennis over heb,
denk ik het te weten
Oordelen Je geeft betekenis Morele oordelen Je geeft betekenis
(normatief) aan gedrag door het aan het gedrag dat
te verbinden met jij oordeelt
idealen en principes
Waaruit bestaat een oordeel? Het proces waarin jij een standpunt uitvoert, een oordeel
voltrekt. In dit proces ben jij betrokken. Je bent actief degene die het moreel oordeel
uitvoert. JIJ bent er verantwoordelijk voor
John Dewey over het onderscheid tussen subjectief, objectief en normatief: ‘Je bent jezelf, je
kent jezelf en je kiest jezelf’
Moreel uitgangspunt: een omschrijving van iets dat op zich zelf nastrevenswaardig is
betreffende menselijk samenleven
Morele uitgangspunten Zaken met een extern doel die erop lijken
Een goed leven Veel verdienen
Eerlijk zijn tegen je vrienden Kleding die anderen ook dragen
Vriendschap Veel vrienden hebben
Ik wil de wet niet overtreden Een boete oplopen
TIP: een moreel oordeel kun je uitwisselen als kennis en voelen als een emotie
Moraal: het geheel van gedeelde morele oordelen (normen, waarden en deugden) van een
groep dat ontstaat in een gesprek
Ethiek: de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te helpen door
nieuwe argumenten te ontwikkelen en te gebruiken in afwegingen
De moraal van een familie, organisatie of cultuur wordt vaak aangeduid met de normen en
waarden. Dit is een onjuiste term, want het zijn niet de normen en waarden die verschillen,
maar de morele oordelen van die groep.
Bijvoorbeeld: In Nederland is men van oordeel dat je elkaar aankijkt bij het begroeten
en in Aziatische landen is dit niet normaal
Wat is een ander woord voor universele principes? Normen en waarden
