Hoorcollege 1 inleiding onderzoek
Statistiek geeft een samenvatting van veel datamateriaal.
Denk kritisch na over data. Leren reflecteren over data.
6 hoorcolleges en 1 practicum
Doel van de cursus
- Leren (kritisch) na te denken over onderzoek
- Leren hoe je kwantitatieve data kunt analyseren (statistiek)
- Praktisch leren werken met meest gangbare statistische procedures en programma’s
- Leren statistisch te formuleren en te denken
Hou alle onderdelen bij, dan hoeft het echt niet moeilijk te zijn. Veel kleine onderdelen.
Practicum en hoorcollege sluiten op elkaar aan
Hoofdstuk 1: Sociaalwetenschappelijk onderzoek
- Sociale wetenschappen: onderzoeken gedrag/interacties van (met name) mensen (kinderen)
- Wetenschap: kennis generen en verklaringen zoeken die systematisch plaatsvinden
o Open communicatie
o Systematisch, planmatig (H2: onderzoeksplan)
o Uitkomsten staan niet ‘vast’: open staan voor kritiek
Doel van een onderzoek
- Antwoord geven op vragen
- Nieuwsgierigheid belangrijke drijfveer
- Niet altijd gewaardeerd
- Zou uiteindelijk moeten leiden tot kennis
Veel kennis ‘naïef’
- Niet alle kennis is gebaseerd op onderzoek
- Naïeve kennis gebaseerd op:
o Gewoontes > ‘Wij doen het al jaren zo!’
o Van horen zeggen
o ‘Wishful thinking’ > we willen gaar gelijk hebben/’eerst geloven dan zien’ (tunnelvisie)
o Meningen van autoriteiten > ‘mijn leidinggevende zei dat’
o Ideologie > uitgangspunten/religie/politieke stroming
o Intuïtie > ‘ik weet iets want ik voel het’
Naïeve kennis is vaak niet geschikt
- Er is wetenschappelijke kennis nodig om verder te komen
- Wat is verantwoorde wetenschap? En hoe kunnen we wetenschappelijk onderzoek doen?
Sociaalwetenschappelijk onderzoek
- Gedeelde visie onder wetenschappers
o Het gaat om toetsen van theoretische inzichten op grond van waarnemingen (empirie)
- Je begint met een probleemstelling waarin je vraagstelling en doelstelling onderscheidt
o Wat wil je onderzoeken en waarom?
o Vanuit probleemstelling kies je onderzoeksonderwerp
- Twee belangrijke benaderingen
o Empirische-analytische benadering
, ▪ Grofweg: algemeen geldende wetmatigheden ontdekken
▪ Geïnspireerd op de natuurwetenschappen
▪ Objectief
o Empirische-interpretatieve benadering
▪ Proberen gedrag vanuit de context te begrijpen/verklaren
o Grootste verschil: ea = toetsing van hypothesen / ei = ontwikkeling van hypothesen
- Andere onderscheiden binnen de sociale wetenschap:
o Fundamenteel vs. Praktijkgericht
▪ Fundamenteel: doel is het leveren van een bijdrage aan de wetenschap
▪ Praktijkgericht: doel is het leveren van een bijdrage aan de maatschappij
o Toetsend vs. Explorerend/exploratief onderzoek
▪ Toetsend: voorspeld en ‘dat dacht ik al’
▪ Exploratief: letterlijk geen idee
- Huidige westerse manier van wetenschap
o Empirisme en rationaliteit
▪ Empirisme: gebaseerd op waarneming
▪ Rationaliteit: gebaseerd op nadenken, logisch consistent
Wetenschap is communicatie over onderzoek
Congressen, email, peer-review, artikelen, media, blogs
Zender-boodschap-ontvangermodel (Lasswel 1948)
Wie zegt wat tegen wie?
McQuail (1987): 4 functies van een boodschap
1. Als bron van informatie
2. Als vermaak
3. Als middel om de persoonlijke identiteit te versterken
4. Als voertuig voor sociale integratie en interactie
Onderzoek in de media
- Media speelt een belangrijke brugfunctie tussen wetenschap en publiek/politiek
- Wees kritisch: media is vaak gericht op ‘leuke’ uitkomsten; zijn vaak niet per se wetenschappelijk
relevant
De onderzoeker als professional: weenschappelijke integriteit
- We gaan er van uit dat onderzoekers eerlijk zijn…
- Er wordt regelmatig gedacht dat velen een bochtje afsnijden
Principes van Belmont
1. Respect voor personen
2. Goed doen
3. Gerechtigdheid
Wetenschappelijke integriteit en onderzoek ontwerpen
, - Meer aandacht voor replicatie
- Critical friend (tijdens de koffie het over je werk hebben voor publicatie)
- Peer reviewer (elkaars werk beoordelen)
- Zes principes van wetenschappelijke integriteit
o Eerlijk en openhartig
o Betrouwbaar
o Controleerbaar
o Onpartijdig
o Onafhankelijk: Als een farmaceut betaald voor je onderzoek, vaak positievere uitslag
o Houdt rekening met een maatschappelijke implicaties: wees bewust over hoe jij over een
bepaald onderwerp praat
- Ethische commissies die ons werk toetsen
Eerst: wat is wetenschap? Hoe komen we tot antwoorden op inhoudelijke vragen. Daarna, hoe gaan we
gegevens analyseren?
Geschiedenis van wetenschap
- Oude Grieken (500 vC) al bezig met wetenschap
- Middeleeuwen
- Verlichting (rond 17e eeuw)
- Industriële revolutie (eind 18e/19e eeuw)
- Wetenschap neemt steeds belangrijke rol in, in onze maatschappij
Hoofdstuk 2: Hoe ziet een onderzoek eruit?
- Twee delen
o Probleemstelling: wat en waarom?
o Onderzoeksontwerp: hoe?
▪ Methodologische beslissingen
- Schematische weergave
o Vraagstelling: wat wil je weten?
o Doelstelling: waarom wil je dit weten?
o Theoretisch raamwerk: waarom wil je dit weten?
Weergeven als conceptueel model
o Hoe wil je onderzoek opzetten?
o Wat voor data wil je verzamelen?
o Dataverzamelingsplan: bij wie wil je de data verzamelen?
o Wanneer wil je de data verzamelen?
o Waar wil je de data verzamelen?
o Hoe wil je de data analyseren?
o Hoe wil je dit rapporteren?
Hoe begin je aan een onderzoeksplan?
- Eerst: interesse in bepaald thema
- Vervolgens: literatuuronderzoek
o Doel:
▪ Overzicht krijgen wat er al bekend is
▪ Overzicht van waarde wat er bekend is
▪ Inzicht in zowel onderwerp (wat) als methode (hoe)
, De probleemstelling
1. De vraagstelling: meestal een overkoepelende vraag en meerdere deelvragen
o Beschrijvende vraagstelling: wie, wat welke hoe?
o Verklarend: het zoeken van een verklaring
o Voorspellend: wat verwacht je aan te treffen?
o Causaal verband allen bij verklarend en voorspellend
i. Drie voorwaardes voor A -> B (A veroorzaakt B)
ii. A gaat in tijd vooraf aan B
iii. Waarneembare samenhang
iv. Er is geen derde variabele die beide verklaart
2. De doelstelling: waarom, en evt. voor wie?
a. Fundamenteel: doel is het leveren van een bijdrage aan de wetenschap
b. Praktijkgericht: doel is het leveren van een bijdrage aan de maatschappij
c. Toetsend: voorspeld en ‘dat dacht ik al’
d. Exploratief: letterlijk geen idee Staat niet los van maatschappij
3. Een theoretisch raamwerk: vanuit welk perspectief of wetenschappelijke theorie wordt de
vraagstelling beantwoord?
a. Blootstelling aan diverse media <-> persoonlijke gezondheid (wat is het causaal verband)
Onderzoeksontwerp
4. Onderzoeksopzet
a. Kenmerken
i. De mate van controle van de onderzoeker
ii. Tijdsperspectief
iii. Aantal momenten dataverzameling
5. Dataverzamelingsplan
a. Welke data ga je verzamelen?
i. Bv: interviews, vragenlijst online sturen, observatie.
ii. Kwantitatief onderzoek
Voorgestructureerde dataverzamelingsplannen
iii. Kwalitatief onderzoek
Met name verzamelen tekst. Liefst ook duidelijke dataverzamlingsplannen
iv. Mixed methods (combinatie kwantitatief en kwalitatief)
6. Steekproefplan
a. Wie gaan we onderzoeken
b. Niet altijd triviaal: vb: studenten
c. Wie wel? Wie niet?
d. Heldere afbakening noodzakelijk
i. Niet alle studenten, maar een paar
e. Bij kinderen ook belangrijk dat je bijv. school en ouders informeert
7. Wanneer?
a. Niet altijd tijdsgebonden (dan kan de onderzoeker het zelf bepalen)
b. Duur afhankelijk van vraagstelling, hoeveelheid middelen
8. Waar?
a. Primair onderzoek (eigen dat), of secundair onderzoek (andermans data)
9. Het data-analyseplan
a. Bij kwantitatieve data: vaak d.m.v. statistiek.
Welke statistische onderzoeksmethode ga je gebruiken?
b. Bij kwalitatieve data
i. Structureren tekst
ii. Duidelijk maken hoe je die tekst gaat analyseren
10. Het rapportageplan
Statistiek geeft een samenvatting van veel datamateriaal.
Denk kritisch na over data. Leren reflecteren over data.
6 hoorcolleges en 1 practicum
Doel van de cursus
- Leren (kritisch) na te denken over onderzoek
- Leren hoe je kwantitatieve data kunt analyseren (statistiek)
- Praktisch leren werken met meest gangbare statistische procedures en programma’s
- Leren statistisch te formuleren en te denken
Hou alle onderdelen bij, dan hoeft het echt niet moeilijk te zijn. Veel kleine onderdelen.
Practicum en hoorcollege sluiten op elkaar aan
Hoofdstuk 1: Sociaalwetenschappelijk onderzoek
- Sociale wetenschappen: onderzoeken gedrag/interacties van (met name) mensen (kinderen)
- Wetenschap: kennis generen en verklaringen zoeken die systematisch plaatsvinden
o Open communicatie
o Systematisch, planmatig (H2: onderzoeksplan)
o Uitkomsten staan niet ‘vast’: open staan voor kritiek
Doel van een onderzoek
- Antwoord geven op vragen
- Nieuwsgierigheid belangrijke drijfveer
- Niet altijd gewaardeerd
- Zou uiteindelijk moeten leiden tot kennis
Veel kennis ‘naïef’
- Niet alle kennis is gebaseerd op onderzoek
- Naïeve kennis gebaseerd op:
o Gewoontes > ‘Wij doen het al jaren zo!’
o Van horen zeggen
o ‘Wishful thinking’ > we willen gaar gelijk hebben/’eerst geloven dan zien’ (tunnelvisie)
o Meningen van autoriteiten > ‘mijn leidinggevende zei dat’
o Ideologie > uitgangspunten/religie/politieke stroming
o Intuïtie > ‘ik weet iets want ik voel het’
Naïeve kennis is vaak niet geschikt
- Er is wetenschappelijke kennis nodig om verder te komen
- Wat is verantwoorde wetenschap? En hoe kunnen we wetenschappelijk onderzoek doen?
Sociaalwetenschappelijk onderzoek
- Gedeelde visie onder wetenschappers
o Het gaat om toetsen van theoretische inzichten op grond van waarnemingen (empirie)
- Je begint met een probleemstelling waarin je vraagstelling en doelstelling onderscheidt
o Wat wil je onderzoeken en waarom?
o Vanuit probleemstelling kies je onderzoeksonderwerp
- Twee belangrijke benaderingen
o Empirische-analytische benadering
, ▪ Grofweg: algemeen geldende wetmatigheden ontdekken
▪ Geïnspireerd op de natuurwetenschappen
▪ Objectief
o Empirische-interpretatieve benadering
▪ Proberen gedrag vanuit de context te begrijpen/verklaren
o Grootste verschil: ea = toetsing van hypothesen / ei = ontwikkeling van hypothesen
- Andere onderscheiden binnen de sociale wetenschap:
o Fundamenteel vs. Praktijkgericht
▪ Fundamenteel: doel is het leveren van een bijdrage aan de wetenschap
▪ Praktijkgericht: doel is het leveren van een bijdrage aan de maatschappij
o Toetsend vs. Explorerend/exploratief onderzoek
▪ Toetsend: voorspeld en ‘dat dacht ik al’
▪ Exploratief: letterlijk geen idee
- Huidige westerse manier van wetenschap
o Empirisme en rationaliteit
▪ Empirisme: gebaseerd op waarneming
▪ Rationaliteit: gebaseerd op nadenken, logisch consistent
Wetenschap is communicatie over onderzoek
Congressen, email, peer-review, artikelen, media, blogs
Zender-boodschap-ontvangermodel (Lasswel 1948)
Wie zegt wat tegen wie?
McQuail (1987): 4 functies van een boodschap
1. Als bron van informatie
2. Als vermaak
3. Als middel om de persoonlijke identiteit te versterken
4. Als voertuig voor sociale integratie en interactie
Onderzoek in de media
- Media speelt een belangrijke brugfunctie tussen wetenschap en publiek/politiek
- Wees kritisch: media is vaak gericht op ‘leuke’ uitkomsten; zijn vaak niet per se wetenschappelijk
relevant
De onderzoeker als professional: weenschappelijke integriteit
- We gaan er van uit dat onderzoekers eerlijk zijn…
- Er wordt regelmatig gedacht dat velen een bochtje afsnijden
Principes van Belmont
1. Respect voor personen
2. Goed doen
3. Gerechtigdheid
Wetenschappelijke integriteit en onderzoek ontwerpen
, - Meer aandacht voor replicatie
- Critical friend (tijdens de koffie het over je werk hebben voor publicatie)
- Peer reviewer (elkaars werk beoordelen)
- Zes principes van wetenschappelijke integriteit
o Eerlijk en openhartig
o Betrouwbaar
o Controleerbaar
o Onpartijdig
o Onafhankelijk: Als een farmaceut betaald voor je onderzoek, vaak positievere uitslag
o Houdt rekening met een maatschappelijke implicaties: wees bewust over hoe jij over een
bepaald onderwerp praat
- Ethische commissies die ons werk toetsen
Eerst: wat is wetenschap? Hoe komen we tot antwoorden op inhoudelijke vragen. Daarna, hoe gaan we
gegevens analyseren?
Geschiedenis van wetenschap
- Oude Grieken (500 vC) al bezig met wetenschap
- Middeleeuwen
- Verlichting (rond 17e eeuw)
- Industriële revolutie (eind 18e/19e eeuw)
- Wetenschap neemt steeds belangrijke rol in, in onze maatschappij
Hoofdstuk 2: Hoe ziet een onderzoek eruit?
- Twee delen
o Probleemstelling: wat en waarom?
o Onderzoeksontwerp: hoe?
▪ Methodologische beslissingen
- Schematische weergave
o Vraagstelling: wat wil je weten?
o Doelstelling: waarom wil je dit weten?
o Theoretisch raamwerk: waarom wil je dit weten?
Weergeven als conceptueel model
o Hoe wil je onderzoek opzetten?
o Wat voor data wil je verzamelen?
o Dataverzamelingsplan: bij wie wil je de data verzamelen?
o Wanneer wil je de data verzamelen?
o Waar wil je de data verzamelen?
o Hoe wil je de data analyseren?
o Hoe wil je dit rapporteren?
Hoe begin je aan een onderzoeksplan?
- Eerst: interesse in bepaald thema
- Vervolgens: literatuuronderzoek
o Doel:
▪ Overzicht krijgen wat er al bekend is
▪ Overzicht van waarde wat er bekend is
▪ Inzicht in zowel onderwerp (wat) als methode (hoe)
, De probleemstelling
1. De vraagstelling: meestal een overkoepelende vraag en meerdere deelvragen
o Beschrijvende vraagstelling: wie, wat welke hoe?
o Verklarend: het zoeken van een verklaring
o Voorspellend: wat verwacht je aan te treffen?
o Causaal verband allen bij verklarend en voorspellend
i. Drie voorwaardes voor A -> B (A veroorzaakt B)
ii. A gaat in tijd vooraf aan B
iii. Waarneembare samenhang
iv. Er is geen derde variabele die beide verklaart
2. De doelstelling: waarom, en evt. voor wie?
a. Fundamenteel: doel is het leveren van een bijdrage aan de wetenschap
b. Praktijkgericht: doel is het leveren van een bijdrage aan de maatschappij
c. Toetsend: voorspeld en ‘dat dacht ik al’
d. Exploratief: letterlijk geen idee Staat niet los van maatschappij
3. Een theoretisch raamwerk: vanuit welk perspectief of wetenschappelijke theorie wordt de
vraagstelling beantwoord?
a. Blootstelling aan diverse media <-> persoonlijke gezondheid (wat is het causaal verband)
Onderzoeksontwerp
4. Onderzoeksopzet
a. Kenmerken
i. De mate van controle van de onderzoeker
ii. Tijdsperspectief
iii. Aantal momenten dataverzameling
5. Dataverzamelingsplan
a. Welke data ga je verzamelen?
i. Bv: interviews, vragenlijst online sturen, observatie.
ii. Kwantitatief onderzoek
Voorgestructureerde dataverzamelingsplannen
iii. Kwalitatief onderzoek
Met name verzamelen tekst. Liefst ook duidelijke dataverzamlingsplannen
iv. Mixed methods (combinatie kwantitatief en kwalitatief)
6. Steekproefplan
a. Wie gaan we onderzoeken
b. Niet altijd triviaal: vb: studenten
c. Wie wel? Wie niet?
d. Heldere afbakening noodzakelijk
i. Niet alle studenten, maar een paar
e. Bij kinderen ook belangrijk dat je bijv. school en ouders informeert
7. Wanneer?
a. Niet altijd tijdsgebonden (dan kan de onderzoeker het zelf bepalen)
b. Duur afhankelijk van vraagstelling, hoeveelheid middelen
8. Waar?
a. Primair onderzoek (eigen dat), of secundair onderzoek (andermans data)
9. Het data-analyseplan
a. Bij kwantitatieve data: vaak d.m.v. statistiek.
Welke statistische onderzoeksmethode ga je gebruiken?
b. Bij kwalitatieve data
i. Structureren tekst
ii. Duidelijk maken hoe je die tekst gaat analyseren
10. Het rapportageplan
