I&M samenvatting Ethiek & Recht

I&M samenvatting Ethiek & Recht
Hoofdstuk 1
Het belangrijkste doel van het recht: ordenen van de samenleving en het geven van
regels om conflicten op te lossen zodat de orde kan terugkeren.
Recht: het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Verschillende rechtsbronnen (= plaatvinden van het recht)
 Wet: algemeen geldende regels afkomstig van een overheidsorgaan. (Wet
geneeskundige behandelingsovereenkomsten, Wet op individuele
gezondheidszorg, Zorgverzekeringswet ect.)
 Jurisprudentie: verzameling van rechtelijke uitspraken.
Voor zorgverleners de rechtspraak van de medische tuchtcolleges die
uitspraken doen n.a.v. klachten over het handelen van de medische
professionals.
Tuchtcollege: speciale instantie binnen beroepsgroep die bindende uitspraken
doet over de zorg die een zorgverlener heeft geboden.
 Internationaal verdrag: hebben invloed op het nationale (landelijke) recht.
 Gewoonte: (niet in wet vast gelegd) vaststaand en erkend door bepaalde
sector gebruik die wordt ervaren als ‘recht’
Verschillende rechtsgebieden (= deelgebied van het recht)
 Burgerlijk recht: rechtsgebied dat de regels beschrijft voor de
rechtsverhoudingen tussen burgers en tussen burgers en bedrijven.
Typerend: geen opsporingsdienst om regels te controleren
Rechten en plichten van burgers vastgelegd in Burgerlijk Wetboek (BW)
 omvat ook Wet op geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
(hierin rechten en plichten tussen zorgverleners en patiënten)
 Bestuursrecht: rechtsgebied dat de regels beschrijft voor de ordenende taak
van de overheid
 Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (incl. tuchtrecht)
(WBIG), Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (WKKGZ) en Wet
bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen.
 Staatsrecht: rechtsgebied dat regels beschrijft voor de democratische
organisatie van de overheid voor de verhouding tussen burger en overheid.
 Strafrecht: rechtsgebied waarin bepaalde gedragingen strafbaar worden
gesteld en waarin regels worden gegeven voor opsporing, vervolging en
berechting.
Wetboek van Strafrecht staat o.a. schenden van het beroepsgeheim. Officier
van justitie (behoort tot OM) legt zaak voor de rechter: vervolging
 Ook Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (WBIG) bevat
strafbepalingen.
 Internationaal recht: rechtsgebied met de regels voor de rechtsverhouding
tussen staten. VB: Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Moeten worden opgenomen in
eigen nationale wetgeving.

,Gezondheidsrecht (= alle regels uit de verschillende rechtsgebieden die de
gezondheid(szorg) betreffen)
 Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG)
 Regels voor handelingen op gebied van individuele gezondheidszorg
 Alle activiteiten in de die worden verricht in verband met de
gezondheid van één individuele persoon vallen hieronder.
 Gericht op kwaliteit van de individuele beroepsbeoefenaar in de
gezondheidszorg
 Hoofdstuk 2
 Wet kwaliteit, klachten en geschillenzorg (WKKgz)
 Stelt eisen aan de zorg die zorgaanbieders bieden
 Geeft regeling voor de afhandeling van klachten
 Hoofdstuk 3
 Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
 Geeft regels voor hulpverleningsrelatie tussen individuele patiënt en
zorgverlener (in wet: hulpverlener)
 Beroepsgeheim (hoofdstuk 4)
 Behandelingsovereenkomst (hoofdstuk 5)
 Het dossier en het inzage recht (hoofdstuk 6)
 Informatieplicht en toestemming voor behandeling (hoofdstuk 5 & 8)
 Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekhuizen (Wet Bopz)
 Regels voor een gedwongen opname
 Regels voor de positie van de gedwongen opname patiënt
 Overheidstaak
 Hoofdstuk 9
Belang van recht voor gezondheidszorg
Geeft rechten aan patiënten en zorg voor kwaliteit van zorg


Rechtsbeginselen en mensenrechten als basis voor het gezondheidsrecht
Rechtsbeginselen: norm waarvan rechtsregels zijn afgeleid. Werken door
internationale verdragen en Grondwet.
3 belangrijke aspecten:
1. Zelfbeschikking: de vrijheid die iedere mens heeft om zoveel mogelijk zelf
te beslissen
2. Bescherming: verantwoordelijkheid moet worden genomen voor mensen
die (dringen) hulp en zorg behoeven.
3. Gelijkheid en verbod op discriminatie: iedereen in gelijke omstandigheden
behoort aanspraak te kunnen doen op goede zorg

,Hoofdstuk 2
Titelbescherming door registratie (BIG)
 Stelsel waarin een titel pas gevoerd mag worden na inschrijving van een
register
 Registers bijgehouden door CIBG (vanuit de VWS)
 Registers zijn openbaar. Laat ook eventuele beperkingen zien van
ingeschrevene
 Geld voor: (tand)artsen, apothekers, gezondheiszorgpsychologen,
psychotherapeuten, fysiotherapeuten, verloskundigen en verpleegkundigen.
Specialismen
 Deze beroepen mogen door registratie onder bepaalde voorwaarden
zelf specialismen regelen binnen de beroepsgroep
 Registratie van beschermde specialisme is 5 jaar geldig, daarna:
herregistratie n.a.v. toetsen/proeves ect.
Periodieke registratie
 Registratie 5 jaar geldig. Als een geregistreerde aan geen van beide
eisen (werkervaring of scholing) voldoet, wordt zijn naam uit het register
geschrapt.
 Gevolg: mag beroepstitel niet meer uitvoeren
 Opleidingseisen en deskundigheidsbeschrijving
 Wet BIG beschrijft welke opleidingseisen en gelden en geeft een
omschrijving van het deskundigheidsterrein.
Titelbescherming door opleiding
 Stelsel waarin een titel mag worden gevoerd na het succesvol afronden van
de vereiste opleiding
 Een algemene maatregel van bestuur beschrijft de deskundigheidsgebieden
en opleidingseisen van het beroep.
Voorbehouden handelingen
 Medische handeling die uitsluitend door een bevoegde en bekwame
beroepsbeoefenaar mag worden uitgevoerd.
Uitsluitend beroepsmatig handelen
 Het systeem van voorbehouden handelingen geldt allen voor het
beroepsmatig handelen
Zelfstandig
 De zorgverlener de bezit de bevoegdheid om de indicatie voor de
handelingen te stellen én ook de bevoegdheid heeft om de handeling uit
te voeren
Bekwaam
 De hulpverlener beschikt over de juiste combinatie van kennis en
vaardigheden om de handeling goed uit te voeren
Noodsituaties
 Bij noodsituaties geld het verbod op voorbehouden handelingen er niet

,  Voorschrijven van medicijnen door verpleegkundigen
 Wet BIG geeft mogelijkheid om bepaalde groepen verpleegkundigen
voorschrijfbevoegdheid toe te kennen voor medicijnen die uitsluitend op
recept verkrijgbaar zijn.
- VPK diabetes mellitus
- VPK astma COPD
- VPK oncologie
 Voorwaardes: arts eerst diagnose stellen. Handeling moet via
protocol/richtlijn/standaard gevolg worden. BEPERKT AANTAL
MEDICIJNEN
 Verpleegkundige specialisten hebben binnen eigen
deskundigheidsgebied de zelfstandige bevoegdheid om medicijnen voor
te schrijven
 Nieuwe beroepen in de gezondheidszorg en zelfstandige bevoegdheid
- Verpleegkundig specialist
- Bachelor medisch hulpverlener
2 manier om anderen voorbehouden handelingen uit te laten voeren:
1. Opdracht
 Een wel bevoegde zorgverlener (opdrachtgever) de diagnose stelt en
vervolgens een niet-bevoegde zorgverlener (opdrachtnemer) de
opdracht geeft om een voorbehouden handeling uit te voeren.
 Voorwaardes:
- Opdrachtnemer is bekwaam
 Dit is de verantwoordelijkheid van beide partijen
- Opdrachtgever geeft zo nodig aanwijzingen
- Opdrachtnemer volgt deze aanwijzingen
- Opdrachtgever oefent indien nodig toezicht uit en kan ingrijpen
 Bekwaamheidsverklaringen: geven aan voor welke voorbehouden
handelingen bepaalde beroepskrachten bekwaam zijn. Dit is geen
wettelijke vereiste
 De manier waarop opdracht wordt verstrekt is vrij. Liefst vastgelegd
- De opdracht kan een reeks van handelingen betreffen
- Een opdracht mag ook aan leerlingen ect. Gegeven worden’
 ‘Zo nodig’-opdrachten bevat in welke situatie de voorbehouden
handeling moet worden verricht
 Doorgeven van opdrachten mag
2. Functionele zelfstandigheid
 Bevoegdheid van een niet-bevoegde beroepsbeoefenaar om in
opdracht van een bevoegde beroepsbeoefenaar, met een grote mate
van zelfstandigheid, bepaalde voorbehouden handelingen te verrichten
 Voorwaardes:
- De voorbehouden handeling mag niet op eigen initiatief worden
verricht maar alleen in opdracht van een bevoegde zorgverlener
- Zorgverlener moet bekwaam zijn om de handeling uit te voeren
en de aanwijzingen van de bevoegde zorgverlener op opvolgen
 Geen toezicht (en ingrijpen) nodig!