lOMoAR cPSD| 1550732
Uitgebreide samenvatting Inleiding tot het recht
Inleiding tot het recht (Vrije Universiteit Brussel)
, lOMoAR cPSD| 1550732
Inleiding tot het Recht
1ste Bachelor Criminologie
HOC: Miguel De Jonckheere
, lOMoAR cPSD| 1550732
1 Het begrip recht
Vermits recht een verzameling van regels is die gelden voor een bepaalde samenleving (met
bepaalde ideologische denkbeelden, sociale organisatie, politieke structuren, …) en op een bepaald
moment, is de definitie van recht niet eenduidig, maar gebonden aan context, plaats en tijd. Zo is het
belang van het eigendomsrecht in de Westerse wereld veel groter dan in Afrikaanse culturen waar
gemeenschapszin nog hoog in het vaandel wordt gedragen. De definities zijn echter wel voldoende
precies om recht te onderscheiden van andere normensystemen zoals de moraal, de godsdienstige
regels of de beleefdheid.
Toch zijn er een aantal gemeenschappelijke kenmerken in de verschillende definities, waarvan mag
worden aangenomen dat ze de kern van het recht omschrijven:
- Het recht is een geheel van bindende regels.
Het recht is een geheel van regels waaraan iedereen zich dient te houden. Dit geheel van
regels kan worden onderverdeeld in verschillende soorten:
o Gebodsbepaling ➔ Regels die een bepaald gedrag opleggen (een persoon in nood
helpen)
o Verbodsbepaling ➔ Regels die een bepaald gedrag verbieden (rookverbod)
o Verlofbepaling ➔ Regels die toelaten een bepaald gedrag te stellen, zonder dit te
verplichten (de scheiding aanvragen)
o Regels toepasbaar na keuze ➔ Wanneer je een keuze hebt gemaakt voor een
bepaald gedrag, gelden deze regels (als je een testament maakt, zijn er regels van
toepassing)
o Wilsaanvullende regels ➔ Wanneer partijen geen eigen regeling voorzien, gelden
deze regels (wanneer je een verkoopcontract zonder afspraak over
eigendomsoverdracht afspreekt, gelden de regels van het burgerlijk recht en is de
koop voltrokken zodra er een overeenkomst is over de zaak en de prijs is)
o Regels met betrekking tot instellingen, definities, , technische bepalingen, temporele
werking, … ➔ Wat is huur? Wat zijn lichtgevende reclameborden?
- Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden.
o Bekrachtigende rol ➔ Het recht is het product van een bepaalde levensvisie of van
een concreet politiek systeem, waarbij het recht deze visie tracht te bestendigen en
te verdedigen. Denk hierbij maar aan het eigendomsrecht dat vanaf de 19de stand
heeft gehouden.
o Vernieuwende rol ➔ Het recht is ook bedoeld om bepaalde doelstelling te
realiseren. Het ontstaan van het sociaal zekerheidsstelsel en de milieuwetgeving
mogen in deze context gezien worden.
- Het recht vereist gezag.
Het recht wordt door de overheid opgelegd en door haar afgedwongen. De binding tussen
recht en gezag is dubbel:
o Uitvaardigen van het recht ➔ Dit gebeurt door de regelgevende organen van de
samenleving. Ook de wijze waarop recht tot stand komt is bepalend. Zo moet er
rekening gehouden worden met de hiërarchie van de normen (een decreet mag de
grondwet niet tegenspreken), de bevoegdheidsverdelende regels (welke
bevoegdheden heeft een gemeente?) en de procedureregels (via welke regels
moeten wetten tot stand komen).
o Naleven van het recht ➔ De afdwingbaarheid van een rechtsregel (desnoods met
geweld) is een basiskenmerk waarmee het recht kan worden onderscheiden van
andere gedragsregels. De sanctie dient hierbij als middel van afdwingbaarheid (een
huis slopen dat zonder bouwvergunning werd gebouwd). Als regels niet hard
gemaakt worden, ontstaat er immers een gevoel van straffeloosheid. De rechterlijke
, lOMoAR cPSD| 1550732
macht heeft een belangrijke taak in het doen naleven van de regels van de
rechtspleging, waarbij ze rekening moet houden met de vrijwaring van de
fundamentele rechten van alle partijen.
De staat is de rechtsgemeenschap bij uitstek. Zij maakt nieuwe rechtsregels via
wetgeving (wetgevende macht), maakt de toepassing van deze regels mogelijk door
middel van een regering en een administratief apparaat (uitvoerende macht) en past ze
in de rechtbanken toe voor de beslechting van de geschillen (rechterlijke macht).
We kunnen nu een mogelijke definitie van het recht formuleren:
“Recht is het geheel van regels, uitgevaardigd en afgedwongen door de daartoe bevoegde organen
op gezag van de gemeenschap waarvoor ze gelden en die tot doel hebben de samenleving te
ordenen en in stand te houden.
Uitgebreide samenvatting Inleiding tot het recht
Inleiding tot het recht (Vrije Universiteit Brussel)
, lOMoAR cPSD| 1550732
Inleiding tot het Recht
1ste Bachelor Criminologie
HOC: Miguel De Jonckheere
, lOMoAR cPSD| 1550732
1 Het begrip recht
Vermits recht een verzameling van regels is die gelden voor een bepaalde samenleving (met
bepaalde ideologische denkbeelden, sociale organisatie, politieke structuren, …) en op een bepaald
moment, is de definitie van recht niet eenduidig, maar gebonden aan context, plaats en tijd. Zo is het
belang van het eigendomsrecht in de Westerse wereld veel groter dan in Afrikaanse culturen waar
gemeenschapszin nog hoog in het vaandel wordt gedragen. De definities zijn echter wel voldoende
precies om recht te onderscheiden van andere normensystemen zoals de moraal, de godsdienstige
regels of de beleefdheid.
Toch zijn er een aantal gemeenschappelijke kenmerken in de verschillende definities, waarvan mag
worden aangenomen dat ze de kern van het recht omschrijven:
- Het recht is een geheel van bindende regels.
Het recht is een geheel van regels waaraan iedereen zich dient te houden. Dit geheel van
regels kan worden onderverdeeld in verschillende soorten:
o Gebodsbepaling ➔ Regels die een bepaald gedrag opleggen (een persoon in nood
helpen)
o Verbodsbepaling ➔ Regels die een bepaald gedrag verbieden (rookverbod)
o Verlofbepaling ➔ Regels die toelaten een bepaald gedrag te stellen, zonder dit te
verplichten (de scheiding aanvragen)
o Regels toepasbaar na keuze ➔ Wanneer je een keuze hebt gemaakt voor een
bepaald gedrag, gelden deze regels (als je een testament maakt, zijn er regels van
toepassing)
o Wilsaanvullende regels ➔ Wanneer partijen geen eigen regeling voorzien, gelden
deze regels (wanneer je een verkoopcontract zonder afspraak over
eigendomsoverdracht afspreekt, gelden de regels van het burgerlijk recht en is de
koop voltrokken zodra er een overeenkomst is over de zaak en de prijs is)
o Regels met betrekking tot instellingen, definities, , technische bepalingen, temporele
werking, … ➔ Wat is huur? Wat zijn lichtgevende reclameborden?
- Het recht moet de samenleving ordenen en in stand houden.
o Bekrachtigende rol ➔ Het recht is het product van een bepaalde levensvisie of van
een concreet politiek systeem, waarbij het recht deze visie tracht te bestendigen en
te verdedigen. Denk hierbij maar aan het eigendomsrecht dat vanaf de 19de stand
heeft gehouden.
o Vernieuwende rol ➔ Het recht is ook bedoeld om bepaalde doelstelling te
realiseren. Het ontstaan van het sociaal zekerheidsstelsel en de milieuwetgeving
mogen in deze context gezien worden.
- Het recht vereist gezag.
Het recht wordt door de overheid opgelegd en door haar afgedwongen. De binding tussen
recht en gezag is dubbel:
o Uitvaardigen van het recht ➔ Dit gebeurt door de regelgevende organen van de
samenleving. Ook de wijze waarop recht tot stand komt is bepalend. Zo moet er
rekening gehouden worden met de hiërarchie van de normen (een decreet mag de
grondwet niet tegenspreken), de bevoegdheidsverdelende regels (welke
bevoegdheden heeft een gemeente?) en de procedureregels (via welke regels
moeten wetten tot stand komen).
o Naleven van het recht ➔ De afdwingbaarheid van een rechtsregel (desnoods met
geweld) is een basiskenmerk waarmee het recht kan worden onderscheiden van
andere gedragsregels. De sanctie dient hierbij als middel van afdwingbaarheid (een
huis slopen dat zonder bouwvergunning werd gebouwd). Als regels niet hard
gemaakt worden, ontstaat er immers een gevoel van straffeloosheid. De rechterlijke
, lOMoAR cPSD| 1550732
macht heeft een belangrijke taak in het doen naleven van de regels van de
rechtspleging, waarbij ze rekening moet houden met de vrijwaring van de
fundamentele rechten van alle partijen.
De staat is de rechtsgemeenschap bij uitstek. Zij maakt nieuwe rechtsregels via
wetgeving (wetgevende macht), maakt de toepassing van deze regels mogelijk door
middel van een regering en een administratief apparaat (uitvoerende macht) en past ze
in de rechtbanken toe voor de beslechting van de geschillen (rechterlijke macht).
We kunnen nu een mogelijke definitie van het recht formuleren:
“Recht is het geheel van regels, uitgevaardigd en afgedwongen door de daartoe bevoegde organen
op gezag van de gemeenschap waarvoor ze gelden en die tot doel hebben de samenleving te
ordenen en in stand te houden.
