Samenvatting HSO20806 week 2
College 5
Stress:
• Oorzaak = stressor
• Resultaat = stress response
Lazarus (1982): stress is a condition or feeling experienced when a person perceives that demands
exceed the personal and social resources the individual is able to mobilize.
• Ervaren situatie waarbij iets van je verwacht wordt, maar die eis vraagt meer dan dat je aan
kan à disbalans tussen wat er van je verwacht wordt en wat je kan
Relatie stress en gezondheid:
- William Osler (1910): zakenmannen die een ”intensief” leven leiden hebben meer kans op
hartkwalen
- Walter Cannon (1932): fysiologisch onderzoek naar flight-or-fight reacties in termen van stress
- Seley (1938): General Adaptation Syndrome (GAS) model
Bij situatie die gevaarlijk is à er wordt iets van je
verwacht, hier moet je aan kunnen voldoen à bijnieren
scheiden stresshormonen uit zoals adrenaline en
cortisol à adrenaline zorgt voor paraatheid (meer bloed
naar spieren, pupillen verwijden etc.) à cortisol zorgt
voor negatieve effecten (immuunsysteem onderdrukken
waardoor kans op ziekte groter wordt.
General Adaptation Syndrome model:
Stress heeft drie fasen:
1. Alarmfase à paraatheid
2. Verhoogde weerstand
3. Uitputting à ziek worden
** General staat er omdat het niet uit maakt met wat voor stressor je te maken hebt, bij elke stressor
gaat men door die fasen heen.
Stressoren:
- Stressor: een stimulus die een aanpassing van een individu vergt
- Ook wel ”life events” genoemd
- Er zijn veel pogingen gedaan om potentiële stressoren te identificeren en kwantificeren
- De eerste grote poging is gedaan door Holmes and Rahe (1967). Zij ontworpen de Social
Readjustment Rating Scale (SRRS)
o Life events krijgen een getal toegewezen en hoe meer nummers je hebt, hoe meer
stressoren je hebt in je leven
Daily hassles: dagelijkse irritaties zorgen in sterke mate voor de invloed op gezondheid.
• Mannen hebben over het algemeen minder stress
• Leeftijdsgroep 18-29 jaar heeft meeste stress
• Minderheidsgroepen hebben meer stres dan bijvoorbeeld blanken
, Beperkingen biomedische model:
- Individuen reageren verschillend op potentiële stressoren. Een situatie kan een stressreactie
bij de één uitlokken maar niet bij de ander
- De subjectieve waarneming van een potentiële stressor heeft een grotere invloed op gedrag
en gezondheid dan de objectieve stressor
Psychologische moderatoren in de stressor-gezondheid link.
Moderator = iets dat invloed heeft op de relatie tussen A (stressor) en B (gezondheid).
1. Stress appraisal
2. Coping
3. Waargenomen sociale steun
4. Waargenomen controle
5. Persoonlijkheid?
1. Stress appraisal (= stress inschatting).
- Stress appraisal: een evaluatief proces waarbij een persoon inschat of en in welke mate een
situatie stressvol is
- Primaire appraisal à inschatting relevantie en ernst van de situatie
- Secondaire appraisal à inschatting coping mogelijkheden
Factoren van invloed op stress-appraisal:
- Objectieve kenmerken van de situatie
- Gemoedstoestand van de persoon
- Ervaringen in het verleden met huidige en soortgelijke
situaties
- Beschikbaarheid van hulpbronnen (intern en extern)
2. Coping
- Coping: constantly changing cognitive and behavioural
efforts to manage specific external and/or internal demands
that are appraised as taxing or exceeding the resources of the person (Lazarus, 1984).
- Soorten coping:
o Probleemgerichte versus emotiegerichte coping
§ Probleem aanpakken versus omgaan met emoties
o Actieve versus passieve coping
§ Er iets aan doen of de situatie negeren
- Is een bepaalde strategie effectiever dan een andere? Hangt af van de situatie!
Voorbeelden copingstrategieën:
Problem-focused Emotion-focused
Informatie zoeken Ontkennen
Probleem oplossen Positive reappraisal
Confrontatie aangaan Vermijden
Plannen Afleiding zoeken
Sociale steun zoeken Sociale steun zoeken
3. Waargenomen sociale steun:
- The perceived belonging to a social network of communication and mutual obligation
- The perceived comfort, caring, esteem or help one individual received from others
Onderzoek sociale steun en gezondheid:
- Simpele maten van sociaal netwerk bleken gezondheid te voorspellen. Bijv. getrouwde
mensen overlijden minder vaak aan hartziekten dan weduwnaars, gescheiden en single
mensen (Lynch, 1977)
- Meer gespecificeerde meetinstrumenten voor sociale steun zijn later ontwikkeld, bijv. de
Social Support Questionnaire (SSQ; Norbeck, 1981)
Samenhang sociale steun en gezondheid:
Verschillende mechanismen waarop sociale steun iemands gezondheid beïnvloedt:
College 5
Stress:
• Oorzaak = stressor
• Resultaat = stress response
Lazarus (1982): stress is a condition or feeling experienced when a person perceives that demands
exceed the personal and social resources the individual is able to mobilize.
• Ervaren situatie waarbij iets van je verwacht wordt, maar die eis vraagt meer dan dat je aan
kan à disbalans tussen wat er van je verwacht wordt en wat je kan
Relatie stress en gezondheid:
- William Osler (1910): zakenmannen die een ”intensief” leven leiden hebben meer kans op
hartkwalen
- Walter Cannon (1932): fysiologisch onderzoek naar flight-or-fight reacties in termen van stress
- Seley (1938): General Adaptation Syndrome (GAS) model
Bij situatie die gevaarlijk is à er wordt iets van je
verwacht, hier moet je aan kunnen voldoen à bijnieren
scheiden stresshormonen uit zoals adrenaline en
cortisol à adrenaline zorgt voor paraatheid (meer bloed
naar spieren, pupillen verwijden etc.) à cortisol zorgt
voor negatieve effecten (immuunsysteem onderdrukken
waardoor kans op ziekte groter wordt.
General Adaptation Syndrome model:
Stress heeft drie fasen:
1. Alarmfase à paraatheid
2. Verhoogde weerstand
3. Uitputting à ziek worden
** General staat er omdat het niet uit maakt met wat voor stressor je te maken hebt, bij elke stressor
gaat men door die fasen heen.
Stressoren:
- Stressor: een stimulus die een aanpassing van een individu vergt
- Ook wel ”life events” genoemd
- Er zijn veel pogingen gedaan om potentiële stressoren te identificeren en kwantificeren
- De eerste grote poging is gedaan door Holmes and Rahe (1967). Zij ontworpen de Social
Readjustment Rating Scale (SRRS)
o Life events krijgen een getal toegewezen en hoe meer nummers je hebt, hoe meer
stressoren je hebt in je leven
Daily hassles: dagelijkse irritaties zorgen in sterke mate voor de invloed op gezondheid.
• Mannen hebben over het algemeen minder stress
• Leeftijdsgroep 18-29 jaar heeft meeste stress
• Minderheidsgroepen hebben meer stres dan bijvoorbeeld blanken
, Beperkingen biomedische model:
- Individuen reageren verschillend op potentiële stressoren. Een situatie kan een stressreactie
bij de één uitlokken maar niet bij de ander
- De subjectieve waarneming van een potentiële stressor heeft een grotere invloed op gedrag
en gezondheid dan de objectieve stressor
Psychologische moderatoren in de stressor-gezondheid link.
Moderator = iets dat invloed heeft op de relatie tussen A (stressor) en B (gezondheid).
1. Stress appraisal
2. Coping
3. Waargenomen sociale steun
4. Waargenomen controle
5. Persoonlijkheid?
1. Stress appraisal (= stress inschatting).
- Stress appraisal: een evaluatief proces waarbij een persoon inschat of en in welke mate een
situatie stressvol is
- Primaire appraisal à inschatting relevantie en ernst van de situatie
- Secondaire appraisal à inschatting coping mogelijkheden
Factoren van invloed op stress-appraisal:
- Objectieve kenmerken van de situatie
- Gemoedstoestand van de persoon
- Ervaringen in het verleden met huidige en soortgelijke
situaties
- Beschikbaarheid van hulpbronnen (intern en extern)
2. Coping
- Coping: constantly changing cognitive and behavioural
efforts to manage specific external and/or internal demands
that are appraised as taxing or exceeding the resources of the person (Lazarus, 1984).
- Soorten coping:
o Probleemgerichte versus emotiegerichte coping
§ Probleem aanpakken versus omgaan met emoties
o Actieve versus passieve coping
§ Er iets aan doen of de situatie negeren
- Is een bepaalde strategie effectiever dan een andere? Hangt af van de situatie!
Voorbeelden copingstrategieën:
Problem-focused Emotion-focused
Informatie zoeken Ontkennen
Probleem oplossen Positive reappraisal
Confrontatie aangaan Vermijden
Plannen Afleiding zoeken
Sociale steun zoeken Sociale steun zoeken
3. Waargenomen sociale steun:
- The perceived belonging to a social network of communication and mutual obligation
- The perceived comfort, caring, esteem or help one individual received from others
Onderzoek sociale steun en gezondheid:
- Simpele maten van sociaal netwerk bleken gezondheid te voorspellen. Bijv. getrouwde
mensen overlijden minder vaak aan hartziekten dan weduwnaars, gescheiden en single
mensen (Lynch, 1977)
- Meer gespecificeerde meetinstrumenten voor sociale steun zijn later ontwikkeld, bijv. de
Social Support Questionnaire (SSQ; Norbeck, 1981)
Samenhang sociale steun en gezondheid:
Verschillende mechanismen waarop sociale steun iemands gezondheid beïnvloedt:
