Samenvatting HSO20806 week 3
College 9
Gezondheidspsychologie à klinische + sociale psychologie.
Definitie klinische psychologie: de tak van psychologie die zich bezighoudt met afwijkend, slecht-
aangepast en abnormaal menselijk gedrag.
- Psychische stoornissen: symptomen uiten zich primair in abnormale emoties, gedachten en/of
gedrag
- Oorzaak kan weldegelijk lichamelijk zijn!
o Na mishandeling hersenletsel waardoor gedragsstoornis ontstaat
Klinische psychologie bestudeert oorzaak (etiologie), verloop, psychodiagnostiek en behandeling van
psychische stoornissen.
Wat is abnormaal?
- Tijd- en cultuurgebonden? à denk aan homoseksualiteit
- Statistisch model?
- Vormt een probleem voor het individu, omgeving of maatschappij?
DSM IV-TR criteria:
Gedrag dat samengaat met…
1. Actueel lijden
2. Onvermogen (disfunctionaliteit)
3. Sterk toegenomen risico om dood te gaan, pijn te lijden of de persoonlijke vrijheid te verliezen
DSM-5 classificatie stoornissen:
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (ADHD, autisme; ontstaat tijdens kindertijd)
- Schizofrenie en andere psychotische stoornissen
- Stemmingsstoornissen
- Angststoornissen
- Obsessieve-compulsieve stoornissen
- Trauma en stressgerelateerde stoornissen
- Dissociatieve stoornissen
- Somatische-symptoomstoornis (dementie, alzheimer)
- Seksuele en genderidentiteitsstoornissen
- Voedings- en eetstoornissen
- Slaapstoornissen
- Aan middelen gebonden stoornissen
- Stoornissen in de impulsbeheersing
- Aanpassingsstoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen (Bordeline)
Nieuw in de DSM-5 (nadelen):
- Minder gericht op aantal symptomen, meer aandacht voor ernst van symptomen
- Minder gericht op (sub)categorieën, meer op dimensies
- Overdiagnose? à criteria is breed; veel mensen met label; stijging medicijngebruik; onnodig
en verkeerd behandelen
- Conflict of interest? à psychiaters vaak verboden met farmaceutische industrie; mensen
vinden dat je daar geen banden mee mag hebben want dan gaat het vooral om de winst
Voordelen DSM-5:
- Eerder identificeren; zorgt voor een kapstok waardoor je er snel bij kan zijn
- Mensen krijgen label; verzekeraars vergoeden dan vaak pas een behandeling
- Consensus voor onderzoek; uitkomsten kunnen vertalen buiten landen; kennis creëren in
dezelfde taal
Persoonlijkheidsstoornissen zijn langdurige patronen in gedachten, visie en gedrag die afwijken van
wat in de betreffende cultuur als normaal wordt ervaren.
• Antisociale persoonlijkheidsstoornis (Joran vd Sloot)
, • Borderline persoonlijkheidsstoornis
Verschillende benaderingen:
Binnen de klinische psychologie bestaan verschillende theoretische benaderingen mbt etiologie en
behandeling van psychische stoornissen:
1. Biologische benadering
2. Leertheoretische benadering à cognitieve gedragstherapie
3. Cognitieve benadering à cognitieve gedragstherapie
4. Psychoanalystische benadering
5. Humanistische benadering
6. Systeem georiënteerde benadering
Biologische benadering: psychische stoornissen hebben een fysiologische oorzaak of component.
Vorm van behandeling:
- Medicatie
- Electrovulsietherapie (ECT)
- Biofeedback; leren ontspannen door hartslag te herkennen en onder controle te krijgen
- Relaxatie; ontspanningsoefeningen
** Voorbeeld is depressie à te weinig serotonine à antidepressiva.
Leertheoretische benadering: psychische stoornissen ontstaan uit (negatieve) leerervaringen.
- Nature-nurture debat
- Operante en klassieke conditionering (modelling)
Behandeling:
- Gedragstherapie à exposure
** Voorbeeld is fobie voor spinnen.
Cognitieve benadering: psychische stoornissen ontstaan door disfunctionele cognitieve schema’s
(Beck & Ellis).
Behandeling:
- Cognitieve therapie: rechtzetten van disfunctionele schema’s
- Socratische dialoog: doorvragen totdat irrationele ideeën worden verworpen
Psychoanalytische benadering: psychische stoornissen ontstaan door onverwerkte, vaak onbewuste
conflicten (Freud).
Behandeling:
- Psychoanalyse: (evt onder hyponose) teruggaan naar de (kinder-)tijd om onverwerkte
conflicten bloot te leggen en alsnog te verwerken
Humanistische benadering: mensen zijn van oorsprong goed en streven naar zelfactualisatie
(zelfontplooiing). Psychische stoornissen ontstaan uit worstelingen met de vraag ‘wie ben ik?’
(Rogers).
Behandeling:
- Rogeriaanse/clientgerichte therapie: elk individu is uniek en beleving en aspiraties van cliënt
staan daarom centraal à empathische vorm van therapie
Systeem georiënteerde benadering: psychische stoornissen kun je niet los zien van iemands sociale
omgeving. Communicatie en interactie speelt een grote rol. Gaat om verwachtingen of rollen die niet
functioneel zijn.
Vormen van behandeling:
- Systeemtherapie
- Gezinstherapie, relatietherapie
- Focus op communicatie
College 9
Gezondheidspsychologie à klinische + sociale psychologie.
Definitie klinische psychologie: de tak van psychologie die zich bezighoudt met afwijkend, slecht-
aangepast en abnormaal menselijk gedrag.
- Psychische stoornissen: symptomen uiten zich primair in abnormale emoties, gedachten en/of
gedrag
- Oorzaak kan weldegelijk lichamelijk zijn!
o Na mishandeling hersenletsel waardoor gedragsstoornis ontstaat
Klinische psychologie bestudeert oorzaak (etiologie), verloop, psychodiagnostiek en behandeling van
psychische stoornissen.
Wat is abnormaal?
- Tijd- en cultuurgebonden? à denk aan homoseksualiteit
- Statistisch model?
- Vormt een probleem voor het individu, omgeving of maatschappij?
DSM IV-TR criteria:
Gedrag dat samengaat met…
1. Actueel lijden
2. Onvermogen (disfunctionaliteit)
3. Sterk toegenomen risico om dood te gaan, pijn te lijden of de persoonlijke vrijheid te verliezen
DSM-5 classificatie stoornissen:
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (ADHD, autisme; ontstaat tijdens kindertijd)
- Schizofrenie en andere psychotische stoornissen
- Stemmingsstoornissen
- Angststoornissen
- Obsessieve-compulsieve stoornissen
- Trauma en stressgerelateerde stoornissen
- Dissociatieve stoornissen
- Somatische-symptoomstoornis (dementie, alzheimer)
- Seksuele en genderidentiteitsstoornissen
- Voedings- en eetstoornissen
- Slaapstoornissen
- Aan middelen gebonden stoornissen
- Stoornissen in de impulsbeheersing
- Aanpassingsstoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen (Bordeline)
Nieuw in de DSM-5 (nadelen):
- Minder gericht op aantal symptomen, meer aandacht voor ernst van symptomen
- Minder gericht op (sub)categorieën, meer op dimensies
- Overdiagnose? à criteria is breed; veel mensen met label; stijging medicijngebruik; onnodig
en verkeerd behandelen
- Conflict of interest? à psychiaters vaak verboden met farmaceutische industrie; mensen
vinden dat je daar geen banden mee mag hebben want dan gaat het vooral om de winst
Voordelen DSM-5:
- Eerder identificeren; zorgt voor een kapstok waardoor je er snel bij kan zijn
- Mensen krijgen label; verzekeraars vergoeden dan vaak pas een behandeling
- Consensus voor onderzoek; uitkomsten kunnen vertalen buiten landen; kennis creëren in
dezelfde taal
Persoonlijkheidsstoornissen zijn langdurige patronen in gedachten, visie en gedrag die afwijken van
wat in de betreffende cultuur als normaal wordt ervaren.
• Antisociale persoonlijkheidsstoornis (Joran vd Sloot)
, • Borderline persoonlijkheidsstoornis
Verschillende benaderingen:
Binnen de klinische psychologie bestaan verschillende theoretische benaderingen mbt etiologie en
behandeling van psychische stoornissen:
1. Biologische benadering
2. Leertheoretische benadering à cognitieve gedragstherapie
3. Cognitieve benadering à cognitieve gedragstherapie
4. Psychoanalystische benadering
5. Humanistische benadering
6. Systeem georiënteerde benadering
Biologische benadering: psychische stoornissen hebben een fysiologische oorzaak of component.
Vorm van behandeling:
- Medicatie
- Electrovulsietherapie (ECT)
- Biofeedback; leren ontspannen door hartslag te herkennen en onder controle te krijgen
- Relaxatie; ontspanningsoefeningen
** Voorbeeld is depressie à te weinig serotonine à antidepressiva.
Leertheoretische benadering: psychische stoornissen ontstaan uit (negatieve) leerervaringen.
- Nature-nurture debat
- Operante en klassieke conditionering (modelling)
Behandeling:
- Gedragstherapie à exposure
** Voorbeeld is fobie voor spinnen.
Cognitieve benadering: psychische stoornissen ontstaan door disfunctionele cognitieve schema’s
(Beck & Ellis).
Behandeling:
- Cognitieve therapie: rechtzetten van disfunctionele schema’s
- Socratische dialoog: doorvragen totdat irrationele ideeën worden verworpen
Psychoanalytische benadering: psychische stoornissen ontstaan door onverwerkte, vaak onbewuste
conflicten (Freud).
Behandeling:
- Psychoanalyse: (evt onder hyponose) teruggaan naar de (kinder-)tijd om onverwerkte
conflicten bloot te leggen en alsnog te verwerken
Humanistische benadering: mensen zijn van oorsprong goed en streven naar zelfactualisatie
(zelfontplooiing). Psychische stoornissen ontstaan uit worstelingen met de vraag ‘wie ben ik?’
(Rogers).
Behandeling:
- Rogeriaanse/clientgerichte therapie: elk individu is uniek en beleving en aspiraties van cliënt
staan daarom centraal à empathische vorm van therapie
Systeem georiënteerde benadering: psychische stoornissen kun je niet los zien van iemands sociale
omgeving. Communicatie en interactie speelt een grote rol. Gaat om verwachtingen of rollen die niet
functioneel zijn.
Vormen van behandeling:
- Systeemtherapie
- Gezinstherapie, relatietherapie
- Focus op communicatie
