Wijsbegeerte les 6
Deel 2. Ziekte
2. ziekte: Susan Sontag
Wat functioneel of dysfunctioneel kunnen we niet bepalen door te kijken naar de
werkelijkheid het is de wetenschap, de samenleving dat bepaald wat gezond is of
niet
Ziektes (autisme, ADHD): op grens tussen ziekte en leerstoornis
Ziekte zit in de oordeel van de maatschappij
Sociaal constructivisme: manier waarop in de hedendaagse cultuur een beeld van
ziekte ontstaat
Angsten met bepaalde ziektes (dood, angst om ziekte te krijgen, schaamte):
Populaire pseudowetenschappelijk uitleg eigen leven leiden in de maatschappij
niet gezegd dat deze overeenkomen met de echte wetenschappelijke theorieën
Vooroordelen rond besmettelijkheid van ziektes (soa’s):
Schuld rond ziektes (het is uw eigen schuld) weinig te maken met de
wetenschappelijke realiteit van de ziektes
Ziekte heeft altijd een sociaal component, een culturele realiteit
Ziekte heeft consequenties: radicale vereenzaming/uitsluiting (covid, griep) je
moet zo snel mogelijk terugkomen meewerken/steentje bijdragen aan de
maatschappij
Covid is in de eerste plaats een biologisch gegeven (besmettelijke ziekte
pandemie) maar ook een politieke realiteit heel de maatschappij moet daarop
reageren (maskers, thuis blijven, …)
Oorzaak = virus maar essentie is veel maar dan het virus en de besmettelijkheid
Ziekte is een hybride tussen een biologische realiteit (meestal objectief
vaststelbaar) en een sociale constructie
Susan Sontag (20e eeuw): Amerikaanse filosofe, assayiste, schrijfster, literatuur kritiek,
rijkt ver buiten de filosofie
o Illness as metaphor Invloed op hoe dat er in de filo wordt gedacht over
ziekte, geschreven na haar diagnose van kanker (gaat ook over tuberculose)
o AIDS and its metaphors (leefde in NYC in de holebi gemeenschap) spreekt
over metaforiek rond AIDS (schuldgevoel rond AIDS verdwijnt pas op het
moment dat AIDS minder gevaarlijk wordt)
o Invloed op hoe dat er in de filo wordt gedacht over ziekte
o Ze spreekt over wat dat wij van een ziekte maken in de cultuur afh daarvan
is deze constructie ook af te bouwen (om schuldgevoel eronder uit te halen)
o Niet letterlijk maar figuurlijk taalgebruik over ziekte
o Mythes over theorieën die circuleren in de maatschappij
o Ze combineert de 2 posities realisme en constructivisme
o Ziekte heeft 2 dimensies en goed als we ziekte kunnen reduceren tot een
biologische realiteit
o We hebben de ziekte maar we verzinnen daar ook dingen bij
Deel 2. Ziekte
2. ziekte: Susan Sontag
Wat functioneel of dysfunctioneel kunnen we niet bepalen door te kijken naar de
werkelijkheid het is de wetenschap, de samenleving dat bepaald wat gezond is of
niet
Ziektes (autisme, ADHD): op grens tussen ziekte en leerstoornis
Ziekte zit in de oordeel van de maatschappij
Sociaal constructivisme: manier waarop in de hedendaagse cultuur een beeld van
ziekte ontstaat
Angsten met bepaalde ziektes (dood, angst om ziekte te krijgen, schaamte):
Populaire pseudowetenschappelijk uitleg eigen leven leiden in de maatschappij
niet gezegd dat deze overeenkomen met de echte wetenschappelijke theorieën
Vooroordelen rond besmettelijkheid van ziektes (soa’s):
Schuld rond ziektes (het is uw eigen schuld) weinig te maken met de
wetenschappelijke realiteit van de ziektes
Ziekte heeft altijd een sociaal component, een culturele realiteit
Ziekte heeft consequenties: radicale vereenzaming/uitsluiting (covid, griep) je
moet zo snel mogelijk terugkomen meewerken/steentje bijdragen aan de
maatschappij
Covid is in de eerste plaats een biologisch gegeven (besmettelijke ziekte
pandemie) maar ook een politieke realiteit heel de maatschappij moet daarop
reageren (maskers, thuis blijven, …)
Oorzaak = virus maar essentie is veel maar dan het virus en de besmettelijkheid
Ziekte is een hybride tussen een biologische realiteit (meestal objectief
vaststelbaar) en een sociale constructie
Susan Sontag (20e eeuw): Amerikaanse filosofe, assayiste, schrijfster, literatuur kritiek,
rijkt ver buiten de filosofie
o Illness as metaphor Invloed op hoe dat er in de filo wordt gedacht over
ziekte, geschreven na haar diagnose van kanker (gaat ook over tuberculose)
o AIDS and its metaphors (leefde in NYC in de holebi gemeenschap) spreekt
over metaforiek rond AIDS (schuldgevoel rond AIDS verdwijnt pas op het
moment dat AIDS minder gevaarlijk wordt)
o Invloed op hoe dat er in de filo wordt gedacht over ziekte
o Ze spreekt over wat dat wij van een ziekte maken in de cultuur afh daarvan
is deze constructie ook af te bouwen (om schuldgevoel eronder uit te halen)
o Niet letterlijk maar figuurlijk taalgebruik over ziekte
o Mythes over theorieën die circuleren in de maatschappij
o Ze combineert de 2 posities realisme en constructivisme
o Ziekte heeft 2 dimensies en goed als we ziekte kunnen reduceren tot een
biologische realiteit
o We hebben de ziekte maar we verzinnen daar ook dingen bij
